%archive_title% | پژوهش‌های ایرانی - Part 2
Skip to content
بایگانی سال ۱۳۸۶

نگاهی به کمبودهای نشر کتاب‌های ایران‌شناسی

البته همانگونه که می‌دانید، پیدایش دانش شرق‌شناسی و شعبه ایران‌شناسی آن که در یکی- دو سده اخیر در اروپا پایه‌گذاری شد، در اصل متکی بر پژوهش و مطالعه در زبان‌های باستانی بوده و بعدها دامنه‌های متنوع‌تری را نیز در بر گرفته است. امروزه دانش ایران‌شناسی به مانند دیگر شاخه‌های علومی که به بررسی در احوال فرهنگ‌ها و تمدن‌های باستانی می‌پردازند، تنها منحصر به مطالعه در زبان‌ها و کتیبه‌های باستانی نیست و گستره پهناورتری را در بر می‌گیرد که شامل تاریخ و فرهنگ‌شناسی، مردم‌شناسی، انسان‌شناسی، دین و اسطوره‌شناسی، و حتی اقلیم‌شناسی و باستان‌شناسی (به مفهوم وسیع نظری آن) می‌شود. […]

اعتراض‌نامه‌ای در باره آقای فریدون جنیدی

بنگرید به: «نقدی بر استنباط‌های نجومی آقای فریدون جنیدی و بکارگیری آنها در حذف بیت‌های شاهنامه».

مکتب تاریخ‌نگاری رجبی

بسیار سپاسگزارم که به من این افتخار داده شد تا به عنوان کوچکترین شاگرد استاد دکتر پرویز رجبی در آیین بزرگداشت مقام علمی استاد و نیز شصت و هشتمین زادروز فرخنده ایشان، سخن بگویم.

استاد رجبی، نمونه‌ای ممتاز و کمیاب از یک «مورخ مستقل» است. مفهومی که بسا فراتر از بی‌طرف بودن، ارزنده‌ترین ویژگی برای یک تاریخ‌نگار دانسته می‌شود. آنگاه که ایشان قلمی را به دست می‌گیرد که همواره به حرمت آن سوگند می‌خورد، نه تنها از تمامی وابستگی‌ها و مصلحت‌های گوناگون روزگار دوری گزیده، بلکه تمامی دلبستگی‌های شخصی خود را نیز به کناری نهاده‌ و حتی در اعماق ذهن و اندیشه خود نیز مجالی به عامل‌های سلب استقلال نمی‌دهد. […]

سفری کوتاه به مشهد مادرسلیمان

در چند روز گذشته، فرصتی دست داد تا برای چند بررسی کوچک میدانی، به مشهد مادرسلیمان (پاسارگاد احتمالی) و تنگه بلاغی بروم و موادی را برای برخی نوشته‌های نیمه‌تمام خود فراهم آورم:

– دامنه‌ کوهستان‌های چم‌بیان، تنگه بلاغی، کوه موسی‌خان و دیگر کوهپایه‌های پیرامون دشت مرغاب، یکی از بهترین رویش‌گاه‌های درخت بَـنِـه یا پسته کوهی است. از این درختان صمغی ترشح می‌شود که در تهیه سقز و فراورده‌های دیگر کاربرد دارد. روستانشینان و بویژه عشایر با تیغ‌زدن بر پوسته این درختان و نصب پیاله‌های گلین کوچکی در زیر آن، این صمغ را در اوایل فصل پاییز جمع‌آوری می‌کنند. از آنجا که گردآوری صمغ بنه، یکی از کهنترین بازمانده‌های مالکیت عمومی و سنت همیاری و تعاون همگانی مردم در بهره‌برداری اشتراکی از منابع طبیعی است؛ می‌خواستم پاسخ این پرسش را بدانم که مردمان محلی از چه شیوه‌هایی برای تقسیم سالانه و مالکیت موقت بر درختان بهره می‌برند و کدام قوانین نانوشته، این همیاری مسالمت‌آمیز را در میان آنان اجرا و تضمین می‌کند؟ کدام عامل موجب می‌شود که در مدت چند ماهی که صمغ گرانبهای درختان تیغ‌زده بنه به پیاله‌ها روان است و مراقبی نیز ندارد، هیچکس به دسترنج دیگری تعرضی نکند و هیچگونه اختلافی نیز بوجود نیاید؟ پاسخ‌های روستاییان برایم بسیار جالب و شنیدنی بود و توانستم با روش‌های کهن بهره‌برداری اشتراکی اموال عمومی در میان آنان آشنا شوم. آنان همچنین می‌گفتند که بعضی شهرنشینان از خودراضی و بی‌فرهنگ و پرمدعا، دسترنج آنان را قربانی تفریح و بازیگوشی خود می‌کنند. […]

Winged Globe


Everybody knows the ancient Winged Globe (Winged Disk). In it’s common kind there is a globe with two wings at it’s both sides and a god in the middle of that which sometime has a ring or flower in her hand and a star figure on top of her head .Winged Globe chart had been seen from ninth century BC at all western parts of Persian lands. But her different main parts like Globe, Wing, god had their own usage at more ancient times. Globe’s figure or medial tassel gets vision from sun which the origin of many of the ancient believes and we can see its effect on today’s praying. We can see symbol of sun without globe/ disk or anything else is so many charts which the most typical one is chart of quintet Lulluian at Sar-e Pol-e Zahab. […]

جشن بهاربد

در زمانی که گاهشماری گاهنباری یا کهن‌ترین گاهشماری شناخته‌شده ایرانی، روایی داشته و هنوز هم نشانه‌هایی از آن کم‌وبیش برجای مانده است؛ آغاز و میانه هر یک از فصل‌های سال جشن گرفته می‌شده است. یکی از این جشن‌های سالیانه که در پانزدهم اردیبهشت یا روز دی‌به‌مهر از اردیبهشت‌ماه برگزار می‌شده، عبارت بوده از گاهنبار میدیوزَرِم (در اوستایی: مَـئـیـذیـوئی زَرِمَـیَـه) که به معنای میانه فصل سبز یا میانه بهار است.

متن پهلوی «ویـچـیـتَـکی‌‌های زاد سْـپَـرَم/ زات سْـپَـرَم» (گزیده‌های زادسپرم)، بجز اشاره‌های کوتاه و جالبی که به تاریخچه و رویدادهای زمان زرتشت می‌پردازد، برانگیختن او به پیامبری را نیز به همین روز منسوب می‌دارد.

زادسپرم نقل می‌کند که زرتشت در دی‌به‌مهر روز از اردیبهشت ماه یا پانزدهم اردیبهشت، به جشنگاهی می‌رود که در آن روز مردمان بسیاری در آنجا جشنی به نام «بهاربُد/ بهاربود» آراسته بوده‌اند. در بامداد آن روز، او برای کوبیدن هوم (هَـئـومَـه) به کرانه رود دائیتی می‌رود و در آنجا وهومن بدو فراز می‌آید. وهومن، پوشاکی از روشنایی بر تن داشت و سراسر اندام او از روشنایی بود. او زرتشت را به انجمن همپرسگی امشاسپندان بر کرانه رود دائیتی فراز می‌برد و در همین انجمن، اورمزد او را به دین‌آوری بر می‌گزیند. […]

فواید افزایش رطوبت بر آرامگاه منسوب به کورش و دیگر بناهای سنگی باستانی

از آنجا که سنگ‌های کلیست که گونه‌ای از سنگ‌های آهکی هستند، دارای درجه سختی ۳  بوده و در نتیجه جزو سنگ‌های نرم دانسته شده و قابلیت پرداخت و صیقل‌کاری مطلوبی نیز دارند؛ تقریباً تمامی بناها، سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نبشته‌های باستانی و دیگر آثار هنری با بهره‌گیری از همین سنگ ساخته شده‌اند. آثار باستانی تخت جمشید، مشهد مادرسلیمان (پاسارگاد احتمالی)، شوش، بیستون و دیگر یادمان‌های سنگی هخامنشی نیز با همین گونه از سنگ‌های آهکی ساخته شده‌اند.

مهم‌ترین عوامل تخریب و فرسایش سنگ و سازه‌های سنگی با تأکید بر سنگ‌های آهکی عبارتند از: […]

سد سیوند: نگاهی گذرا به کوشش‌ها و حساسیت‌های میهن‌گرایانه

پس از آغاز آبگیری سد سیوند، نامه‌ها و پرسش‌های فراوانی از سوی دوستان و دل‌نگرانان پاسداشت آثار باستانی مشهد مادرسلیمان (پاسارگاد احتمالی) و تنگه بلاغی به این نگارنده رسید و برخی از روزنامه‌نگارانی که پیش از این نیز نوشتارها یا مصاحبه‌هایی با مرا در نشریات خود منتشر کرده بودند، خواهان پاسخ به پرسش‌های تازه خود بودند. […]

نوروزنامه: پنجاه گفتار در زمینه پژوهش‌های ایرانی

مجموعه مقاله‌های «نوروزنامه- پنجاه گفتار در زمینه پژوهش‌های ایرانی»، کتاب تازه‌ای است که انتشارات نوید شیراز آنرا در بیستمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران منتشر خواهد کرد. نام نوروزنامه برای این کتاب، به سبب پیوند بسیاری از گفتارهای آن با نوروز، گاهشماری و جشن‌های ایرانی، برای آن برگزیده شده است. نوروزنامه دارای پیوستی به زبان انگلیسی […]

Oldest Inscription of Cyrus Translated to Persian Language


The oldest inscription of Cyrus the Great in which his conquests were carved in Neo Babylonian or Akkadian language chronologically has been translated into Persian language. The most ancient inscription of Cyrus the Great, the Achaemenid king (559-530 BC), in which the conquests of Cyrus was written in chronological order in Neo Babylonian language has been translated in Persian language. Reza Moradi Ghiasabadi, astro -archeoloigst and researcher in historian studies, who has undertaken this major project, told CHN: “Nabonid-Cyrus chronology is an earthen inscription in Neo Babylonian (Akkadian) language which was written by order of Cyrus the Great and now is being kept in British Museum in London. Destruction of great parts of this inscription over time has made the decoding of some parts of this tablet impossible. The detailed chronology of Cyrus the Great’s conquests which was unearthed in Babylon’s royal palace is even older than the famous Cyrus Cylinder. By referring to versions which have been already translated into English language and its original text in Babylonian language, we succeeded in interpreting the inscription to Persian language for the first time.” […]

رویدادنامه نبونید و کورش

رویدادنامه نبونید- کورش (که نخستین ترجمه فارسی متن کامل آن در اینجا منتشر می‌شود)، واپسین نمونه از سنت دیرین نگارش رویدادنامه‌های متکی بر گاهشماری در بین‌النهرین است. این کتیبه به ثبت رویدادهای سال نخست پادشاهی نبونید (۵۵۶/ ۵۵۵ پیش از میلاد) تا سال نخست پادشاهی کورش بر بابل (۵۳۹/ ۵۳۸ پیش از میلاد) می‌پردازد و در زمان پادشاهی کورش و پیش از منشور معروف او نوشته شده است. این سند با اینکه بسیار کوتاه و آسیب‌دیده است، از چند جهت اهمیتی فراوان دارد: […]

منشور نبونید: کتیبه آخرین شاه بابل

نَبونید (نَبونیدوس) آخرین شاه در سنت پادشاهی بابل است که پس از شکست از کورش هخامنشی، به پادشاهی او و استقلال کشورش پایان داده می‌شود. او به مدت هفده سال از سال ۵۵۶ تا سال ۵۳۹ پیش از میلاد شاه بابل بود.

نبونید، روحانی (و بقولی فرماندارزاده‌ای) بود که بدون تبار شاهانه و با گزینش مجمع روحانیان به پادشاهی انتخاب شده بود. مادر او کاهن نیایشگاه سـیـن (خدای ماه) در شهر سیپار بود و خود او نیز به پیروی از مادر، شیفتگی و دلبستگی فراوانی به خدای ماه داشت. این دلبستگی شدید به سین و دوری گزیدن از پرستش مردوک به عنوان خدای بزرگ که از محتوای منشور او هویدا است، واکنش‌ها و نارضایتی‌هایی را در بابل فراهم آورده بود.

نبونید، شخصیتی عجیب و تا اندازه‌ای جذاب داشت. او فاقد توانایی‌های لازم در امور کشورداری و سپاهی‌گری بود و دلبستگی‌ چندانی نیز بدان نشان نمی‌داد. کارها و مشکلات کشور را به اطرافیان خود می‌سپرد و ‌به هنگام حمله سپاه کورش، تمام امور و تصمیم‌گیری‌ها را به پسرش بُـلـشَـصَـر واگذار کرد در حالیکه پیش از آن نیز مدتی به نفع همین پسرش از سلطنت کناره‌گیری کرده و به مدت ده سال در تِـمـا، واحه‌ای در بیابان‌های میان بابل و مصر اقامت گزیده بود. احساسات و عواطف رقیق و گاه شاعرانه او در بیان سخنان و درددل‌هایی خطاب به سین و دیگر خدایان بخوبی آشکار است. […]

پیشنهادی برای وبلاگ مادربزرگ

یکی از مهم‌ترین منابع در زمینه مطالعات تاریخی و دستیابی به رویدادها و باورداشت‌های گذشته، عبارت است از فرهنگ عامه و ادبیات شفاهیِ مردمی، که تاجیکان آنرا با تعبیر زیبای «ادبیات دَهَـنَکی» نامبردار می‌کنند. فرهنگ عامه و ادبیات شفاهی در گذر سال‌ها و سده‌ها و هزاره‌ها، بگونه سینه به سینه به زمان ما و به […]

اعتراض‌های همیشگی ایرانیان: کمبودها و ناکارآمدی‌ها

اعتراض و انتقاد، لازمه و نشانه‌ای از هر شخص یا گروه یا ملت زنده و پایدار و دوستدار پایندگی است. بیان اعتراض و انتقاد به دیگران (حتی اگر مضمون آن برحق نباشد) حق بدیهی همگان است. پس از واقعه کتاب «آیات شیطانی» نوشته سلمان رشدی، علاقه روزافزونی در میان ایرانیان (اعم از ملت‌گرایان و اسلام‌گرایان) […]

هویت ساختگی برای ماهی قرمز: نمونه‌ای تازه از دستکاری در اسناد و آثار تاریخی

پیش از این، در چندین نوشتار دیگر به این نکته مهم اشاره شد که امروزه آسیب رساندن و تحریف و دستکاری در واقعیت‌های تاریخی، بیشتر به دست کسانی انجام می‌شود که خود را از دوستداران فرهنگ ایران و کوششگر پاسداری از آثار باستانی می‌دانند. اینان هرگاه که واقعیت‌های تاریخی را مطابق با خواست و مصلحت […]



web analytics