Skip to content
بایگانی تاریخ

انتشار کتاب فرهنگنامه عکس ایران

از فروردین‌ماه سال ۱۳۷۲ که روند طولانی تحقیق، تألیف و عکاسی کتاب مرجع و مستند فرهنگنامه عکس ایران آغاز شد، تاکنون بیست سال می‌گذرد. بیست سالی که به انتظار امروز سپری شد و پس از سفرهای فراوان در سراسر ایران و رنج‌های بی‌پایان و دلنشین و پرخاطره به پایان رسید. برخی از بخش‌های این کتاب در سال‌های دهه ۱۳۷۰ به شکل جزوه‌های مستقل و موضوعی منتشر شدند و همواره مترصد بودم تا بتوان همه عکس‌ها و موضوع‌ها را بطور یکجا آماده و منتشر کرد. اکنون فرهنگنامه عکس ایران با حدود دو هزار قطعه عکس سیاه وسفید و رنگی و ۱۵۳۶ صفحه رحلی به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر شده است.

فرهنگنامه عکس ایران در بردارنده مجموعه‌ای متنوع از هر آن پدیده‌ای است که با فرهنگ و تمدن ایران در پیوند است. برخی از بخش‌ها و زیربخش‌های موضوعی کتاب عبارتند از: نگارکندها، کتیبه‌ها، سنگ‌نگاره‌ها، پیکره‌ها، آب‌انبار، پل، کاروانسرا، میل، مناره، برج، آرامگاه، گنبد، گنبدخانه، نیایشگاه، مسجد، کاخ، دروازه، قلعه، تاق، گنبد، بادگیر، ستون، محراب، در و پنجره، آجرکاری، گچبری، کاشیکاری، دیوارنگاره، مقرنس، پیشه‌ها، صنایع دستی، دست‌ساخته‌ها، ابزارآلات، ساز، درختان کهن، تپه‌های باستانی و بسیاری مضامین دیگر. تعدادی از آثار و صاحبان حرفی که عکس آنها در فرهنگنامه منتشر شده، در طول این سال‌ها از بین رفته یا درگذشته‌اند و رد و نشانی از آنها در این کتاب بازمانده است. […]

سخن همچنان تازه فارابی

۱۱۰۰ سال از این سخن فارابی می‌گذرد و هنوز تازه است:«گروهی از متکلمان هنگامی که متوجه می‌شوند دلایلشان برای جانبداری از مبانی شریعت کافی نیست، به ناچار دست به کارهایی می‌زنند تا منتقد از مقاومت باز ایستد. یعنی یا شرمنده‌اش می‌کنند و در تنگنایش قرار می‌دهند و یا با تهدید او را می‌ترسانند. این گروه از بکار بردن دروغ و مغالطه و بهتان و ستیزه‌جویی باکی‌ ندارند».

بستنی خوران توچال

می‌پرسیدم چرا این همه جمعیت و فشار و تقلا برای گرفتن یک بشقاب قیمه یا یک لیوان شربت؟ می‌گفتند برای اینکه «نذری» است. می‌پرسیدم چرا این همه هجوم و بگیر و بکش برای یک ظرف قورمه‌سبزی؟ می‌گفتند برای اینکه «شفا» است. همه اینها درست.

اما این واقعه را که عکس‌های آن در چند روز اخیر و با خفت و خوارداشت ایرانیان در بسیاری از رسانه‌های جهان منتشر شده و اسباب تحقیر و سرزنش ما را فراهم آورده، چگونه می‌توان جواب داد و توجیه کرد؟ چگونه و با چه انگیزه‌ای ممکن است چنین جمعیت انبوهی از ملت سانتی‌مانتال بالای شهر تهران در توچال بخاطر تصاحب یک بستنی لیوانی مجانی دست به اینچنین هجوم و فشار و لگدمال کردن یکدیگر بزنند و همدیگر را خفه کنند؟ اینجا که نه پای نیاز مطرح است (که هیچ نیازمندی اینچنین حقیرانه رفتار نمی‌کند که خوراکی‌ای را جلویش بیندازند)، نه از گرسنگی است، نه بخاطر ثواب نذری است، و نه پای شفای ضامن آهو در میان است. […]

سه شکل از قدرت در تاریخ آسیای غربی

در تاریخ پنج هزار سال گذشته آسیای غربی تا به امروز، معمولاً بیش از سه شکل از قدرت وجود نداشته است: یا قدرت متمرکز در دست یک خودکامه، یا قدرت متکثر در دست چند خودکامه رقیب، و یا نبود قدرت مرکزی و گسترش آزادی‌ها و اختیارات عامه مردم. در حالت اول، یک نفر دیگران را می‌کشته است، در حالت دوم، چند نفر دیگران را می‌کشته‌اند، و در حالت سوم، همه همدیگر را می‌کشته‌اند. این سرنوشت محتوم جوامعی است که به حقوق و آزادی‌های دیگران پایبند نیستند و تک‌تک افرادش در ذات خود یک خودکامه بالقوه و منتظر فرصت هستند.

مفهوم دفاع از آزادی

مفهوم عملی دفاع از آزادی در میان بسیاری از معتقدان به آن اینست که کسی آزادی ما را سلب نکند، اما ما حق اینرا داشته باشیم که آزادی دیگران را سلب کنیم.

برای کسانی که می‌گویند: چرا به این کتاب مجوز چاپ داده‌اند؟

وقتی با محتوای کتابی مخالفیم، از آن خوشمان نمی‌آید یا آنرا نادرست می‌پنداریم، نمی‌توان گفت که «چرا به این کتاب مجوز چاپ داده‌اند؟». وظیفه اداره کتاب در وزارت ارشاد بررسی درستی یا نادرستی محتوای کتاب‌ها نیست و صرقاً محدود به بررسی مفاد مغایر با یکسری ضوابط و سیاست‌ها است. چنین جمله‌ای می‌تواند به معنای چراغ سبز و تشویقی برای موافقت با سانسور محتوایی باشد. این سخن که «چرا به این کتاب مجور چاپ داده‌اند؟» دانسته یا نادانسته بدین معناست که: ما با سانسور و توقیف کتاب‌ها موافقیم و این سانسور و توقیف باید به معیار درستی یا نادرستی محتوای کتاب‌ها تعمیم و توسعه پیدا کند. […]

رنج‌های بشری 239: بنیادگرایی ملی‌گرایانه

تبدیل بنیادگرایی مذهب‌گرایانه به بنیادگرایی ملی‌گرایانه یعنی تبدیل زندان به کوره‌های آدم‌سوزی.



web analytics