اخترباستانشناسی یا باستانستارهشناسی Arcaeoastronomy دانشی نوین و میانرشتهای از علوم باستانشناسی، ستارهشناسی و مردمشناسی/ فرهنگشناسی قومی Anthropology/ Ethnology است که به بررسی تأثیر و نفوذ پدیدههای کیهانی و حرکات اجرام آسمانی بر روی هنرها، آیینها، ادیان، باورداشتها و دیگر پدیدههای فرهنگی مردمان باستان میپردازد. این رشته در ایران بکلی ناشناخته و مهجور است؛ در حالیکه آگاهی از اخترباستانشناسی برای باستانپژوهان کشوری همچو ایران که سابقهای دیرینه و درخشان در نجوم و باورهای کیهانی دارد، نیازی مهم و انکارناشدنیست. تحلیل و توصیف دادههای باستانی بدون درنظرداشتِ آگاهیهای اخترباستانشناختی به نتیجهای شایسته نخواهد رسید.
همزمان با هفته جهانی نجوم، یک دورهٔ پنج روزهٔ آموزشی برای آشنایی مقدماتی با اخترباستانشناسی در تالار سینمای کاخ سعدآباد برگزار میشود. این کارگاه از روز شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۸ آغاز میشود و در روز ۱۶ اردیبهشت پایان میپذیرد. ساعت برگزاری نشستها از ۹ بامداد به مدت چهار ساعت خواهد بود که بخشی از آن به پخش فیلم مستند روشنان آسمانی اختصاص خواهد داشت. همچنین نمایشگاهی از عکسهای نجومی در حاشیه نشست برقرار خواهد بود.
خلاصهٔ برنامه
دوره آموزشی اخترباستان شناسی و بناهای تقویمی ایران
با سخنان رضا مرادی غیاث آبادی و نمایش فیلمهای مستندی در باره بناهای تقویمی ایران، ساختهٔ محسن رمضانزاده و نمایشگاه عکسهای نجومی مجید علیزاده.
شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۸ تا چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت، از ساعت ۹ تا ۱۳٫
روز نخست (۱۲ اردیبهشت): در باره اختر باستان شناسی
روز دوم (۱۳ اردیبهشت): بناهای تقویمی و چارتاقی های ایران
روز سوم (۱۴ اردیبهشت): نگارههای نجومی باستانی
روز چهارم (۱۵ اردیبهشت): باورهای کیهانی در فرهنگ مردم و متون کهن
روز پنجم (۱۶ اردیبهشت): پرسش و پاسخ و برگزاری امتحانِ پایان دوره برای شرکتکنندگان موظف در آموزش ضمن خدمت.
نشانی: تهران، تجریش، کاخ سعدآباد، تالار سینمای کاخ سفید. (ورود از درِ خیابان زعفرانیه یا درِ میدان دربند).
کاخ سعدآباد، انجمن نجوم آماتوری، خبرگزاری میراث آریا، خبرگزاری محیط زیست ایران، آریابوم، روزنامه اعتماد، شبکه خبر، خبرگزاری موج.
گفتارهای دیگر:
- گزارشهایی از دیدار یلدای خورشید در بناهای تقویمی ایران
- روشنان آسمانی: پایان ساخت فیلم مستند از بناهای تقویمی ایران
- باستان شناسی و بررسی هایی در ایران باستان
- سازههای خورشیدی یا بناهای تقویمی و تقویم های آفتابی
- اختر باستان شناسی ایران
- نقدی بر کاربری تقویمی چارتاقیهای ایران
- انتشار کتاب چارتاقیهای ایران
- پرسشهای متداول در باره کاربری تقویمی چارتاقی نیاسر
- انصراف از همکاری با سمینار چارتاقیهای ایران
- تختجمشید و ویژگیهای تقویمی و گاهسنجی آن