Skip to content
بایگانی موضوع روزنوشت .

انتشار کتاب چارتاقی‌های ایران

در این کتاب پیوند چارتاقی‌های ایران با زمان، تقویم و تغییرات سالانه میل خورشید بر اساس مطالعات میدانی و شواهد ملموس و مشاهده‌پذیر بررسی می‌شود. در دانش اخترباستان‌شناسی، بناهایی با چنین ویژگی‌ها و خصوصیاتی را «رصدخانه خورشیدی» (Solar Observatory) یا «سازه‌های تقویمی» (Calendric Structure/ Kalenderbauten) می‌نامند. همچنین ممکن است که نام‌های «مهربین»، «خوروین/ خوربین» و «بازه هور» (روزنه خورشید) که از دیرباز برای نامگذاری برخی از این بناها بکار رفته و در زبان فارسی نیز شناخته‌شده هستند، نامی کهن با معنای فراموش‌شده برای این گونه از بناها بوده باشند. […]

هزارمین سالگرد پایان سرایش شاهنامه فردوسی

فردا بیست و پنجم اسفندماه ۱۳۸۸، یک‌هزار سال تمام خورشیدی از روز پایان سرایش شاهنامه فردوسی می‌گذرد. از آنجا که سال ۴۰۰ قمری از ۹ شهریور ۳۸۸ خورشیدی آغاز شده و در ۲۸ مرداد سال ۳۸۹ خورشیدی به پایان رسیده است؛ روز «اِرد» یا ۲۵ اسفند در این دامنه زمانی، مطابق با سال ۳۸۸ خورشیدی می‌شود. به دیگر سخن، ۲۵ اسفند سال ۳۸۸ هجری خورشیدی برابر است با آدینه‌روز، ۲۱ رجب سال ۴۰۰ هجری قمری (۱± روز). به این ترتیب، امروز هزاره شاهنامه است و یک‌هزار سال تمام خورشیدی از زمان پایان سرایش شاهنامه می‌گذرد. […]

چاپ کتاب اسپیت‌نامه

بیست و هشتمین کتاب نگارنده با عنوان «اسپیت‌نامه- بیست و دو گفتار در زمینه جشن‌ها و پژوهش‌های ایرانی» منتشر شده است. در این کتاب گفتارهایی پیرامون اخترباستان‌شناسی، گاهشماری و سازه‌های خورشیدی، جشن‌ها و گردهمایی‌های ایرانی، باستان‌پژوهی، کتیبه‌ها و متون کهن عرضه شده است. برخی از این گفتارها پیش از این در سمینارها و همایش‌ها ارائه […]

گزارش‌هایی از دیدار یلدای خورشید در بناهای تقویمی ایران

پیرو فراخوان پیشین، برنامه سالانه دیدار طلوع خورشیدِ انقلاب زمستانی با شرکت گروه‌های فراوانی از دوستداران اخترباستان‌شناسی ایرانی و نیز کسانی که مایل بودند نظریهٔ نگارنده پیرامون کاربری تقویمی چارتاقی‌های ایران را از نزدیک بررسی نمایند، در بامداد روز یکم دی‌ماه در محل چارتاقی‌ها برگزار شد.

امسال برخلاف سال‌های پیش، برنامه دیدار خورشید منحصر و متکی به چارتاقی نیاسر نبود و برنامه‌های مشابه دیگری نیز در چارتاقی بتخانهٔ آتشکوه، چارتاقی نویس، چارتاقی بازه‌هور و چارتاقی جره برگزار شد. عکس‌ها و گزارش‌های این برنامه‌ها، به مرور و پس از اینکه بدستم برسند، در اینجا منتشر خواهند شد. […]

نامه‌ای به فرهنگستان هنر

ریاست محترم فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران با توجه به برکناری جناب آقای مهندس میرحسین موسوی (معمار و هنرمند توانا، معتمد هنرمندان ایران و صاحب آثار برجسته و فراوان در زمینه معماری و نگارگری) از ریاست فرهنگستان هنر، نبود انگیزه و تمایل قلبی خود به همکاری‌های آتی را اعلام می‌دارم و تقاضا دارم طرح پژوهشی […]

انتشار کتابی ارزنده در زمینه صخره‌کندهای پیش‌تاریخی ایران

صخره‌کندهای پیش‌تاریخی یا هنر صخره‌ای به آثار نگارین و عموماً منقوری اطلاق می‌شود که انسان پیش از تاریخ (و گاه دوران تاریخی) بر روی دیوارهٔ صخره‌های سنگی و غارها و اشکفت‌ها پدید آورده است. نقوشی از بز و دیگر جانوران، صحنه‌های شکار و آیین‌هایی ناشناخته که در سراسر جهان پراکنده‌اند و شباهت شگفت‌انگیزی به یکدیگر […]

حکایت سفر منشور کورش

مدتی است که عده‌ای نیز از روی احساسات و با ذوق‌زدگی سخن از «بازگشت» منشور می‌گویند. در حالیکه منشور کورش هیچگاه در ایران نبوده که بخواهد به ایران «بازگردد». منبع چنین اخبار مکرر و نادرستی، معمولاً مقامات سازمان میراث فرهنگی و رسانه‌های وابسته به آنان بوده است که شاید خواسته‌اند با چنین «اخبار خوش» افکار […]

انتشار نمودار شاهنامه فردوسی

به تازگی «نمودار شاهنامه فردوسی» و جزوه راهنمای همراه آن، توسط خانم فرانک دوانلو چاپ و منتشر شده است. همواره جای چنین اثری در میان دوستداران شاهنامه و تاریخ روایی ایران خالی بود که بتوانند در یک نمودار بزرگ و مفصل، همزمانی پادشاهان، پهلوانان و دیگر نام‌آوران را ببینند و تصور روشنی از آن داشته […]

راه‌اندازی وب‌سایت فرهنگنامه عکس ایران

چنانکه وعده داده بودم، نسخه آزمایشی وب‌سایت فرهنگنامه عکس ایران آغاز بکار کرد و به مرور بر تعداد عکس‌ها و صفحات دیگر آن افزوده خواهد شد. فرهنگنامه عکس ایران، کتابی است که چاپ نخست آن در سال ۱۳۷۲ و چاپ دوم آن در سال ۱۳۷۶ به دو زبان فارسی و انگلیسی چاپ و منتشر شد […]

پاسخی به خبرگزاری میراث آریا

سردبیر محترم خبرگزاری میراث آریا (وابسته به سازمان میراث فرهنگی) در تاریخ ۱۶ شهریورماه ۱۳۸۸، بخش‌هایی مثله‌شده از مقالهٔ این نگارنده با نام «سفر الواح هخامنشی از تخت جمشید به شیکاگو» برخلاف موازین قانونی و انسانی در وبگاه آن خبرگزاری منتشر شده است. از آنجا که این مقاله پیش از این با نام «لوحه های […]

تخریب و نابودی نگاره‌های باستانی غار دوشه در لرستان

آقای حسن افشاری- پژوهشگر تاریخ نقاشی ایران- که به پیشنهاد نگارنده برای مطالعات میدانی پیرامون نگاره‌های پیش‌تاریخی غار دوشه به دره رود کشکان در شمال شرقی کوهدشت لرستان سفر کرده بود، با اخباری غم‌انگیز و دردآور و حیرت‌انگیز از سفر بازگشت. بنا به اخبار و عکس‌های ایشان، تمامی بیش از یکصد نگاره باستانی غار دوشه […]

اختلاف‌‌هایی در زمینه پرچم ایران

در سال‌های اخیر و به ویژه در دو ماه گذشته، اختلاف‌نظرهایی میان شرکت‌کنندگان در گردهمایی‌های گوناگون بر سر پرچم ایران (که با خود حمل می‌کرده‌اند) بروز نموده است. این اختلاف‌ها در میان ایرانیان مقیم خارج از کشور بسیار شایع‌تر بوده و به مقاله‌ها و اظهارنظرهای متعددی در رسانه‌ها منجر شده است. اختلاف اصلی بر سر […]

پاسخی به روزنامه وطن امروز

سردبیر محترم روزنامه وطن امروز در صفحه نهم آن روزنامه به تاریخ ۱۳ تیرماه ۱۳۸۸، مقاله‌ای از این نگارنده با نام «دیدار طلوع خورشید در چارطاقی نیاسر- شادمانی در روناک آیینی» برخلاف موازین قانونی و انسانی منتشر شده است. از آنجا که این مقاله پیش از این با نام «جشن‌های کهن آغاز تابستانی و دیدار […]

بزرگداشت استاد موسی اکرمی

در شامگاه سی‌ام خرداد ۱۳۸۸ مراسم بزرگداشت آقای دکتر موسی اکرمی- فیزیکدان، تقویم‌شناس و متخصص برجسته تاریخ و فلسفه علم روزگار ما و یار و همراه زنده‌یاد استاد احمد بیرشک در مرکز علوم و ستاره‌شناسی تهران برگزار شد. با اینکه بخاطر اوضاع و احوال این روزهای میهن ما، آمادگی سخنرانی و شرکت در هیچ برنامه‌ای را نداشتم و همه […]

باراک اوباما و پذیرفتن نقش آمریکا در براندازی دولت مصدق

دولت مردمی دکتر محمد مصدق در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ با کودتایی که آمریکا و سرویس اطلاعاتی بریتانیا در ایران (به سرپرستی شاپور ریپورتر) ترتیب دادند، سرنگون شد و یکی دیگر از فرصت‌هایی که ایرانیان برای برقراری حکومت دموکراتیک به دست آورده بودند، با دخالت آمریکا و انگلیس از بین رفت. از آن زمان، دولت‌های مداخله‌گر […]

خواهش می‌کنم در انتخابات شرکت کنید و به میرحسین موسوی رأی بدهید

شانزده سال است که کتاب‌ها و نوشته‌های مرا می‌خوانید، ده سال است که سخنرانی‌ها و مصاحبه‌هایم را می‌شنوید و چهار سال است که با این وبلاگ‌ها در کنارتان هستم. در این مدت هرگز سخنی که به سیاست روز بپردازد، از من ندیدید و نشنیدید. اولین بار در دهم فروردین سال ۱۳۵۸ در انتخابات شرکت کردم […]

نوشتارهای خواندنی در شماره تازهٔ ماهنامه صنعت چاپ

ماهنامه صنعت چاپ، مجله‌ای تخصصی است که سالهاست به همت آقای مرتضی کریمیان منتشر می‌شود. در شماره اخیر این مجله (فروردین ۱۳۸۸) مطالب خواندنی و جذابی وجود دارد که نشان از تغییراتی در محتوای مجله می‌دهد. در مقاله‌ای که آقای اشکان صالحی با نام «از ناصریه تا ناصرخسرو» نوشته‌اند، قدیمی‌ترین چاپخانه‌ها و کارگاه‌های حروف‌ریزی و […]

دوره آموزشی اخترباستان‌شناسی و بناهای تقویمی ایران

همزمان با هفته جهانی نجوم، یک دوره پنج روزه آموزشی برای آشنایی مقدماتی با اخترباستان‌شناسی در تالار کاخ سعدآباد برگزار می‌شود. این کارگاه از روز شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۸ آغاز می‌شود و در روز ۱۶ اردیبهشت پایان می‌پذیرد. ساعت برگزاری نشست‌ها از ۹ بامداد به مدت چهار ساعت خواهد بود. […]

انصراف از همکاری با سمینار چارتاقی‌های ایران

صفحه اصلی و راهنمای مطالب موجود در باره چارتاقی‌ها مدیریت محترم امور پایگاه‌های سازمان میراث فرهنگی چنانچه استحضار دارید، پس از نامه مورخه ۲۷ بهمن ۱۳۸۶ جنابعالی، طرح مقدماتی سمینار چارتاقی‌های ایران به مناسبت سال جهانی نجوم را در ۳۰ فروردین ۱۳۸۷ تقدیم داشتم. از آن پس نشست‌ها و گفتگوهای فراوانی در زمینه برنامه‌ریزی و […]

روشنان آسمانی: پایان ساخت فیلم مستند از بناهای تقویمی ایران

«روشنان آسمانی» یک فیلم مستند بلند و ۱۵۰ دقیقه‌ای است که از بناهای تقویمی و نجومی ایران ساخته شده است. روز گذشته آقای محسن رمضانزاده- کارگردان این فیلم- خبر از پایان کوشش‌های دوساله خود برای ساخت این فیلم داد و نسخه‌ای از فیلم نهایی را از روی لطف همیشگی‌اش برایم فرستاد. در «روشنان آسمانی» بیننده می‌تواند با نماهایی از بناهای تقویمی ایران و چگونگی طلوع خورشید در آنها آشنا شود و به یاری نقشه‌های متحرک و پویانمایی‌های بازسازی‌شده، تصور نسبتاً کاملی از چگونگی پیوند میان خورشید و بناهای تقویمی کسب کند. […]

به خاطره جاودان مینا کشورکمال

پانزدهم بهمن ماه امسال، ۲۲ سال از ترور و جانباختن تلاشگر آرزومند آزادی و عدالت و سربلندی افغانستان و مردمان آن می‌گذرد. مبارزی مستقل، شجاع و خستگی‌ناپذیر که بسا زودتر از دیگران پی به برنامه امپریالیسم برای گسترش بنیادگرایی مذهبی در منطقه برد و جانش را بر سر آرمان‌های بزرگ و انسانی‌اش نهاد. مینا کشورکمال […]

نقدی بر کاربری تقویمی چارتاقی‌های ایران

فصلنامه گلستان هنر در شماره یازدهم خود که در بهار امسال منتشر شده است، مقاله‌ای با نام «مهرین اصفهان، آتشگاهی در باغ» از آقای یاغش کاظمی منتشر کرده که بخشی از این مقاله در نقد و رد کاربری تقویمی چارتاقی‌های ایران است. چون تاکنون و پس از هفت سال از انتشار نظریه این نگارنده («نظام […]

انتشار کتاب ارزندهٔ واژه‌های فارسیِ عربی شده

در حالیکه ذخیره واژگان عربی در زبان فارسی فراوان است، واژه‌های بسیاری نیز از زبان فارسی به زبان عربی راه یافته است. در سده اخیر دانسته‌شده که شماری از واژگان قرآن و انبوهی از لغات زبان عربی از زبان‌های متداول در بین‌النهرین باستان و زبان‌های ایرانی و از جمله فارسی برگرفته شده و سپس مطابق […]

یادداشتی از دومین همایش باستان‌شناسی تمدن جیرفت

اکنون هفت سال از کشف تمدن باستانی جیرفت و غارت گسترده تپه‌ها و گورستان‌های آن می‌گذرد. غارتی که منجر به فروش هزاران اثر بی‌همتای این تمدن نویافته در حوزه «هلیل رود» و خروج آنها از کشور شد. به همراه بیشماری اشیای تقلبی مشابه آنها. همچنین اکنون شش سال از آغاز کاوش‌های جیرفت و تپه‌های «کُنار […]

دریاچه پاسارگاد و اقلیم سبز سیستان

دو دستاورد تازه در بازسازی چشم‌انداز اقلیمی ایران باستان پیش از این نگارنده در کتاب «مهاجرت‌های آریاییان و چگونگی آب‌و‌هوا و دریاهای باستانی ایران» (چاپ سوم، ۱۳۸۴) کوشیده بود تا با بیان شواهد باستان‌شناسی، باستان‌زمین‌شناسی و اسطوره‌ها و متون کهن، در فرضیه متداول اما اثبات‌نشده مهاجرت‌ آریاییان از سرزمین‌های دیگر به فلات ایران تردید نماید. […]

Discovery of 3000-Years old Board-Games and a Compass-Rose in Persian Gulf’s Kharg Island


LONDON, (CAIS) — An ancient four-pointed compass-rose showing directions of ‘four cardinal points’ and a number of board-games carved on rocks discovered in the Iranian island of Kharg in the Persian Gulf, reported Persian service of CHN on Saturday.
The discovery was made by Shahram Eslami, a local and a member of Kharg’s Friends of Cultural Heritage. The relics were studied and their ancient origins identified by Dr. Reza Moradi Ghiasabadi. “The engravings are between 2000 and 3000 years old. The first discovered carving is located beside an ancient road which is a four-pointed compass-rose showing directions of four cardinal points within a square-shape with rounded angles setting, 50x50cm in diameters. Some sections of the compass-rose have been damaged, apparently as the result of a cracks in the rock,” said Ghiasabadi. […]

همایش چارتاقی‌های ایران برای سال جهانی نجوم

صفحه اصلی و راهنمای مطالب موجود در باره چارتاقی‌ها مجمع عمومی سازمان ملل متحد در بیستم دسامبر سال ۲۰۰۷ با تصویب یک قطعنامه‌، پیشنهاد کشور ایتالیا برای انتخاب سال ۲۰۰۹ میلادی به عنوان سال جهانی نجوم را پذیرفت و سرپرستی آنرا به سازمان یونسکو  با همکاری اتحادیه جهانی نجوم به ریاست کاترین سزارسکی Catherine Cesarsky […]

نگارکندهای نویافته از بلخ بامی و دامنه‌های هندوکش

ناحیه بلخ در شمال افغانستان و نیز دشت شادیان و دامنه کوهستان‌های بلند هندوکش و کوه بابا در جنوب بلخ، یکی از مهمترین سرزمین‌های شکل‌گیری و گسترش فرهنگ و تمدن‌های پامیروایرانی بوده است. بلندی‌های جنوب بلخ (برای نمونه «غار آق کوپروک») یکی از زیستگاه‌های کهن انسان در عصر پارینه‌سنگی زیرین، و دلتای سبز و خرم بلخ‌رود از بزرگترین نواحی استقراری در عصرنوسنگی به بعد بوده است.

چنانکه در اوستای کهن آورده شد، بلخ و سرزمین‌های پیرامون آن، محل سرایش بسیاری از بخش‌های اوستا و نیز محل تلاقی و همزیستی بسیاری از دین‌های ایرانی بوده است. این شهر همچنین جایگاه بالندگی یکی دیگر از ادیان رایج در میان مردمان سرزمین‌های پامیروایرانی یعنی دین بودا بوده است. شهر بلخ در عصر آهن (تقریباً برابر با دوره کیانیان شاهنامه) به عظمت و بزرگی‌ای دست می‌یابد که به عنوان جایگاه گردهمایی نمایندگان سرزمین‌ها برگزیده می‌شود و هنوز هم بازمانده آیین‌های در پیوند با آن در روز نوروز در آنجا برگزار می‌شود. […]

برگزاری جشن‌های ایرانی: بهره‌ها و کمبودها

بی‌گمان گرایش و توجه عمومی و روزافزون به جشن‌ها و آیین‌های ایرانی- به هر شکلی که باشد- شایسته درود و آفرین است. چنین مراسمی می‌تواند نقشی ارزنده در گسترش خودآگاهی تاریخی داشته باشد و موجب گرایش به فرهنگ کهنسال و پرباری شود که همچنان پیامی برای نسل امروز و جهان معاصر دارد. اما اصرار در بی‌توجهی به بن‌مایه‌های جشن‌های ایرانی و برگزاری مراسمی که تنها شادی‌آفرین باشد، شاید برای کسانی که صرفاً تمایل به گذراندن ساعات خوشی را دارند، کافی باشد؛ اما برای کسانی که برگزاری آیین‌های ایرانی را وظیفه خود برای پاسداشت میراث و یادمان‌های باستانی می‌دانند، نه تنها کافی نیست که می‌تواند مضر هم باشد. […]

رد فرضیه یکصدساله سنگ قبر اسکندر

انتساب پاره‌ای رویدادهای تاریخی و آثار و ادوات باستانی به شخصیت‌های مشهور و شناخته شده تاریخی، در ایران و سراسر جهان رواج داشته است. چنین انتساب‌هایی نه تنها توسط عامه مردم، که گاه بدست دانشمندان انجام پذیرفته است. پای نفشردن بر درستی داده‌های تاریخی یا استنباط‌های پیشین، پژوهش‌های بیشتر و کوشش برای جبران اشتباه‌های متداول، […]

تقویم تطبیقی یکصدساله قرن چهاردهم

چاپ نخست کتاب پدرم آقای اسماعیل مرادی غیاث آبادی به نام «تقویم تطبیقی یکصد ساله قرن چهاردهم» توسط انتشارات نوید شیراز منتشر شد.

نمایشگاهی از کاوش‌های دره شاهان در توران

سال‌های ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ در تاریخ کاوش‌های باستان‌شناسی اهمیتی فراوان دارند. در این سال‌ها، باستان‌شناسان روسیه با پشتیبانی موزه ارمیتاژ در سن‌پترزبورگ به سرپرستی کنستانتین چوگونوف Konstsntin Chugunov و با همکاری باستان‌شناسان انستیتوی باستان‌شناسی آلمان و موزه پیش و آغاز تاریخ مونیخ به سرپرستی هرمان پارزینگر Herman Parzinger و آناتولی نَگلر Anatoli Nagler توانستند به […]



web analytics