در سنت تقویمنگاری باستان که شیوهها، تعریفها و مفاهیم آن تا اندازه زیادی تاکنون زنده ماندهاند؛ طول یک سال خورشیدی با تعریفهای خاصی به اجزای کوچکتری تقسیم میشود. این تقسیمبندی بجز چند استثنا (همانند تقویم «مایا» و «آزتک» در آمریکای لاتین باستان) در میان همه مردمان جهان متداول بوده و هنوز هم هست. در این [...]
بایگانی موضوع گاهشماری و تقویم .
مردادماه: ماه آرزو برای پایندگی ایران و اهمیت آن در آیینها و سالشماریهای ایرانی
واژه «اَمِـرِتات» در اوستا به معنای نمیرندگی و بیمرگی، و در اوستای نو به چهره امشاسپند بانوی نگاهبان گیاهان و خوراکهای گیاهی در میآید. این واژه با تغییرات آوایی که در گذر زمان روی میدهد، در متون پهلوی متأخر به گونه «اَمُـرداد/ اَمُـردات» و در زبان فارسی به شکل «مرداد» تغییر مییابد که از ظاهر [...]
گاهسنجی خورشیدی در اوستیا
باقیماندههای سنتهای گاهسنجی و زمانسنجی ایرانی، در برخی سرزمینهای ایرانیتبار و ایرانینشین در دوران باستان، همچنان تا حدودی برجای ماندهاند. یکی از این سرزمینها عبارت است از ناحیه «اوستیا/ اوستی» (در روسی «آستیا») و به ویژه اوستیای شمالی در قفقاز شمالی که اصلیترین نواحی آن در شمال جمهوری گرجستان و جنوب روسیه واقع است و [...]
پیشینه ساعت و زمانسنجی شبانروز
از مصاحبه روزنامه شرق با این نگارنده، منتشر شده در ویژه نامه ۲۴ فروردین ۱۳۸۵ از یک پرسش کلی آغاز کنیم: زمان چیست؟ مردمان باستان چه تصوری از زمان و گذر آن داشتند؟ ماهیت “زمان” یکی بزرگترین رازها و پرسشهای مردمان باستان بوده است. پرسشی که هنوز هم پاسخی برای آن یافت نشده است. علیرغم [...]
Weeks in Ancient Persia
Week and weekdays have important application in calendar systems both solar and lunar. Even though world’s different calendars vary in many calculation details and other features, the method of reckoning based on seven-day week is the same in all of them. We know that number of days in a month or in a year is different in each calendar, even in the same calendar months different number of days (some months have 30 days some 31), and we also know that during the history there have been reforms to change this. [...]
روزهای هفته در ایران باستان
English کاربرد هفته و روزهای هفتگانه آن اهمیت فراوانی در نظامهای گاهشماری (خورشیدی یا مهی) دارد. با اینکه گاهشماریهای گوناگون جهان در بسیاری از جزئیات محاسباتی و دیگر ویژگیها با یکدیگر متفاوت هستند؛ اما شیوه روزشماری بر مبنای هفت روز هفته در همه آنها یکسان است. میدانیم که شمار روزهای ماه و سال در گاهشماریهای [...]
Gâhanbâr Calendar The Oldest Calendar that has Found in Persia
In Old Persian (Iranian) epigones there are six yearly celebrations that are called “Gâhanbâr celebrations”. Name and time of these celebrations has been recorded differently that shows their long history. These celebrations they start at summer. In order are these: “Midyu- shem” that means middle of summer. “Patyah- shahim” means end of summer. “Ayâthrema” coldness starting, middle of fall. “Mid- yârem” means middle of year, end of fall (year starts in summer). “Hamaspat- madam” that means equality between day and night or equality between coldness and warmness, end of winter, spring equinox. “Midyu- zarem” means middle of green season or spring. [...]
گاهشماری گاهنباری: کهنترین نظام گاهشماری شناختهشده در ایران
English در آثار کهن ایرانی از شش جشن سالیانه نام برده شده است که با نام «جشنهای گاهنباری» شناخته میشوند. نام و هنگام برگزاری این جشنها در آثار گوناگون با تفاوتهای فراوانی ثبت شده است که خود از نشانههای دیرینگی بسیار آن میباشد. این جشنها (با مبدأ آغاز تابستان) به ترتیب چنین هستند: «میدیوشـِم» (در [...]
زادروز فردوسی
از کتاب: زادروز فردوسی، تهران، ۱۳۸۴، نوشته همین نگارنده در سراسر ورارودان (ماوراءالنهر/ خراسان بزرگ) یا سرزمینهای آسیای میانه، یعنی در جمهوریهای فعلی تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان و قرقیزستان؛ و نیز در بخشهایی از افغانستان (آریانای باستان) و در میان همه اقوام، چه تاجیک و چه ازبک یا ترکمن، آیینی کهن و سنتی دیرینه وجود [...]
پاسداشت گاهشماری ایرانی
Français یکی از کوششهای همیشگی ایرانیان باستان، تنظیم تقویمی بوده است که با تقویم طبیعی و دوره رویدادهای کیهانی، حداکثر انطباق را داشته باشد. این کوشش منجر به ایجاد و بهرهبرداری از تقویمها و نظامهای گاهشماری بسیار متعدد و متنوعی شده بود که در نهایت با ایجاد و تنظیم تقویم اعتدالی ایرانی به حداکثر دقت [...]
تقویم و گاهشماری ایران
لطفاً برای این موضوع به بخش زیر بنگرید: تقویم و گاهشماری کلیدواژگان: ایران باستان، گاهشماری ایرانی، تقویم، رصدخانه، باستان شناسی، ستاره شناسی، جشن های ایرانی، اسطوره های ایرانی، هخامنشی، زرتشت، آریاییان، چارتاقی، چهارطاقی، هفته، سالشماری، زمان سنجی، سالنما، زرتشتی، تقویم هجری شمسی، خورشیدی، بناهای تقویمی.
