Skip to content
بایگانی موضوع کتیبه‌ها و متون کهن .

Discovery of the Second Persian Geometrical Inscription


The second Persian geometrical inscription which was carved in Kaftarli (Kaftarlou) hill have been discovered in Akhtarabad region in Shahryar. Due to the similarity of this geometrical writing with those previously found in Susa clay stamps and Jiroft’s inscription, experts estimate that this newly discovered geometrical inscription must have dated back to at least 5000 years ago. After Kan Charmee inscription which was discovered previous year in northern Kurdistan, this is the second geometrical inscription ever found in Iran. Regarding the antiquity of this inscription, Reza Moradi Ghiasabadi, archeologist and researcher, says: “Based on the signs implemented in creating this geometrical writing and its similarity to Susa stamps, it is believed that it must have belonged to 4200 to 4500 years ago. On the other hand, due to the rate of oxidization, we give the possibility that the inscription must have been more ancient.” [...]


صخره‌کندهای کفترلی دومین سنگ‌نبشته نویافته به خط هندسی در ایران

Français | English دومین کتیبه صخره‌ای به خط هندسی به همراه شمار فراوانی از نگاره‌های شکارچیان، جانوران اهلی و شکاری در دشت اخترآباد شهریار شناسایی شده است. (در باره آشنایی با خط هندسی و نخستین کتیبه صخره‌ای بدست آمده از این خط بنگرید به گزارش مقدماتی «سنگ‌نبشته کن‌چرمی»). مدتی پیش، آقای رحیمی (مدیر پایگاه میراث [...]


آیین مزدک به روایت دینکرد: تنها متن بازمانده از گفتگوی مزدکیان با روحانیت زرتشتی

در نخستین سال‌های آغاز پادشاهی ساسانیان و با پشتیبانی اردشیر بابکان، دین تازه‌ای به نام «بهدینی» یا «مزدیسنا» (مزداپرستی) بدست موبد کرتیر به وجود آمد که پس از حدود ۱۷۰۰ سال و در قرن اخیر به «دین زرتشتی» تغییر نام داده و ارتباطی با شخص زرتشت ندارد. نفوذ و دخالت موبدان زرتشتی عصر ساسانی در [...]


Oldest Inscription of Cyrus Translated to Persian Language


The oldest inscription of Cyrus the Great in which his conquests were carved in Neo Babylonian or Akkadian language chronologically has been translated into Persian language. The most ancient inscription of Cyrus the Great, the Achaemenid king (559-530 BC), in which the conquests of Cyrus was written in chronological order in Neo Babylonian language has been translated in Persian language. Reza Moradi Ghiasabadi, astro -archeoloigst and researcher in historian studies, who has undertaken this major project, told CHN: “Nabonid-Cyrus chronology is an earthen inscription in Neo Babylonian (Akkadian) language which was written by order of Cyrus the Great and now is being kept in British Museum in London. Destruction of great parts of this inscription over time has made the decoding of some parts of this tablet impossible. The detailed chronology of Cyrus the Great’s conquests which was unearthed in Babylon’s royal palace is even older than the famous Cyrus Cylinder. By referring to versions which have been already translated into English language and its original text in Babylonian language, we succeeded in interpreting the inscription to Persian language for the first time.” [...]


رویدادنامه نبونید و کورش بزرگ

English این گفتار در کتاب «تمدن هخامنشی، سیزده گفتار در بررسی‌های هخامنشی»، (چاپ دوم، ۱۳۹۰) از همین نگارنده، منتشر شده است. پیشگفتار رویدادنامه نبونید- کوروش (که نخستین ترجمه فارسی متن کامل آن در اینجا منتشر می‌شود)، واپسین نمونه از سنت دیرین نگارش رویدادنامه‌های متکی بر گاهشماری در میانرودان (بین‌النهرین) است. این کتیبه به ثبت رویدادهای [...]


منشور نبونید: کتیبه آخرین شاه بابل

پیشگفتار نَـبـونـیـد (نَـبـونـیـدوس) آخرین شاه در سنت پادشاهی بابل است که پس از شکست از کوروش دوم هخامنشی، به پادشاهی او و استقلال کشورش پایان داده می‌شود. او به مدت هفده سال از سال ۵۵۶  تا سال ۵۳۹ پیش از میلاد شاه بابل بود. نبونید، روحانی (و بقولی فرماندارزاده‌ای) بود که بدون تبار شاهانه و [...]


سنگ‌نبشته کن‌چرمی: کتیبه صخره‌ای کهن و نویافته در ایران

از سخنرانی نگارنده و متن تقدیم‌شده به همایش بین‌المللی جیرفت، حوزه تمدنی هلیل‌رود تهران- جیرفت، ۱۶ تا ۲۰ اردیبهشت ۱۳۸۷ در بهار سال گذشته، با گزارش‌‌های شفاهی مردمان محلی نواحی شرقی کردستان از وجود نگارکندهایی در نزدیکی روستای «کَـن‌چَـرمی» در شمال شهر بیجار باخبر شدم. آن گفتارها به اندازه‌ای روشنگر نبود تا بتوان تشخیص داد [...]


سنگ‌نبشته رباطک

پنجره‌ای گشوده بر فرهنگ ایرانی و زبان‌ آریایی چکیده کشف سنگ‌نبشته رباطک به چندین پرسش دیرینه در زمینه مطالعات کوشانی، پاسخ داد. به موجب این کتیبه دانسته می‌شود که کوشانیان زبان خود را به نام «زبان آریایی» می‌شناخته‌اند و آن نیای زبان فارسی یا دری است که گویا «دری» گونه تغییر‌یافته تلفظ واژه «اَریَـئـو» باشد. [...]


آبان یشت

اردویسور یشت/ آناهید یشت ای آناهید! ای نیک، ای تواناترین! اینک مرا این کامیابی فراز ده که به ارجمندی به یک خوشبختی بزرگ دست یابم… خوشبختی‌ای که در آن بهره و بخشش بسیار باشد، اسبانِ شیهه زننده و گردونه‌های برخروشنده و تازیانه‌های بانگ برانگیزاننده باشند… آن خوشبختی‌ای که در آن پُر باشد از چیزهای خوشبو، [...]


مهر یشت/ میترا یشت

پیمان‌نامه فراگیرترین و تأثیرگذارترین دین و آیین ایرانی پـیـش‌گـفـتـار مهــر یشت یا میترا یشت، دهمین یشتِ اوستا و از لحاظ مضمون پس از فروردین یشت، کهن‌ترین بخش آن است. این یشت در بزرگداشت و ستایش ایزد بزرگ و کهنِ ایرانی به نام «مهر» یا «میترا» (در اوستا «میثْرَه») ایزد پیمان، فروغ و روشنایی سروده شده [...]


رام یشت

نیایش‌نامه ایزد صلح و آشتی پـیـش‌گـفـتـار رام یشت پانزدهمین یشت اوستا است. این یشت در بزرگداشت و ستایش «اَنـدَروای» یا «وَیــو» (وات/ وای) ایزد باد و هوا، و همچنین «رام» سروده شده است. «رام» در متون پهلوی به گونه «رامِـشْـنْ» یا «رامِـش» و در اوستا به صورت «رامَـنْ» یا «رامَـه» به معنای صلح و سازش [...]


بهرام یشت

رزم‌نامه ورهرام همیشه پیروز پـیـش‌گـفـتـار بهرام یشت چهاردهمین یشت اوستا به شمار می‌رود. این یشت در بزرگداشت و ستایش «بهرام» ایزد بزرگ پیروزی و رزم‌آوری و شکننده یورش آورندگان، سروده شده است. «بهرام» در متون پهلوی به گونه «وَرَهْران» یا «وَرَهْرام» و در اوستا به صورت «وِرِثْـرَغْـنَـه» آمده است. بهرام یشت از بخش‌های رزمی اوستا [...]


هوم یشت

سرودهای سپندترین گیاه ایرانی ای هوم! ستایش بر ابرها و باران، رویاننده اندام تو بر ستیغ کوه‌ها. ستایش بر ستیغ کوهی که تو بر آن می‌رویی. ستایش بر زمینِ بهره‌ور و پهناور، آن بخشنده در بر گیرنده تو. ستایش بر سرزمینی که تو در آن رویانی، ای هوم! رویان بـاش بـر فـراز کـوه‌هـا، بالنده باش [...]


تشتر یشت

نیایش‌نامه درخشان‌ترین ستاره آسمان خوشا به شما ای آب‌ها و ای گیاهان! خوشا به شما ای سرزمین‌ها! اینـک آب‌ها روانند در جـویـباران شـما؛ روانند به سوی کشتزاران شما، کشتزارهایی با بذرهای درشت‌دانه؛ روانند به سوی چـراگـاه‌هـای شما، چراگاه‌هایی با بذرهای ریـزدانـه. پـیـش‌گـفـتـار تِـشْـتَـر یشت که تیشْـتَـر یشت و تیر یشت نیز نامیده می‌شود، هشتمین یشت [...]


زامیاد یشت

در بزرگداشت فـرّ زرین کیانی تا که «آنـان» جهـانی تـازه بنـیاد کنند؛ جـهـانـی پـیـر نشونـده، نـمـردنی، تباهی ناپذیر، ناپژمردنی؛ جهانی همیشه زنده، همیشه بالنـده و کامروا. پس آنگاه «او» پدیدار شود و گیتی را به آرمان خود تازه کند. پـیـش‌گـفـتـار زامیاد یشت، نوزدهمین یشت اوستا با نام‌های کیان یشت و خْوَرِنَه یشت به معنای یشتِ [...]