آقای دکتر تورج پارسی از سوئد در نامهای مهرآمیز، ضمن معرفی آخرین نوشته ارزنده خود بنام «پرویز یاحقی هم چه زود گذشت» به گفتگویی با این نگارنده در باره دوگانگی پیش آمده در زمان جشن چارشنبهسوری امسال پرداختند که گزیدهای از نظر خود را در اینجا میآورم:
از آنجا که یکم فروردین سال آینده، روز چهارشنبه است؛ در تشخیص هنگام جشن چارشنبهسوری یک ناهماهنگی پیش آمده است که برخی زمان درست آنرا شامگاه سهشنبه ۲۹ اسفند گمان میبرند و برخی دیگر نیز شامگاه سهشنبه ۲۲ اسفند.
به گمان این نگارنده، حالت دوم درست است. چرا که زمان جشن چارشنبهسوری بدون هیچ اختلاف نظری «غروبگاه پیش از آخرین چهارشنبه سال» (شامگاه میان آخرین سهشنبه و آخرین چهارشنبه سال) تعریف شده است. در نتیجه، شامگاه روز سهشنبه ۲۹ اسفند با تعریف نهادین و پذیرفتهشده همگانی مطابقت ندارد؛ چرا که روز پس از آن، نه آخرین چهارشنبه سال که نخستین چهارشنبه سال تازه است. از اینرو شامگاه سهشنبه ۲۲ اسفند، هنگام جشن چارشنبه سوری است. هر چند که بسیاری از مردمان در چنین دوگانگیهایی، در هر دو زمان آتش میافروزند و به شکوه جشن میافزایند. به ویژه که شامگاه ۲۹ اسفند، هنگام آتشافروزی آخرین شب سال هم هست که هنوز در بسیاری از سرزمینَهای ایرانی انجام میشود. (در آذربایجان هر ساله در هر چهار چارشنبهسال آتش میافروزند. برای آگاهی بیشتر بنگرید به گفتار چارشنبه سوری).
اینچنین پیشامدی، در دورههایی تناوبی با فاصلههای شش تا هفده ساله و بطور متوسط هشت بار در هر قرن روی میدهد. در سده فعلی، چنین پیشامدی در سالهای ۱۳۰۶، ۱۳۱۲، ۱۳۲۳، ۱۳۴۰، ۱۳۵۷، ۱۳۶۸، ۱۳۷۴ و ۱۳۸۵ روی داده است و تکرار بعدی آن در سده آینده، پس از هفده سال در سال ۱۴۰۲ خواهد بود.
رضا
گفتارهای دیگر: