Skip to content
 

نگرانی‌هایی پیرامون منشور کورش

برگرفتۀ ویرایش‌شده‌ای از گفتگو با آقای نادر صدیقی، رادیو فردا (بشنوید)

امروزه تبادل فرهنگی و دادوستدِ امانیِ اشیای باستانی، امری متداول و مکرر در میان موزه‌های جهان است. اما به دلیل اینکه موزه‌های ایران تاکنون در چنین تبادلاتی شرکت نکرده بوده‌اند و صرفاً «دهندۀ آثار» بوده‌اند و نه «گیرندۀ آن»، چنین رویدادی برایشان بسیار مهم جلوه کرده است.

نگرانی پیرامون آسیب‌رسیدن به منشور کورش تا اندازه‌ای بجا و تأمل‌پذیر است و تا اندازه‌ای بی‌مورد. با توجه به اینکه گاهی در دستگاه میراث فرهنگی کشور بی‌توجهی‌هایی به آثار باستانی دیده شده و تخریب یا سرقت آنها به فراوانی و به تناوب روی داده است، چنین نگرانی‌هایی طبیعی هستند و حساسیت و سوءظن علاقه‌مندان را بر می‌انگیزد. اما از سوی دیگر، احتمال تخریب یا سرقت منشور کورش بعید به نظر می‌رسد. چرا که آسیب‌دیدگی، گمشدن یا دزدیده شدنِ آثار موزه‌ها، معمولاً عامل بیرون از موزه نداشته و عوامل آن در داخل موزه‌ها بوده‌اند. اما در این مورد خاص- با توجه به شهرت و پشتیبانی خبری گسترده- گمان نمی‌کنم که خطری «جسمی» منشور کوروش را تهدید بکند. (اما گونۀ دیگری از تخریب نیز وجود دارد که به تحریف متن، تحلیل و تفسیرهای نابجا، ادعاهای کذب و عموماً به رفتاری سوءاستفاده‌گرانه همراه با تبلیغات فراوان مربوط می‌شود که پیش از این در باره‌اش نوشته بودم و در آینده، باز هم بدان خواهم پرداخت).

در باره گمان‌های موجود مبنی بر اصیل نبودن این اثر باید گفت که در دادوستدهای میان موزه‌ها چنین متداول است که نمایندگانی از هر دو طرف در نشستی مشترک حاضر می‌شوند و اصالت و اعتبار اثر را بررسی می‌کنند. چنانکه در اخبار و گزارش‌های سازمان آمده است، چنین نشستی برگزار شده و اشخاصی که نام آنان اعلام شده، اصالت اثر را تأیید کرده‌اند. در این فهرست، نام آقای علی‌اکبر سرفراز- باستان‌شناس پیشکسوت- نیز دیده می‌شود و حتی نام ایشان در زیر بعضی از عکس‌های جلسه اعتبارسنجی و در زیر تصویر اشخاص دیگر به چشم می‌خورد. اما تا جایی که بنده اطلاع دارم، ایشان در آن جلسه شرکت نداشته‌اند.

پیوست:

آقای احمدی‌نژاد در مراسم افتتاح نمایش، بخش‌هایی از متن منشور کورش را قرائت کردند که هیچ ارتباطی با متن واقعیِ این منشور نداشت. همچنین رئیس سازمان میراث فرهنگی نیز در سخنرانی خود، بخش‌هایی مُثله‌شده از پیشگفتار بنده بر کتاب منشور کورش هخامنشی را از قول خود روخوانی کردند، بدون اینکه رضایت داشتن یا نداشتن صاحب اثر برایشان اهمیت داشته باشد. به این کار ایشان عمیقاً اعتراض دارم، اما شرایط را بگونه‌ای نمی‌بینم که بتوان حقی را استیفاء کرد.

با اینکه احتمال می‌دهم در آینده به برخی از این نکات بپردازم. اما از سویی دیگر تمایلی نمی‌بینم که بیشتر از این خود را درگیر چنین ماجراهای «اظهرمن‌الشمسی» کنم. شاید بهتر باشد دیگران نیز زیاد آنرا هم نزنند و بگذارند این نمایش به سکوت بگذرد و فراموش شود تا فرصتی مناسب.

همچنین بنگرید به:

نامه سرگشاده به رئیس سازمان میراث فرهنگی
گفتگو با رادیو فرهنگ در انتقاد به استفاده تبلیغاتی و عوام‌فریبانه از کوروش و هخامنشیان.



web analytics