Skip to content
 

جغرافیای کهن و سرزمین‌های گمشده: پاسخی بر پاسخ

پس از گفتاری که در باره کتاب «جغرافیای کهن و سرزمین‌های گمشده» نوشتم، جناب آقای فرشاد فرشید راد (نویسنده محترم آن کتاب) پاسخی بر آن نوشتند و نشانی آنرا همراه با نامه‌ای برای نگارنده فرستادند. ایشان در ضمن پاسخ خود فرمودند که این کتاب را شخصاً برای بنده فرستاده بوده‌اند. از ایشان بخاطر این اشتباه که موجب نادیده گرفتن لطف و محبتشان شد، پوزش می‌خواهم و بخاطر هدیه‌اشان صمیمانه سپاسگزارم. همچنین یادآور می‌شوم که قبلاً مقاله‌ای اهدایی و خواندنی از ایشان را با عنوان «ابوریحان بیرونی، نخستین کاشف قاره آمریکا» در شماره نخست گاهنامه پژوهش‌های ایرانی (چاپ ۱۳۸۰) منتشر کرده بودم و از دقت نظر ایشان بهره‌ها برده بودم.

اما از مطالعه پاسخ آقای فرشیدراد چنین به نظرم رسید که ایشان مطالب نژادپرستانه کتاب خود را عامداً و عالماً برای مقاصد و انگاره‌های نژادپرستی ناسیونالیستی و فاشیستی ننوشته‌اند؛ بلکه خود نادانسته از چنان منابعی استفاده کرده و بدون اینکه سوءنیتی داشته باشند، به دام چنین اشخاصی افتاده‌اند (چنانکه خیلی‌های دیگر و از جمله این نگارنده نیز افتاده‌اند یا افتاده بودند). نام این اشخاص بخصوص در پاسخی که ایشان مرقوم داشته‌اند و در کتاب ذکر کامل و مانعی از آنها نرفته است، دانسته شده است. نام‌های نژادپرستان و وضع‌کنندگان و مبلغین استعماری نژادپرستی و آریاگرایی همچون: ماکس مولر، هلنا بلاواتسکی، ویلیام وارن و برخی رسانه‌های با سابقه استعماری. نام‌هایی که قبلاً و در مقاله «نژاد آریایی: بررسی چگونگی پیدایش و گسترش یک نظریه نژادپرستانه»، «اردشیر و شاپور ریپورتر: عاملان سلطه بریتانیا در ایران» از تعدادی از آنان سخن رانده بودم.

از سوی دیگر و علاوه بر این، نادرستی‌های نجومی و جغرافیایی و دستکاری در متون کهن که در کتاب ایشان مکرراً دیده شد، نه ناشی از دستکاری تعمدی و آگاهانه، که تاحدی زیادی (و نه کاملاً) محصول رجوع به آثار و منابع غیرمعتبر و عامیانه بوده است. منابع و نویسندگان قصه‌پردازی همچون: هوشنگ طالع، علامه محمدباقر مجلسی، توران شهریاری، اریک فون دانیکن، موبد کیخسرو پورشاهرخ کرمانی، جهانگیر مظهری، ویلیام اسکات الیوت و نیز ترجمه‌های مجعول و بدون نام از اوستا. در مواردی نیز دچار استنباط اشتباهی از منبع شده‌اند. همچون استنباط از وضعیت صورت فلکی دب اکبر در کتاب آقای احمد دالکی یا نقشه آسمان از سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، یا ترجمه بندهش از زنده یاد مهرداد بهار.

با این همه از ایشان بابت صرف وقت و پاسخ به عرایض نگارنده سپاسگزارم، هر چند که در مواردی نقل‌قول از ایراد بنده با استنباط نادرست و با تغییر مفهوم آمده است. امیدوارم و آرزو دارم حال که ایشان چنین علاقه و پشتکار و کوشایی در خود می‌بینند (و شاهدش نیز مقاله یازده سال پیش ایشان)، با رویکردی عالمانه‌تر، رجوع به منابع موثق‌تر، برائت‌جویی از افسانه‌پردازان و عوام‌فریبان، و نیز آشنایی و احتراز از نظریه‌های استعماری و نژادپرستانه ماکس مولر و دنباله‌روهای او، کتاب خویش را از سر تا به پا بازنویسی کنند و نسخه جدید و شایسته‌ای از آنرا منتشر نمایند. به ویژه که خود نیز به درستی گفته‌اند: «اختراع نتیجه اشتباه و خطا است». کاری که هر نویسنده و محققی (و از جمله این نگارنده) در مواردی خود را ناچار از انجام آن می‌داند. چرا که انبوه نادرستی‌ها در کتاب فعلی (و حتی در پاسخ ایشان) به اندازه‌ای فراوان است که عملاً جایی برای نقد یا جواب بیشتر نمی‌گذارد و نگارنده نیز در ایرادهای خود عمدتاً به نقل آنها بدون توضیح اضافه پرداخته بود.

جناب آقای فرشیدراد در بند ۳۱ پاسخ خود و با اعتماد به نفس چشمگیری فرموده‌اند: «کشفیات من بزودی جهانگیر می‌شود». بنده نیز صمیمانه آرزوی دستیابی ایشان به این موفقیت را دارم و میل دارم چنین روزی را ببینم و بدان افتخار کنم که جهانیان با کشفیات ایشان تمامی کتاب‌های تاریخی خود را در آب می‌شویند. اما دوستانه و با صراحتی ناشی از صمیمیت عرض کنم که چنین افتخاری تا پیش از بازنویسی و جرح و تعدیل اساسی کتاب ممکن نمی‌شود و آن عکس‌های یادگاری نیز به کاری نخواهند آمد.

نامه و پاسخ آقای فرشیدراد

بنام خدا، با درود به استاد گرامی جناب آقای رضا مرادی غیاث آبادی

چندی پیش شما گفتاری را در دیدارگاه خود منتشر ساختید که در آن بدون رعایت موازین فنی در نقد کتاب و نیز تماس قبلی و طرح پرسش از من  کتاب جغرافیای کهن را رد و تخطئه نمودید. واین در دیدارگاه شما و برخی دیدارگاهها منتشر شده است. و گسترش نیز میبابد.

قابل ذکر است من همواره از سایت شما، کارها و عکسها بازدید میکنم و برایم همواره آموزنده بوده اگر چه به برخی نظرات موافق نبودم اما مردمان زنده و اندیشمند را صاحب نظر میدانم و لزوما” هم نباید نظرات افراد تکراری و کلیشه ایی باشد . برای من مهم روند ونظم پژوهش و گوناگونی کارهای شماست. و زمانی که ازمهندس پیشوا خواستم  کتاب را به شما بدهد گمانم بر این بود که با نقدی متفاوت و سریع روبرو میشوم و میپرسیدم از ایشان که از شما خبری شده که یکبار گفتند آری . و فرمودند نگاهی گذرا داشتید و نقشه ها را تقلبی میدانید! که من هم گفتم نطر ایشان است در مراسم رونمایی ایشان را دعوت میکنیم تا صحبت کنند و ما هم پاسخ میگوییم. به هر حال ما نقد را بر میتابیم.

اما استاد: چون در نقد نامه منتشر شده شما مسائل با برخی برچسبها چون نژاد پرستی، بسط قدرت، سلطه، نظریه خون و نژاد برتر، توسعه مفاهیم و تعلقات نژادی، و وجود سرزمین نژادی، برترانگاری، تمامیت‌خواهی و تفرقه‌پراکنی و روند سازمان یافته و…آمیخته شده از شما رنجیدم اما  نه بخاطر ایرادات و اشتباهات، که خود بدنبال تصحیح کار هستم از اینرو مجبور به پاسگویی شدم وشما هم نباید از من برنجید چون این شیوه را خود اختیار نمودید بقول خودتان: «حق و وظیفه محقق ایجاب می‌کند که برای دستیابی به واقعیت‌ها و بیان آنها بکوشد. این حق و وظیفه را نمی‌توان نادیده گرفت یا پایمال کرد. اگر کار محقق موجب آزردگی و اضرار عده‌ای می‌شود، می‌باید این مشکل و راه‌حل آنرا در جای دیگری جستجو کنند. برای چنین جستجو و بررسی، باز هم به وجود یک محقق واقعگرا نیاز است».

البته پیش از انتشار این پاسخ نامه از طریق دوستی یاد آور شدم که میتوانیم پیش از انتشار این مطالب، پاسخ مرا ملاحظه فرمایید. و اگر قابل قبول بود در برخی موارد تجدید نظر فرمایید که فرمودند پاسخها منتشر شود. به هر روی چه خوب است که دست در دست هم در این کار یزرگ که همانا کشف قاره دیرین ایران کهن باشد. یاریگر هم باشیم و تاریخ نه ایران که جهان را با تعریفی نو و جامع رقم بزنیم امروز ماییم که میتوانیم من همواره برای یاری و دوستی  آماده ام.

در زیر لینک پاسخ نامه درج شده است.
شاد و در پناه خداوند
فرشاد فرشید راد

 پاسخ به ایرادات و انتقادات جناب آقای رضا غیاث آبادی به کتاب جغرافیای کهن و سرزمینهای گمشده

 



web analytics