روز یکشنبه ۲۹ اردیبهشت، تالار شهریاران جوان در تهران میزبان گروهی از فعالان زیستمحیطی بود که به همت انجمن دوستداران میراث فرهنگی و محیط زیست ایران و انجمن کوهنوردان ایران برگزار شده بود.
هدف اصلی برگزارکنندگان، نقد ساخت سدهای بزرگ در کشور و عواقب گوناگون آن بود. این همایش تفاوتی چشمگیر با دیگر همایشها و مناسبتهای گوناگونی داشت که در سالهای اخیر به فراوانی دیده میشود.
یکی از ویژگیهای شاخص این گردهمایی باشکوه، دوری از شعارزدگی و تکرار سخنان احساسی و بدون پشتوانه علمی بود. چنین رویکردی عالمانه و تخصصی را میتوان در جامعهای که بشدت دچار هیجانها و کنشهای احساسی شده است، به فال نیک گرفت و انتظار گسترش آنرا داشت.
برگزارکنندگان این همایش توانسته بودند با دعوت از چند تن از متخصصان این موضوع، همچون خانم فاطمه ظفرنژاد و آقایان محمد درویش، عباس محمدی، محمدسعید کدیور و مهدی فدیور، چند سخنرانی جدی که متکی بر پژوهشهای گسترده و ارائه آمار و ارقام مستند بود، ترتیب دهند.
با اینکه نگارنده هیچ تخصصی در زمینه موضوع این همایش نداشت، اما بنا به خواست برگزارکنندگان در سخنان کوتاهی پیشنهادی برای راههای حفاظت از سه محوطه مهم موجود در تنگه بلاغی و ادامه کاوشها در هنگام خشکی موقت بخشهایی از دریاچه سد سیوند را ارائه داد. همچنین به نکته دیگری که همواره به نظرم مهم میآید و عامل جدی شکست و ناکامی یا بدون اثربودن کوششهای فعالان و دلسوزان هویت ملی است، پرداختم.
این نکته عبارت از این است که با توجه به گسترش روزافزون کوششهای میهنگرایانه، هر گاه دوستداران راستین و دلسوزان آثار باستانی، محیط زیست و دیگر یادمانها و نشانههای هویت ملی، از روی درک مسئولیت و وظیفه میهنی به پدیدهای مخرب اعتراض میکنند، بلافاصله عده دیگری که هدفی جز بهرهبرداریهای سیاسی، حزبی، گروهی و کسب محبوبیت و جذب اعضا ندارند و در سابقه فعالیتهای پیشین آنان اثری از توجه به منافع و هویت ملی به چشم نمیخورد، خود را داخل ماجرا میکنند. اینان که حیات خود را نه در کوششهای سازنده، که تنها در اعتراض و هوچیگری جستجو میکنند، با شعارها و جنجالها و سخنان زیبا و محرک و غلوهای مخرب، روند اعتراض را منحرف و آرمان اصلی کوشندگان آنرا تباه میسازند و حتی آنان را به دلیل پشتیبانی نکردن از سخنان غیرعلمی و نادرست خود، با تهمت و توهین از سر راه خود بر میدارند. نمونهای که در ماجرای سد سیوند به فراوانی دیده شد و موجب هدررفتن آرمان اصلی کوشندگان آن گردید. امیدوارم که بتوانم روزی با ذکر جزئیات کامل و مفصل، این معضل بزرگ را بیشتر توضیح دهم.
به برگزارکنندگان این همایش ارزنده که بیگمان الگویی آموزنده برای دیگران خواهند بود، شادباش میگویم و برایشان آرزوی موفقیتهای بیشتر میکنم.
رضا
گفتارهای دیگر:
- نامه سرگشاده یکصد تن از علاقهمندان تاریخ و میراث فرهنگی ایران
- نامه سرگشاده به رئیس سازمان میراث فرهنگی
- ادعاهای تخیلی تازهٔ سازمان میراث فرهنگی در باره منشور کورش و کتیبه داریوش
- مناظره با سخنگوی سازمان میراث فرهنگی و چند نکته دیگر
- انتشار کتابی ارزنده در زمینه صخرهکندهای پیشتاریخی ایران
- یافتههای تازه از ایران باستان: اثری ارزنده از والتر هینتس و پرویز رجبی
- ثبت جهانی نوروز: افتخاری برای فهرست میراث معنوی
- پژوهشی ارزنده در باره اسطورههای گاهشماری ایرانی
- انصراف از همکاری با سمینار چارتاقیهای ایران
- همایش چارتاقیهای ایران برای سال جهانی نجوم