Skip to content
 

هیچ خطری مهربین اصفهان را تهدید نمی‌کند

برگرفتهٔ ویرایش‌شده‌ای از گفتگو با آقای رضا ولی‌زاده، رادیو فرانسه: آغاز ساخت یک هتل در حریم آتشگاه اصفهان

در پاسخ پرسش شما باید عرض کنم که نه تنها ساخت یک هتل در نزدیکی کوه مهربین اصفهان خطری را متوجه آن نمی‌کند، که حتی موجب آبادانی بیشتر منطقه می‌شود.

آثار باستانی و عموماً یادمان‌های مادی و معنوی کهن در ایران در شرایط بسیار ناگواری به سر می‌برند و کارها به دست اشخاصی سپرده شده که معمولاً فاقد صلاحیت و تخصص و تجربه هستند.

با اینکه من و همه علاقه‌مندان میراث فرهنگی در مواقعی که لازم بوده، بارها در قبال خطرات و تهدیدهای موجود واکنش نشان داده‌ایم؛ اما باید مراقب بود که در این واکنش‌ها و موضع‌گیری‌ها به تله اخبار نادرست و فضاسازی‌هایی که اهداف بخصوصی را دنبال می‌کنند، گرفتار نشویم.

اینکه گاه‌بگاهی برخی رسانه‌های وابسته به طیف‌هایی از قدرت، چنین اخباری را همراه با انبوهی از اطلاعات نادرست منتشر می‌کنند، نوعی رقابت و نزاع سیاسی را پیش چشم دارند.

افزون بر این، دو گروه دیگر نیز هستند که به چنین ابراز نگرانی‌های بیجا دامن می‌زنند: کسانی که رقبای پیمانکاریِ پروژه‌های بزرگ هستند، و نیز اشخاص احساساتی و کم‌اطلاع که بی‌توجه به واقعیت‌ها و بنا به مد و پرستیژ روز، آلت دست آنان می‌گردند. صدای اینگونه واکنش‌ها معمولاً هنگامی بالا می‌گیرد که پروژه‌‌ای عمرانی با بودجه بالا به مرحله اجرا رسیده باشد و سهمی از آن نبرده باشند. این عده در صورتی که پای پروژه‌های پُرخرج در میان نباشد، کمترین توجهی به تخریب‌ها از خود نشان نمی‌دهند. برای نمونه بنگرید به «تخریب نگاره‌های باستانی غار دوشه در لرستان» و سکوت مطلق در بارهٔ آن.

از سوی دیگر باید توجه داشت که مملکت ما کشوری عقب‌افتاده است و نیاز مبرمی به عملیات عمرانی و سازندگی دارد. اینکه باب شده با هرگونه ساخت‌و‌ساز (اعم از جاده، سد، مترو، راه‌آهن، کارخانه و غیره) به بهانه‌های واهی مخالفت می‌شود، نتیجه‌ای جز ویرانی و عقب‌ماندگی بیشتر این کشور را به همراه نخواهد داشت.

از سوی دیگر، ادعاهای نادرست، غلو‌ها و دروغ‌گویی‌ها، علاوه بر اینکه موجب دلسردی افکار عمومی می‌شود، دستاویزی نیز به دست مسئولان سهل‌انگار سازمان میراث فرهنگی خواهد داد تا بی‌توجهی‌های خود را در پشت نقاب چنین دروغ‌هایی بپوشانند.

کوه مهربین اصفهان در سمت راست راهی که از اصفهان به نجف‌آباد می‌رود، واقع است. این کوه 105 متر ارتفاع دارد و بناهای ناشناخته‌ای با قدمت تقریبی دو هزار سال بر بالای آن جای دارد. در این محوطه و اثر باستانی تاکنون هیچ مطالعه و کاوش جدی و علمی انجام نشده است. در مقابل این کوه و در آن سوی جاده، دشتی سرسبز همراه با خانه‌های جدید و کهنه واقع است که مالک یکی از خانه‌های فرسوده قصد دارد به جای آن یک هتل بسازد.

کارشناسان میراث فرهنگی نیز برخلاف آنچه در اخبار آمده، اجازه ساخت آنرا مشروط به آنکه ارتفاع آن بیش از 9 متر نباشد، صادر کرده‌اند. که البته بنده نظری در مورد کم یا زیاد بودن آن ندارم، چرا که چند و چون آن بی‌اطلاع هستم.

صرف ساخت یک هتل در آن منطقه (با رعایت همهٔ جوانب) نه تنها کمترین آسیبی به کوه مهربین و آثار بالای آن نمی‌رساند، که حتی موجب آبادانی و سازندگی بیشتر خواهد شد. عادت به اعتراض‌های نسنجیده و مانع‌تراشی در قبال فعالیت‌هایی که منجر به توسعه و پیشرفت می‌شود، یأس و دلسردی بانیان سازندگی و صاحبان ایده‌های نوین را به همراه خواهد داشت.

آنچه که می‌توان آنرا عملی تخریبی نامید، سهل‌انگاری در تمهیدات حفظ و نگهداری اثر، و نیز تغییر نام کهن و اصیل «مهربین/ مِربین/ ماربین» به «آتشگاه» است. یعنی نامی که در سراسر متون کهن و نیز در تداول عامه بکار رفته است و می‌رود را به کناری نهاده و نامی جدید و کم‌آشنا بجای آن متداول کرده‌اند. بدون آنکه کمترین اثر و شاهدی از وجود یک «آتشگاه» و آتشدان در آنجا به دست آمده باشد. تحریف و تغییر نام‌های اصیل و کهن، هیچ تفاوتی با تخریب یک بنای باستانی ندارد و در حکم «هویت‌زدایی» یک اثر باستانی است.

نگارنده احتمال می‌دهد که بر فراز این کوه و بر جای سازه نیمه‌ویران و جدیدتری که بر بالاترین نقطه کوه و بنا قرار دارد، یک سازه خورشیدی بوده باشد. موقعیت جغرافیایی کوه و بنا، چشم‌انداز افق شرقی و نیز نام بنا که اشاره به دیدن خورشید می‌کند، چنین احتمالی را قوت می‌بخشد. یادی از این شعر صدرالدین خجندی نیز خالی از لطف نیست:

اصـفـهـانـا در آرزوی تـوام  /  شـوقـمـنـد دیـدار کـوی تـوام

مـاربـیـنـت کـه نـسـخـه ارم اسـت  /  آفـتـاب انـدر و درم درم اسـت.



web analytics