دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر ماجرای کشف بقایای ارتش کمبوجیه در مصر را خبری بیاساس و گمراهکننده خواند.
دکتر زاهی حواس- باستانشناس برجسته مصری و دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر در اطلاعیهای مطبوعاتی اعلام کرده است که «آنچه در روزنامهها، خبرگزاریها و اخبار تلویزیون از کشف بقایای ارتش کمبوجیه از قول برادران دوقلو گفته شده، بیاساس و گمراهکننده است. آن برادران هیچ مأموریتی در منطقه نداشته و مجوزی نیز برای اینکار نداشتهاند». متن کامل این اطلاعیه را در اینجا Press Release- Alleged Finds in Western Desert و نوشته انتقادی پیشین مرا در اینجا ببینید: اندر حکایت مضحک کشف بازماندههای ارتش کمبوجیه در مصر
آنانکه با ادبیات رسمی باستانشناسی آشنایی دارند، میدانند که لحن این اطلاعیه نه تنها تکذیب یک خبر و ادعا، که اتهامهایی را نیز در خود نهفته دارد. این نکتهای است که به تازگی در وبسایتها و رسانههای دیگری و از جمله New at LacusCurtius & Livius و Egyptology News و Rogue Classicism با صراحت بیشتری عنوان شده و برادران را دلالانی خطاب کردهاند که شمشیری قلابی را نیز به یک توریست آمریکایی فروختهاند.
اما هیچیک از این اتهامها (درست یا نادرست)، مشکل و مسئلهٔ ما نیست. آنها با هر هدف و انگیزهای که دست به چنین دروغ و تقلبی زدهاند به خودشان و دولت مصر مربوط است. آنچه به ما مربوط است، این است که چرا به خود اجازه میدهیم تا هر شخصی بتواند عاطفه ملی ما را تحریک کند؟ چرا باید اینچنین سادهاندیشانه و عجولانه هر خبری را باور کنیم و در انتشارش بکوشیم و اسباب خوشنودی جاعلان را فراهم نماییم؟ چرا برایمان تجربه نمیشود که بسیاری از اخبار حوزه باستان شناسی را دلالان عتیقه، مکتشفان دروغین و تاریخسازانِ به ظاهر ملیگرا و مدافع آثار باستانی میسازند و میپرورند؟
بر روزنامهنگاران ماست که بهرغم همهٔ دشواریها و سختیها و سرعتی که لازمهٔ کار خبررسانی است، احتمال جعلی بودن بسیاری از اینگونه اخبار را دستکم نگیرند و خود را وسیلهای در دست تاریخسازان و قصهپردازان قرار ندهند. حتی اخباری که از مجاری رسمی به دست آنان میرسد. بر رسانههای ماست که پس از آشکارشدن واقعیتها، از انتشار تکذیبنامهها دریغ نکنند و خطای خود را متواضعانه بپذیرند و اعلام کنند. در اینصورت اعتبارشان کمتر از آن آسیب خواهد دید که بدون هیچ توضیحی خبری را از روی وبسایت خود به مکانی دور از چشم منتقل کنند. اینگونه رفتارها از چشم تیزیبنِ مردم پنهان نخواهد ماند.
همهٔ اینها در حالی است که سازمان میراث فرهنگیِ ما که میباید بیش از همه به چنین اخباری حساس باشد و هشیاری خود را نشان دهد و به راحتی به تلهٔ دلالان بینالمللی نیفتد، بیش از همه دست و پایش را گم کرد و کار را به نامهنگاری با رئیس دولت هم کشاند و وعدهٔ مضحکتری مبنی بر مذاکره ایران و مصر در چند روز آینده را نیز مطرح کرد. بامزه اینکه در همین خبر که در خبرگزاری سازمان میراث فرهنگی و به نقل از رئیس سازمان منتشر شده، از این رویداد با عنوان خندهآور و تأسفآمیز «بزرگترین کشف تاریخی قرن» یاد شده است. گویا آقایان هیچگونه آشنایی با دستاوردها و اکتشافات عظیم سده اخیر نداشتهاند که اینچنین همهٔ دستاوردهای درخشان باستانشناسان را به پای چنین اشخاصی بذل و بخشش کردهاند. زهی درد و تأسف! از دستگاه میراث فرهنگی به هیچ روی انتظار نبود که در برابر چشم جهانیان یک چنین واکنشهای ناشیانهای را از خود بروز دهد و ما را اسباب تمسخر سازد.
این حق طبیعی مردم است که خبرگزاریها، نشریات، وبسایتها، رادیو و تلویزیون، سازمان میراث فرهنگی و دیگر نهادهایی که مردم را با چنین خبر اغواکنندهای گمراه کردند و احساسات ملی آنان را دانسته یا ندانسته به بازی گرفتند، به صراحت و آشکارا از آنان پوزش بخواهند.
به روزگاری که هممیهنان ما با رنج و شکنج فراوانی در حال بازیابی هویت ملی هستند و آهنگ آنرا دارند که با رویکرد به تاریخ و فرهنگ و تمدن اصیل و افتخارآمیز خود، سرنوشتی بهتر و شایستهتر و انسانیتر برای خود و فرزندان آینده خود رقم بزنند؛ عدهای نیز هستند که با تاریخسازی و ساختن و پرداختن اخبار و اشیای مجعول، از این عاطفه ملی شکوهمند آنان برای منافع و اغراض شخصی خود سوءاستفاده میکنند و آرمانهای بزرگ یک ملت را به تباهی میکشند.
اکنون پس از اخبار و ادعاهای ساختگی و عوامفریبانهای همچون کشف پادشاه مومیاییشده در کردستان، وصیتنامههای گوناگون برای شخصیتهای تاریخی، روزی قلابی به نام روز جهانی کوروش، سال جهانی رصدخانه مراغه، وعده همایش چارتاقیها در مهرماه، کتیبه هخامنشی رامهرمز، جام طلای هخامنشی، غرق شدن تختجمشید و آرامگاه کورش در دریاچه سد سیوند، و بسیاری نمونههای دیگر، نوبت به ادعای مضحک کشف بقایای ارتش کمبوجیه در مصر رسید. تا سوژهٔ بعدی که در صدر اخبار نشریات بنشیند، چه باشد.
انتشار داستانهای تخیلی بجای تاریخ و اخبار ساختگی از دستاوردهای باستانشناختی روزبهروز رونق بیشتری مییابد. سازندگان این اخبار و ادعاها معمولاً فروشندگان و دلالان عتیقه برای یافتن مشتری بهتر، صاحبان نشریات غیر جدی برای جلب توجه و مخاطب بیشتر، و برخی مسئولان اجرایی برای سرپوش نهادن بر ناتوانی خود هستند.
اینکه کسانی برای منافع شخصی خود، عاطفه ملی یک ملت دردمند را به حراج بگذارند و آنرا قربانی سوداگری خود قرار دهند، یک جنایت بزرگ است. جنایتی که قربانی آن نه یک نفر، که یک ملت بزرگ و جویای هویت و سربلندی است.
رضا مرادی غیاث آبادی
در همین زمینه:
اندر حکایت مضحک کشف بازماندههای ارتش کمبوجیه در مصر
مناظره با سخنگوی سازمان میراث فرهنگی
گفتگو با آقای فرزاد جوادی، بخش فارسی رادیو بینالمللی فرانسه: خوش باوری ما ایرانیان
گفتگو با آقای نادر صدیقی، رادیو فردا: قصهٔ کشف بازماندههای ارتش کمبوجیه، نمونه دیگری از بهرهکشی و بازی با عاطفه ملی مردم.
گفتگو و گزارش خانم مریم افشنگ، بیبیسی فارسی: ارتش کمبوجیه در مصر، کشف باستانشناسی یا خبر نادرست؟
گفتگو با آقای مهرداد قاسمفر، رادیو فردا: بجای اخبار جعلی، باستانشناسی ویرانشدهٔ ایران را دریابید
مناظره با سخنگو و مشاور سازمان میراث فرهنگی کشور، رادیو گفتگو: ادعای کشف بقایای سربازان هخامنشی در مصر
خبرگزاری میراث فرهنگی: ارتش کمبوجیه، سرگردان میان رؤیا و واقعیت
گزارش خانم سحر بیاتی، روزنامه همشهری: ارتشی بود، ارتشی نبود
ترجمه و بازتاب گزارشها و گفتگوهای نگارنده در رسانههای انگلیسیزبان:
Yahoo News | Little About | CHN Press | Antonio Lombatti | Tehran Times | New Kerala | News Track | Top News | Thaindian News
گفتارهای دیگر: