Skip to content
 

مناظره با سخنگوی سازمان میراث فرهنگی و چند نکته دیگر

ظاهراً پس از گفتارهای پیشین این نگارنده پیرامون خبر ساختگی کشف بقایای ارتش کمبوجیه در مصر و تکذیب‌نامه‌های زاهی حواس (دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر) و پائولو گاللو (باستان‌شناس ایتالیایی و مسئول کاوش‌های غرب مصر) آنچه که لازم بود برای رفع گمراهی‌ها انجام شده است. آنچه باقی مانده، صرفاً اصرارهای بی‌فایدهٔ برخی مسئولان سازمان میراث فرهنگی و وب‌سایت‌های وابسته به آن و معدودی از دوستداران احساساتیِ ایران‌باستان برای مقابله با وضعیت نابهنجاری است که بخاطر واکنش‌های نادرستِ پیشین خودشان ایجاد شده است. این اصرارها نیز عمری بیش از چند روز ندارند و بزودی به پایان خواهد رسید. 

اما در این زمینه به چند نکته دیگر اشاره می‌کنم و امیدوارم بیش از این به آن نپردازم:

در آغاز از همه خوانندگان و دوستان گرامی که پیام‌های مهرآمیز بسیاری برای گفتارهای پیشین نگارنده نوشتند، صمیمانه سپاسگزارم. همهٔ دوستان بخوبی می‌دانند که آنچه محرک چنین موضع‌گیری‌هایی است، فقط تمایل به دستیابی به واقعیت‌ها و بیزاری از فریب افکار عمومی است. در این میان، جایی برای هیچگونه احساسات و حب و بغض و مصالح و ملاحظات شخصی در میان نیست. اما از سوی دیگر، از همهٔ آنانی هم که لطف کردند و با نوشتن دشنام، توهین، تهمت و حتی تهدید به مرگ، کار مرا آسان کردند، بسیار سپاسگزارم. بی‌گمان نه فقط گفتار پیشینم با نام «رفتارهای تمامیت‌خواهانه و سرکوبگرانه»، که چندین نوشتهٔ دیگر نیز نمی‌توانست به این روشنی پرده از منش و خلق‌و‌خوی دو گروهی بردارد که هرچند به ظاهر با یکدیگر مخالفند، اما در شیوه‌های رفتاری هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند. هیچ نوشته دیگری بهتر از همین نظرها نمی‌تواند اتحاد ذاتی و شباهت چشمگیر روش‌های آن دو طرز فکر را نشان دهد. این اتحاد عمیق و ذاتی را صمیمانه به آنان تبریک و شادباش می‌گویم و امیدوارم در آینده نیز ما را از این روشنگری‌های مفید خود محروم نسازند.

همچنین از همه رسانه‌های پرشماری که این تردیدها، انتقادها و تکذیبیه‌ها را (چه با ذکر منبع و چه بدون آن) منتشر کردند، سپاسگزارم. در این میان جا دارد که به ویژه از آقایان فرزاد جوادی (رادیو فرانسه)، مهدی نورعلیشاهی (روزنامه جام‌جم)، نادر صمیمی (رادیو فردا) و دوستان عزیزم آقای بیژن روحانی (رادیو زمانه) و آقای حسن ظهوری (خبرگزاری میراث خبر) که با پیگیری و جدیت افزون‌تری این روشنگری‌ها را پیگیری کردند، سپاسگزاری کنم. (لینک مصاحبه‌ها در زیر همین صفحه آمده است).

اما بجز همه اینها، شب گذشته هفتم آذر ۱۳۸۸ یک مناظره رادیویی میان این نگارنده و آقای حسن محسنی- سخنگو و مشاور سازمان میراث فرهنگی کشور- برگزار شد و با عنوان «ادعای کشف بقایای سربازان هخامنشی در مصر» بطور مستقیم از رادیو گفتگو پخش شد. در اینجا خلاصه‌ای از گفته‌های خود در آن برنامه را می‌آورم:

واکنش‌های نابجای سازمان در تأیید خبر کشف و واکنش‌های نابجاتر در مقابله با نقدها و تکذیب‌ها

با سلام خدمت دست‌اندرکاران برنامه، جناب آقای محسنیِ عزیز، هم‌میهنان و شنوندگان گرامی.

بنده بخاطر رعایت وقت محدود برنامه، بدون مقدمه و بدون اشاره به بسیاری از جنبه‌های دیگر این قضیه، به سراغ اصل موضوع می‌روم. بدیهی است که ابتدا می‌باید پیش از هر چیز از توجه سازمان به پیگیری و پیجویی آثار ایرانی در بیرون مرزهای ایران تشکر کرد و امیدوار باشیم که چنین رویکردی سرآغاز توجه بیشتری به آثار و یادمان‌های مغفول‌مانده ما شود.

اجازه می‌خواهم که بدون تعارف و با صراحتی ناشی از صداقت عرض کنم که سازمان میراث فرهنگی در مواجهه با خبر کشف ارتش کمبوجیه در واحه سیوه در مصر واکنشی عجولانه و غیرعلمی از خود نشان داده که مناسب دستگاه باستان‌شناسی ایران نبوده است. علاوه بر این، اطلاعیه‌های بعدی سازمان لحنی ناپسند و ریشخندگونه داشته که در ادبیات باستان‌شناسی سابقه نداشته است.

داستان بسیار ساده است: دو برادر که خود را باستان‌شناس نامیده‌ و کسان دیگری آنان را دلال عتیقه و حفار غیرمجاز می‌نامند، مدعی شده‌اند که بقایای ارتش کمبوجیه در مصر را که هرودوت- مورخ کلاسیک- روایت کرده است، پیدا کرده‌اند. حالا کاری هم به این نداریم که اصلِ گزارش تاریخی هرودوت نیز خود همواره محل شک و تردید و انکار بوده است.

گزارش این دو نفر در هیچ رسانه تخصصی و معتبر منتشر نشده و صرفاً در رسانه‌های خبری همچون شبکه دیسکاوری منتشر شد. این گزارش، ساختاری قصه‌گونه و جنجالی و متناقض داشت و فاقد کمترین خصوصیات یک گزارش علمی یا دستکم گزارش علمی مقدماتی بود. پیرامون آن ادعا، هیچگونه گزارش حفاری یا مستند‌نگاری علمی منتشر نشد. هیچ نقشه‌ای از ترانشه‌ها و حتی نقشه دقیق محوطه و منطقه منتشر نشد. اشیای مورد ادعای ایشان را نیز تنها خودشان دیده‌اند و اصولاً محل دقیق کشف آنها نامشخص است. (بعدها مشخص شد که برادران نه تنها کاوشی انجام نداده‌اند که حتی به مصر نیز نرفته بوده‌اند).

همه اینها و شواهد دیگر، آشکارا نشان می‌داد که- همچو نمونه‌های دیگر- با یک ادعای ساختگی سروکار داریم، ادعاهایی که بین دلالان عتیقه بسیار متداول و مرسوم است.

در همان هنگام، بنده مطلبی در ساختگی بودن این ادعا نوشتم. پس از آن آقای زاهی حواس دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر و سپس آقای پائولو گاللو باستان‌شناس ایتالیایی و مجری حفریات غرب مصر نیز این ادعا را تکذیب کردند و آنرا بی‌اساس و گمراه‌کننده خواندند.

واکنش عجولانه و تأییدآمیز سازمان میراث فرهنگی در آغاز نشرِ این خبر کار درستی نبود. شایسته بود که سازمان ابتدا و به روال معمول و متداول، ابتدا خواستار گزارش کاوش، پرونده کاوش، و مستندنگاری‌های انجام‌شده می‌شد و سپس چنان واکنشی را از خود نشان می‌داد.

علاوه بر این، واکنش عجولانه‌تر سازمان که پس از انتشار تکذیب‌نامه‌ها اتفاق افتاد و با دست خالی، منتقدان را با عبارت‌های ناشایست و تا اندازه‌ای توهین‌آمیز خطاب قرار داد؛ مثلاً از توطئه‌های پشت پرده سخن گفت یا آنانرا دشمن ایران خطاب کرد، کار نادرست‌تری بود. چنین اطلاعیه‌هایی نه فقط نادرست بود، که مسئولیت سیاسی و دشمن‌تراشی هم ایجاد می‌کرد. بیان چنین ادعاهایی (به فرض صحت)، وظیفه سازمان میراث فرهنگی نبود و به دستگاه‌های دیپلماتیک مربوط می‌شد.

در پاسخ به پرسش شما عرض کنم که اکنون جز خبری ساده‌انگارانه همراه با تعدادی عکس مجعول که در چند رسانه غربی و انبوهی از رسانه‌های ایرانی تکرار شده‌اند، هیچ گزارش قابل استنادی وجود ندارد. بنده پیشنهاد می‌کنم که سازمان بجای انتشار بیانیه‌های غیرحرفه‌ای با لحنی ناپسند (که مناسب یک سازمان علمی- اجرایی و غیرسیاسی نیست)، پیگیر گزارش کاوش و مستندات علمی آن باشد تا بیانیه‌های خود را بجای اینکه با دست خالی صادر کند، با استناد و اتکای به پشتوانه‌های پژوهشی و مستند صادر نماید.

در همین زمینه:

اندر حکایت کشف بازمانده‌های ارتش کمبوجیه در مصر
ماجرای ارتش کمبوجیه: سوء‌استفاده دیگری از عاطفه مردم
مناظره با سخنگوی سازمان میراث فرهنگی (گفتار حاضر)
ادعاهای تخیلی تازه سازمان میراث فرهنگی در باره منشور کورش و کتیبه داریوش و ارتش کمبوجیه
عاقبت ماجرای ارتش کمبوجیه پس از دو سال انتشار اخبار مجعول

گفتگو با آقای فرزاد جوادی، بخش فارسی رادیو بین‌المللی فرانسه: خوش باوری ما ایرانیان
گفتگو با آقای نادر صدیقی، رادیو فردا: قصهٔ کشف بازمانده‌های ارتش کمبوجیه، نمونه دیگری از بهره‌کشی و بازی با عاطفه مردم.
گفتگو و گزارش خانم مریم افشنگ، بی‌بی‌سی فارسی: ارتش کمبوجیه در مصر، کشف باستان‌شناسی یا خبر نادرست؟
گفتگو با آقای مهرداد قاسمفر، رادیو فردا: بجای اخبار جعلی، باستان‌شناسی ویران‌شدهٔ ایران را دریابید
مناظره با سخنگو و مشاور سازمان میراث فرهنگی کشور، رادیو گفتگو: ادعای کشف بقایای سربازان هخامنشی در مصر
گزارش خانم سحر بیاتی، روزنامه همشهری: ارتشی بود، ارتشی نبود
گزارش سایت انتخاب: ماجرای آوردن ارتش کمبوجیه به ایران به کجا رسید؟
گزارش روزنامه قدس: سرانجام بازگشت ارتش کمبوجیه از مصر
گفتگو با خانم لیدا پرچمی، بخش فارسی رادیو بین‌المللی فرانسه: انتقاد از سازمان میراث فرهنگی و موزه بریتانیا
گزارشی به خواست خانم فاطمه علی‌اصغر، روزنامه شرق: ماجرای مجعول ارتش کمبوجیه

ترجمه و بازتاب گزارش‌ها و گفتگوهای نگارنده در رسانه‌های انگلیسی‌زبان:

Yahoo News | Little About | CHN Press | Antonio Lombatti | Tehran Times | New Kerala | News Track | Top News | Thaindian News



web analytics