آقای بهزادخان فرهانیه از من خواست تا در باره غائلهای که دوباره بر سر سخنان فلان بدجنس غربی در اسرائیل به راه افتاده و مشتهای شماری از هممیهنان ما را برای کوبیدن به دهان این یاوهگویان گره کرده، چیزی بنویسم.
در باره اینگونه اعتراضها قبلاً در گفتار اعتراضهای همیشگی ایرانیان و قضیه هفتهنامه اشپیگل و چند جای دیگر، چیزهایی نوشته بودم. اما اگر بخواهم خیلی کوتاه و گزیده چیزی به آنها بیفزایم، باید عرض کنم که چنین سروصداها و چنگ و دندان نشاندادنهایی، دقیقاً همان چیزی است که آنان دوست دارند و از آن بهره میبرند. آنان با شیوهای بسیار سنجیده و حسابشده کاری میکنند که یک سخن نادرست و مهمل یا یک فیلم یا اثر هنری ناشناخته و گمنامی ناگهان و به همت ما تبدیل به سخن یا اثری جهانی شود. در واقع آنان از ضعف و کمتحملی ما برای اهداف خود و برای صدای نه چندان بلند خود بهره میبرند. آنان با همین شیوه کاری میکنند تا حرمت هر آن چیزی که در ذهن و باور مردم بدیهی شمرده میشود و افکار عمومی توجه و تردیدی در آن نشان نمیدهد، شکسته شود.
جالب است که در چنین واکنشها و اعتراضهایی هیچ تفاوتی میان گرایشهای گوناگون در کشور ما وجود ندارد. چه دستگاه رسمی حکومت، چه مخالفان و چه ملیگرایان. گویا تنها هنگامی احساس هویت میکنیم که در حال اعتراض باشیم. آنهم اعتراض برای هیچ. اعتراضهایی که هیچگاه و در هیچ موردی به نتیجه نرسیدهاند؛ جز به نتیجهای که طراحان زیرک آن در نظر داشتهاند.
واکنش سراسیمهٔ صاحبان یک خانه برای نشان دادن سند مالکیت و اعتراض به هر شخص از زیر بوته در آمده که ادعایی دارد، تنها نشاندهندهٔ ضعف است و اینکه از چیزی بیم دارند.
برخی از ما نام رسمی یک کشور مستقل و عضو جامعه بینالمللی را به دلخواه خود عوض میکنیم؛ نقشههایی جغرافیایی رسم میکنیم که از اینجا تا آنجا خاک ماست؛ دستاوردهای ادبی و هنری و علمی دیگران را به خود منسوب میکنیم؛ نامهای بینالمللی را تغییر میدهیم؛ ایرلندیان را ایرانی مینامیم و ترکمنان را غیر ایرانی؛ از غارت و چپاول هند در زمان محمود و نادر با غرور و افتخار دفاع میکنیم و جواهرات غارتشده را «گنجینه ملی» مینامیم. اما هیچگاه ندیدهایم که آنان در برابر ما به خیابان بریزند و امضا جمع کنند و داد و قال راه بیندارند. چرا؟
چون آنان حتی اگر از ما ضعیفتر باشند، احساس ضعف نمیکنند. اما ما حتی اگر قویتر باشیم، احساس ضعف و ترس میکنیم.
باز هم مشتها گره میشوند و مانند همیشه به جایی فرود نمیآیند جز به چانهٔ خودمان.
رضا
گفتارهای دیگر: