Skip to content
بایگانی کلیدواژه خبر

یادداشت‌های پراکنده سال ۱۳۹۶

سرود کوهستان: (۲۵ آبان ۱۳۹۶) دلت می‌خواست جاهایی بروی که خیلی وقت است نرفته‌ای. دلت می‌خواست چیزهایی را می‌نوشتی که آرزوی نوشتنشان را داشتی. دلت می‌خواست کسانی را ببینی که خیلی وقت است ندیده‌ای. دلت می‌خواست بدانی که در قلب آنها صداقت بود یا ظاهرسازی. اینکه نمی‌توانی اینرا تشخیص بدهی، رنجت می‌دهد. دلت می‌خواهد هر چه را که حس می‌کنی، غلط باشد. قلبت می‌لرزد وقتی یاد خاطره‌ها می‌افتی. یاد بهترین خاطره‌های عمرت. اما چرا آن حرف‌ها را به تو زدند؟ تو که همه چیز خود را فدای راهی که صحیح می‌دانستی کرده بودی و دیگر چیزی برای از دست دادن نداشتی. چطور می‌شود که تو آدم منعفت‌طلب و سودجویی بوده باشی که فقط به دنبال نیازهای شخصی خود بوده‌ای؟ چند سال از آن ماجرا می‌گذرد؟ چرا نمی‌توانی آنرا فراموش کنی؟ چرا نمی‌توانی به آن اهمیت ندهی؟ چرا نمی‌توانی فکرش را نکنی؟ چرا اینقدر دلت شکست؟ چرا اینقدر غصه می‌خوری؟ چقدر می‌خواهی خودت را عذاب بدهی؟ می‌دانی چقدر از همه‌جا و همه‌چیز بریده‌ای؟ می‌دانی چقدر اعتمادت به همه از بین رفته است؟ می‌دانی چقدر اعتماد به نفست را از دست داده‌ای؟ می‌دانی چقدر کم با دیگران حرف می‌زنی؟ می‌دانی دیگر هیچ‌کجا نمی‌روی؟ می‌دانی چقدر آرزوی مرگ می‌کنی؟ می‌دانی چقدر داری در خودت فرو می‌ریزی؟ می‌دانی چقدر دلت برای کوه‌های بلند برف گرفته و سرودهایی که در دل آن می‌پیچید، تنگ شده؟

یادداشت‌های پراکنده سال ۱۳۹۵

بعضی وقت‌ها باید چیزی را تمام کرد. آدمی بزرگتر از آنست که در حصار کوچک و بسته‌ای بماند. پشت دیوارهای کهنه و سقف‌های کوتاه و دهلیزهای دلتنگ، پر است از افق‌های تازه و کوهستان‌های بلند و چشم‌اندازهای فراخ. شروع کردن جسارت می‌خواهد و تمام کردن شهامت. […]

یادداشت‌های پراکنده سال ۱۳۹۴

ساعت صفر یا نیمه‌شب امشب سال جدید آغاز می‌شود و نوروز از راه می‌رسد. عید نوروزی که سفره هفت‌سین و دیگر آداب و رسوم آن از نوآوری‌های حرمسرای قاجار و بخصوص «انیس‌الدوله» است. جشنی که عموم سنت‌های نیکوی آن از بین رفته و فقط یک اسم خشک و خالی به علاوه سه چیز دیگر از آن برجای مانده است: خرید، مهمانی، و انحطاط عمومی کشور. اقلیت نوکیسه و مصرف‌زده به دنبال خریدهای حریصانه و سیری‌ناپذیر و تدارک تعطیلی و تفریح هستند. مردم شریف و دردمند و غارت‌زده نیز در تکاپوی گرفتاری‌ها و رفع و رجوع مشکلات و معضلات بلای بزرگی به نام عید نوروز هستند. بلایی که عملاً دو ماه از سال را به گرداب خود فرو می‌کشد و می‌بلعد. اختلاف و شکاف طبقاتی در جامعه به اندازه‌ای شدت گرفته که حتی از اختلاف طبقاتی عصر ساسانی نیز پیشی گرفته است. تجارب تاریخی نشان می‌دهند که این اندازه تبعیض و بی‌عدالتی در یک جامعه مدت زیادی دوام نمی‌آورد و به مرز عصیان و فروپاشی خواهد رسید. رویکرد مصرانه و مذبوحانه رسانه‌های گروهی و بخصوص تلویزیون برای تحمیق توده‌ها و ترویج لودگی و کاستن از سطح ادراک عمومی به نتیجه دلخواه نخواهد رسید، چنانکه تلاش مشابه تلویزیون شاهنشاهی نیز به چنین نتیجه‌ای نرسید. من در این روزهای آخر سال و در گوشه تنگی و تنهایی و نگرانی خویش مشغول بررسی و تألیف بخش دیگری از گفتارهای انسان‌گرایی به نام «بیانیه تاریخ‌نگاری انسان‌گرا» بودم. باشد تا نسل‌های آینده از روزگار خود رضایت بیشتری داشته باشند. اگر نسل حاضر بگذارد که چیزی برای آیندگان باقی بماند. […]

مباحث بنیادین در باستان‌شناسی تقلب و سلطه‌گری

تاریخ و باستان‌شناسی چگونه در خدمت سیاست و سرمایه‌داری و سلطه‌گری قرار می‌گیرند؟ باستان‌شناسی سیاسی و سرمایه‌داری چگونه با بهره‌کشی از جوامع تحت سلطه آنانرا تبدیل به نیروهای مولد ثروت می‌کند؟ تاریخ و باستان‌شناسی چرا و چگونه به ابزارهای مهم سلطه بر جوامع بشری تبدیل شده‌اند و چگونه می‌توانند منافع قدرت‌های استعماری را تأمین کنند؟ باستان‌شناسی و سیاست چگونه در تعامل با یکدیگر هستند و مطالعات پسااستعماری و انسان‌گرایانه چگونه به درک این روابط یاری می‌رسانند؟ […]

دوره آموزشی اخترباستان‌شناسی و انسان در ایران

دوره آموزشی اخترباستان‌شناسی و انسان در ایران شامل دو کلاس زیر است که طی هشت جلسه فشرده بصورت تدریس خصوصی ارائه می‌گردد:

اخترباستان‌شناسی و بناهای خورشیدی: معماری کیهانی و جهت‌گیری‌های خورشیدی در بناهای باستانی و ساختارهای چلیپایی و چهارطاقی، تجسم زمینی هندسه آسمانی، نظام‌های تقویمی و زمان‌سنجی، علوم کهن کیهانی، اسطوره‌ها و آیین‌ها و جشن‌های گیتایی، آثار هنری و نقش و نگارهای نجومی باستانی، تأثیرات نجومی و باورهای کیهانی در فرهنگ مردم و متون ادبی و کتیبه‌ها و سنگ‌نگاره‌های کهن و خط‌های آغازین.

انسان در ایران: سرگذشت انسان و پیدایش تمدن در ایران، باستان‌شناسی شاهنامه، درآمدی بر شکل‌گیری مناسبات مدنی جوامع باستان، پیدایش و دوام سلطه‌گری و بهره‌کشی از انسان، باستان‌شناسی و بشردوستی، باستان‌شناسی تقلب، رنج‌های بشری، نگاهی به گذشته و چشم‌اندازی به آینده ایران. […]

درباره فرهنگنامه ایران و حمایت از تداوم و توسعه آن

«فرهنگنامه ایران» نخستین دائره‌المعارف یا دانشنامه فارسی با موضوع «ایران» است. فرهنگنامه ایران به هر پدیده‌ای می‌پردازد که با فرهنگ و تمدن ایران و پیرامون آن از کهن‌ترین روزگاران تا اواخر عصر قاجار در پیوند است. همه مردمان این سرزمین‌ها برای ساختن و پروراندن فرهنگ و تمدن کهن و غنی آن کوشیده‌اند و به پایش رنج‌ها برده‌اند. این فرهنگ و تمدن و کوشش‌ها و رنج‌ها، برگ‌های فرهنگنامه ایران خواهند بود. برگ‌هایی که گاه روایتگر زیبایی‌ها و شکوهمندی‌ها و گاه بازگوکننده دردها و آلام بشری است.

این کتاب گستره وسیعی از نام‌ها و مفاهیم را به شکل مختصر و گاه مفصل در بر می‌گیرد. از آن جمله است: دوره‌های باستان‌شناسی، سکونتگاه‌ها، آثار و بناهای باستانی، سنگ‌نگاره‌ها، خط‌ها و زبان‌ها، کتیبه‌ها و متون کهن، متون ادبی و علمی، شخصیت‌های تاریخی و اسطوره‌ای، نام‌های اوستا و شاهنامه، دانشوران، متفکران، هنرمندان، ادیبان و شاعران، جشن‌ها و گردهمایی‌های مردمی، مناسبت‌های تقویمی و باورهای کیهانی، هنرهای مردمی و صنایع دستی، موسیقی و خوشنویسی، اوزان و مقیاس‌ها، تاریخ‌نامه‌ها و جغرافی‌نامه‌ها، تاریخ‌نگاران و جغرافی‌نویسان، شرق‌شناسان و سفرنامه‌نویسان. […]

یادداشت‌های پراکنده سال ۱۳۹۳

«آیا ایران آینده‌ای خواهد داشت؟» مجموعه گفتارهایی است که ممکن است در ادامه کتاب‌های «مناسبات مدنی» و «رنج‌های بشری» و با نگرانی مجدد از سرنوشت نسل‌های آینده در دست انتشار قرار گیرد. در این گفتارها که همچون گذشته با واقعیت‌های تلخ و نه با رؤیاهای شیرین مواجه خواهیم بود، با استناد به داده‌های آماری و مشاهدات ملموس و انکارناپذیر جامعه شهری ایران (همچون اضمحلال مدنیت، استقرار سرمایه‌داری مصرف‌زده و ابتذال‌گرا، انحطاط اخلاق اجتماعی و فضیلت‌های انسانی، سقوط علم و صعود جهل و جعل، تخریب و تباهی و آلودگی محیط زیست و زندگانی، شیوع عصبیت و نژادپرستی و تحریک‌پذیری، سیطره غریزه توحش و غلبه خوی غارتگری و تجاوزطلبی)، نشان خواهیم داد که چنانچه روند فعلی از هم گسیختگی و فروپاشی جامعه ادامه پیدا کند، ایران «کشوری بدون آینده» خواهد بود. […]

اصالت‌های ماندگار: هنر مردم ایران

مجموعه کتاب‌های دوزبانه و مصور «اصالت‌های ماندگار- هنرمندان برجسته و آثار برگزیده هنر ایرانی» (Iranian Folk Art) ایده‌ای است برای شناختن هنرهای اصیل مردم ایران و شناساندن آن به هنردوستانی که هنر ناب را قدر می‌نهند و بر صدر می‌نشانند. با این امید و آرزو که چنین تلاش‌هایی موجب معرفی بیشتر هنرهای بومی و رو به فراموشی این سرزمین و رونق افزون‌تر فعالیت‌های خلاقانه هنرمندان و استادکاران ممتاز آن شود. […]

دانشنامه دانش‌آموز

«دانشنامه دانش‌آموز»، ایده‌ای است که در دست بررسی و تألیف و تدوین قرار دارد. این دانشنامه منبع و مرجعی علمی برای نوجوانان و دانش‌آموزان خواهد بود تا بتوانند پاسخ کنجکاوی‌ها و پرسش‌های خود از جهان هستی و محیط پیرامونی را در آن بیابند و از بینش و دانش‌های پایه و دانستنی‌های بنیادینی که برای رشد علمی و آگاهی اجتماعی بدان نیاز دارند، برخوردار شوند.

در جهان ارتباطات کنونی، تأثیر سازنده یک دانش‌آموز دانش‌پژوه امروزی که دانشمند دانا و انسان‌دوست فردا خواهد شد، به تمام مردم جامعه کوچک پیرامونی خود و نیز به جامعه بزرگ بشریت خواهد رسید. هیچ درد و رنجی در دنیای امروز نیست که به دیگران سرایت نکند و هیچ تلاش سازنده‌ای نیست که نفع آن به همه مردم جامعه و به همه جهانیان نرسد. […]

نمایشگاه عکس دست‌ها و چشم‌ها

نمایشگاه عکس رضا مرادی غیاث‌آبادی با عنوان «دست‌ها و چشم‌ها» از روز شنبه ۲۴ خرداد تا پنجشنبه ۲۹ خرداد در نگارخانه کمال‌الدین بهزاد برگزار می‌شود. در این نمایشگاه سی تابلوی عکاسی بر اساس نگاتیوهای سیاه و سفید قطع بزرگ و یک تریلوژی رنگی با عنوان «روز موعود» یا «لحظه وداع» به نمایش گذاشته می‌شود. […]

دو سخنرانی در دانشکده هنر و معماری تهران و خانه ریاضیات اصفهان

در روزهای دوشنبه ۱۸ آذرماه و پنجشنبه ۲۱ آذرماه ۱۳۹۲ دو سخنرانی نگارنده در دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران و خانه ریاضیات اصفهان برگزار شد. موضوع سخنرانی در دانشکده هنر و معماری عبارت بود از «باستان‌شناسی و هنر: آنچه هنرمند معاصر به هنگام ایده گرفتن از آثار باستانی باید بداند». این برنامه با مشارکت دانشجویان رشته‌های هنری برگزار شد که به تبع فعالیت‌های حرفه‌ای و تحصیلی خود پرسش‌های متنوعی در این زمینه داشتند. […]

دانلود کتاب باستان‌شناسی تقلب و رنج‌های بشری

کتاب «باستان‌شناسی تقلب و رنج‌های بشری» شامل گفتارهای تاریخ‌نگاری انسان‌گرا و پسااستعماری درباره باستان‌شناسی سیاسی و سلطه‌گری، آسیمیلاسیون و هژمونی فرهنگی، تقلب و پنهان‌کاری در تاریخ عصر باستان، تحریف منابع و تحریک توده‌ها، کشفیات تقلبی و آثار باستانی مجعول، کتیبه‌ها و متون نوساخته، شخصیت‌ها و نام‌های تخیلی، انسان‌ستیزی و شکنجه‌گری، نابودی تمدن‌های بشری، سرکوب جنبش‌های رهایی‌بخش، نژادپرستی، ناسیونالیسم، فاشیسم، آریاگرایی، باستان‌پرستی و کورش‌پرستی؛ آماده چاپ شده است. نسخه پی‌دی‌اف این کتاب از هم‌اکنون و پیش از چاپ در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد و توزیع و به اشتراک گذاشتن آن در محیط وب بدون هیچگونه تغییر در محتوای آن برای همگان آزاد و رایگان است. […]

انتشار کتاب فرهنگنامه ایران

کتاب فرهنگنامه ایران در ۸۴۸ صفحه با ۵.۰۰۰ مدخل ایران‌شناسی و ۵۰۰ قطعه عکس اختصاصی منتشر شده است.

این کتاب آخرین و نهایی‌ترین کتاب رضا مرادی غیاث‌آبادی و در بردارنده ماحصل پژوهش‌ها و مطالعات اوست. آنچه از کتاب و مقاله و یا مصاحبه و سخنرانی که پیشتر از این مؤلف منتشر شده (و بسیاری از آنها با بازنگری و ویرایش جدید در این فرهنگنامه عرضه شده‌اند)، در صورتی معتبرند و نظر نهایی‌تر دانسته می‌شوند که در تعارض با محتویات و نظرات ارائه گردیده در این کتاب نباشند.

فرهنگنامه ایران به هر پدیده‌ای می‌پردازد که با فرهنگ و تمدن ایران و پیرامون آن از کهن‌ترین روزگاران تا اواسط عصر قاجار در پیوند است.

فرهنگنامه ایران گستره وسیعی از نام‌ها و مفاهیم را به شکل مختصر و گاه مفصل در بر می‌گیرد. از آن جمله است: دوره‌های باستان‌شناسی، سکونتگاه‌ها، آثار و بناهای باستانی، سنگ‌نگاره‌ها، خط‌ها و زبان‌ها، کتیبه‌ها و متون کهن، متون ادبی و علمی، شخصیت‌های تاریخی و اسطوره‌ای، نام‌های اوستا و شاهنامه، دانشوران، متفکران، هنرمندان، ادیبان و شاعران، جشن‌ها و گردهمایی‌های مردمی، مناسبت‌های تقویمی و باورهای کیهانی، هنرهای مردمی و صنایع دستی، موسیقی و خوشنویسی، اوزان و مقیاس‌ها، تاریخ‌نامه‌ها و جغرافی‌نامه‌ها، تاریخ‌نگاران و جغرافی‌نویسان، شرق‌شناسان و سفرنامه‌نویسان. […]

انتشار کتاب گاثای زرتشت

کتاب «گاثای زرتشت: کوششی برای ترجمه واقع‌گرایانه و غیرذوقی از گاثای منسوب به زرتشت» منتشر شده است. این کتاب بر اساس گزارش پرادز اکتور شروو و ترجمه و توضیحات این نگارنده با همکاری بی‌شائبه آقای بابک صالحیان انجام شده است.

علاوه بر نسخه چاپی، نسخه پی‌دی‌اف این کتاب نیز در اختیار علاقه‌مندان قرار دارد و توزیع و به اشتراک گذاشتن آن در محیط وب بدون هیچگونه تغییر در محتوای آن برای همگان آزاد و رایگان است. […]

نمایشگاه آثار هنری با موضوع رنج‌های بشری

توجه به آنچه در طول تاریخ موجبات رنج و شکنج انسان را فراهم آورده است، و بیان آنها در قالب آثار هنری، همواره یکی از علاقه‌مندی‌ها و گرایش‌های هر هنرمند آزادفکر و انسان‌گرا بوده است. هنرمندان و اندیشمندان پیشرو و پراحساسی که با خلق آثار انسانی، خود را در رنج بشر شریک می‌کنند، به زندگی بهتری برای جوامع بشری می‌اندیشند و با آثار هنری خویش، تفاوت بارز بین خود و دکان‌داران و سلطه‌گران تاریخ‌ساز و تاریخ‌فروش یا ساده‌دلان زودباور پیرو آنان را بخوبی نشان می‌دهند. دوست هنرمند و فرهیخته آقای علی خوبیار- دانشجوی دانشگاه آزاد- خبر داده است که با ایده گرفتن از سلسله گفتارهای «رنج‌های بشری» و با توجه به خشونت‌ورزی‌ها و ویرانگری‌ها و غارتگری‌های جهان‌گشایان تمامیت‌خواه و تجاوزگری همچون کورش و چنگیزخان و تیمورلنگ، نمایشگاهی از آثار هنری چیدمانی (اینستالیشن آرت) که در اصل یک ژوژمان کوتاه‌مدت دانشگاهی است، از ساعت 13.30 دقیقه تا ساعت 17 روز چهارشنبه 25 اردیبهشت 1392 در محل دانشگاه هنر و معماری واقع در تهران، خیابان انقلاب، نبش خیابان فلسطین برگزار می‌شود. ایشان همچنین خاطرنشان کرده‌اند که در حاشیه این نمایشگاه، جایزه‌ای نیز معین شده برای کسانی که بتوانند سند و مدرکی دال بر پاره‌ای سخنان زیبا و اعمال بشردوستانه که به کورش منسوب شده، ارائه نمایند.

مراسم رونمایی کتاب فرهنگنامه عکس ایران

مراسم رونمایی کتاب فرهنگنامه عکس ایران در روز بیستم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۲ در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، تالار کارنامه نشر، با شرکت و همراهی گروهی از صاحب‌نظران و پژوهشگران ایران‌شناسی، هنرمندان عکاس، روزنامه‌نگاران و دیگر علاقه‌مندانی که از روی لطف و مهر همیشگی در این مراسم حاضر شده بودند، برگزار شد. در نشست رونمایی از این کتاب، آقایان داریوش مطلبی (کارشناس نشر و اطلاع‌رسانی)، ایرج افشار سیستانی (ایران‌شناس)، نادر کریمیان سردشتی (پژوهشگر فرهنگ‌ها و زبان‌های باستانی) به معرفی و بیان نظرات خود پیرامون این کتاب پرداختند که ضمن تشکر از لطف همه آنان، گزیده‌ای از سخنان ایشان را تا جایی که دوستان در اختیارم نهادند، در ادامه می‌آوردم. همچنین از زحمات کارکنان سرای اهل قلم، خانم نظربلند (مدیر جلسه) و آقای مهدی غفوری (هنرمند و پژوهشگر عکاسی) برای تقبل زحمات و علاقه‌مندی‌های فراوان کمال تشکر را دارم. […]

انتشار کتاب فرهنگنامه عکس ایران

از فروردین‌ماه سال ۱۳۷۲ که روند طولانی تحقیق، تألیف و عکاسی کتاب مرجع و مستند فرهنگنامه عکس ایران آغاز شد، تاکنون بیست سال می‌گذرد. بیست سالی که به انتظار امروز سپری شد و پس از سفرهای فراوان در سراسر ایران و رنج‌های بی‌پایان و دلنشین و پرخاطره به پایان رسید. برخی از بخش‌های این کتاب در سال‌های دهه ۱۳۷۰ به شکل جزوه‌های مستقل و موضوعی منتشر شدند و همواره مترصد بودم تا بتوان همه عکس‌ها و موضوع‌ها را بطور یکجا آماده و منتشر کرد. اکنون فرهنگنامه عکس ایران با حدود دو هزار قطعه عکس سیاه وسفید و رنگی و ۱۵۳۶ صفحه رحلی به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر شده است.

فرهنگنامه عکس ایران در بردارنده مجموعه‌ای متنوع از هر آن پدیده‌ای است که با فرهنگ و تمدن ایران در پیوند است. برخی از بخش‌ها و زیربخش‌های موضوعی کتاب عبارتند از: نگارکندها، کتیبه‌ها، سنگ‌نگاره‌ها، پیکره‌ها، آب‌انبار، پل، کاروانسرا، میل، مناره، برج، آرامگاه، گنبد، گنبدخانه، نیایشگاه، مسجد، کاخ، دروازه، قلعه، تاق، گنبد، بادگیر، ستون، محراب، در و پنجره، آجرکاری، گچبری، کاشیکاری، دیوارنگاره، مقرنس، پیشه‌ها، صنایع دستی، دست‌ساخته‌ها، ابزارآلات، ساز، درختان کهن، تپه‌های باستانی و بسیاری مضامین دیگر. تعدادی از آثار و صاحبان حرفی که عکس آنها در فرهنگنامه منتشر شده، در طول این سال‌ها از بین رفته یا درگذشته‌اند و رد و نشانی از آنها در این کتاب بازمانده است. […]

انتشار کتاب سنگ‌نگاره‌های صخره‌ای ایران

کتاب سنگ نگاره های صخره‌ای ایرانتازه‌ترین کتاب نگارنده با عنوان «سنگ‌نگاره‌های صخره‌ای ایران» منتشر شده است. در این کتاب، مجموعه کامل سنگ‌نگاره‌های تاریخی ایران از عصر لولوبیان و کاسیان و عیلامیان تا به عصر قاجاری همراه با عکس، طرح، و شرح و توصیف‌های لازم طبقه‌بندی و معرفی شده‌اند. عکس‌ها و طرح‌های دقیق و فراوان این کتاب منحصراً برای همین اثر عکاسی و طراحی شده و قبلاً در جای دیگری منتشر نشده‌اند. مراحل تحقیق، تألیف، عکاسی، سفرهای متعدد به سراسر ایران و آماده‌سازی این کتاب از سال 1376 آغاز شده بود.

در کتاب سنگ‌نگاره‌های صخره‌ای ایران، نقوش برجسته دوره‌های لولوبی، کاسی، عیلامی، هخامنشی، سلوکی، اشکانی و ساسانی تا به دوره قاجاری در سراسر ایران‌زمین و تا حدودی در کشورهای همسایه معرفی شده‌اند. از جمله این آثار می‌توان از نقش‌برجسته‌های محوطه‌های زیر نام برد: تنگه میانکل در سرپل‌ذهاب؛ اشکفت سلمان، کول فره، تنگ نوروزی و شاهسوار در ایذه؛ کورنگون در ممسنی؛ بیستون و طاق بستان در کرمانشاه نقش‌رستم و نقش‌رجب در شمال تخت‌جمشید، تنگ چوگان در بیشاپور؛ تنگ آب در فیروزآباد؛ خان‌تختی در سلماس؛ نقش‌بهرام در ممسنی و چنارشاهیجان؛ دارابگرد؛ برم‌دلک در شیراز؛ چشمه‌علی در شهرری؛ تنگ ساواشی در فیروزکوه؛ نقش تیمور در کازرون؛ و بسیاری آثار دیگر. […]

انتشار کتاب درآمدی بر شکل‌گیری مناسبات مدنی جوامع باستان و غلبه سلطه‌گری

civil-ralation گاهی کتابی را می‌نویسی که می‌خواهی آنچه از گذشتگان بازمانده است را به دیگران نشان بدهی؛ می‌خواهی آنها را بشناسی و به دیگران بشناسانی. گاهی می‌خواهی تلاش کنی تا پاسخ پرسشی از مجهولات باستانی را بیابی؛ از دل کوره‌راه‌هایی که رسیدن بدان دشوار و گاه ناممکن است. گاهی می‌خواهی فقط تحقیقی کنی برای موضوعی خاص؛ که سرگشتگی و گمگشتگی بخش جدایی‌ناپذیر آن است. اما گاهی چیزی می‌نویسی که گمان می‌کنی همه آنچه تاکنون کرده‌ای، مقدمه‌ای برای رسیدن بدان بوده است. فکر می‌کنی همه آرمان‌ها و آرزوهایت را در دل آن نهادی. فکر می‌کنی زنده بوده‌ای که همین را بنویسی. فکر می‌کنی هیچ نوشته‌ای نمی‌تواند جای آنرا پر کند. حس می‌کنی انتشار هیچ کتابی تاکنون نتوانسته ترا به اندازه انتشار معجزه‌آسای چنین کتاب کوچکی خوشحال کند. حال می‌توانی در این شب تاریک دل خوش داری به انتشار کتاب «درآمدی بر شکل‌گیری مناسبات مدنی جوامع باستان و غلبه سلطه‌گری». به کتابی که در آن از بندهای هزاران ساله‌ای گفتی که انسان را به زنجیر کشیده است.

انتشار کتاب زیورافزارهای باستانی قفقاز

کتاب زیورافزارهای باستانی قفقاز کتاب «زیورافزارهای باستانی قفقاز» که قبلاً چکیده‌ای از آنرا در اختیار علاقه‌مندان گذاشتم، چاپ و منتشر شده است. این کتاب معرفی کننده مجموعه‌ای غنی از اشیا و ادوات زینتی پیش از تاریخی است که از گورهای منطقه قفقاز به دست آمده و در موزه‌ تاریخی مسکو، موزه هرمیتاژ در سن‌پطرزبورگ و موزه تاریخ علم جمهوری آذربایجان نگهداری می‌شوند. این مجموعه که حدود 300 تصویر کوچک و بزرگ آن در کتاب آمده، شامل انواعی از تاج، نیم تاج، دیهیم، پیشانی‌بند، شقیقه‌بند، گوشواره، سنجاق سر، یقه‌بند، سینه‌بند، گردنبند، مدال و نشان، دکمه، سگک، قلاب، سنجاق، سوزن، کمربند، پابند و خلخال، بازوبند، مچ‌بند، انگشتر، النگو، دستبند و آویزهایی به اشکال گوناگون حیوانات، پرندگان، تبرزین، هلال ماه، ستاره، خورشید و اشکال هندسی می‌شود. یکی از جالب‌ترین زیورآلات بسیاری از مردمان باستان، زنگوله‌هایی فلزی و زیبا بوده است که هم مردان و هم زنان بر گردن یا گیسوان خود می‌آویخته‌اند و بر خلاف امروز مختص به حیوانات نبوده است. انبوه زیورآلات بازمانده در گورخانه‌ها و در مجاورت اسکلت‌ها نشان می‌دهد که آن مردمان با زیورهایی که تمامی سطح بدن آنان را از نوک پا تا فرق سر می‌پوشانده است، چونان موزه‌ای متحرک بوده‌اند.

فسیل‌های دریایی بابلسر

دوست ارجمندم آقای وحید اصغرپور علمداری عکس‌هایی از چند فسیل جانداران دریایی را برایم فرستاده است. ایشان نوشته‌اند این فسیل‌ها را که حدود 30 تا 50 سانتیمتر طول دارند، بر روی تخته‌سنگ‌های بزرگی دیده که برای ساخت موج‌شکن در ساحل بابلسر بکار رفته‌اند. در جایی که آدمیان بر آن راه می‌روند. امیدوارم مسئولان محلی و دانشمندان دیرین‌شناس به این فسیل‌ها توجه نمایند و چنانچه آنها را نمونه‌هایی با اصالت و با اهمیت تشخیص می‌دهند، ترتیبی دهند تا بجای اینکه در زیر دست و پا باشند، در محل مناسبی نگهداری شوند و احیاناً فرصتی برای مطالعه فراهم آید. […]

انتشار کتاب گوی بالدار: نشان خورشید، شاهین و اهورامزدا

کتاب گوی بالدار: نشان خورشید، شاهین و اهورامزداپس چند سال انتظار و سپری شدن موانع موجود، کتاب «گوی بالدار: نشان خورشید، شاهین و اهورامزدا» منتشر شد. نگارنده در این کتاب کوشیده است تا رد این نشان و اجزای گوناگونِ تشکیل‌دهنده آنرا از دورترین زمان‌ها و در میان سرزمین‌ها و مردمان گوناگون دنبال کند و چشم‌اندازی به سیر تطور و تکامل این نشان بگشاید.

در این کتاب، اجزای تشکیل‌دهنده نشان مشهور گوی بالدار (همچون گوی، بال، مرد و ستاره) در گذر زمان و تا سده نهم پیش از میلاد که به شکل نهایی خود می‌رسد، و نیز تا سده چهارم پیش از میلاد که برای همیشه ناپدید می‌شود، بررسی شده است. همراه کتاب حدود 110 عکس و طرح که به لطف و یاری خانم‌ها نرگس فراهانی، طاهره افضلی و مریم (پگاه) امینی منحصراً برای همین کتاب ترسیم شده‌اند، به چاپ رسیده‌ و تحلیل شده‌اند.

سرگذشت پرفراز و نشیب نشان گوی بالدار در واپسین سال‌‌های پادشاهی هخامنشیان به سرانجام رسید. نشان محبوب و فراگیری که تاریخچه‌ای دستکم سه هزار و پانصد ساله را در پشت سر خود داشت. در آغاز، تصویرهای خورشید، شاهین و خدایان تجلی‌یافته در سیارات بگونه‌ای مستقل و متمایز ترسیم می‌گردند و سپس به مرور زمان و با انتقال و تقابل فرهنگ‌ها، به اشکال انتزاعی و تجریدی در می‌آیند. سپس‌تر، ادغام و اینهمانی آنان با یکدیگر آغاز می‌گردد. ابتدا، ادغام گوی خورشید با بال‌های شاهین روی می‌دهد و بعدها، ادغام مستقل گوی خورشید و بال‌های شاهین با مرد-خدایان تجلی‌یافته در سیارات گوناگون. […]

انتشار کتاب فرمان داریوش بزرگ

کتاب فرمان داریوش بزرگتازه‌ترین کتاب نگارنده با عنوان «فرمان داریوش بزرگ» به همت و علاقه‌مندی انتشارات شورآفرین منتشر شد. این کتاب از نظر گرافیک و کتاب‌آرایی و چاپ نفیس در نوع خود ممتاز و ارزنده است و ناشر تلاش هنری و فنی فراوانی را برای آن به انجام رسانده است. برای این کتاب، قلم اختصاصی خط میخی طراحی شده که در نوع خود زیباترین و شیواترین قلم خط میخی فارسی باستان است. طرح‌ها و نقاشی‌های کتاب نیز همگی اصل و منحصراً برای همین اثر طراحی شده‌اند.

در کتاب فرمان داریوش بزرگ نمونه‌هایی از متن اصلی کتیبه‌های داریوش یکم (بزرگ) هخامنشی به خط میخی فارسی باستان همراه با آوانویسی فارسی و ترجمه‌های فارسی و انگلیسی آمده است. این کتاب علاوه بر کاربرد آن در فراگیری خوانش (حرف‌خوانی) خط میخی فارسی باستان، برای آشنایی با اندیشه‌ها و باورداشت‌های خردمندانه روزگار خود که به کتیبه‌های داریوش راه یافته‌اند، مفید است. در پایان کتاب فهرست کامل و معرفی کتیبه‌های داریوش و نیز چکیده‌ای از متن کتاب به زبان انگلیسی آمده است.

با اینکه شواهد موجود از زمان پادشاهی داریوش (و از جمله سخنان او در کتیبه بیستون) نشاندهنده رویه خشونت‌طلبانه و سرکوبگرانه او است، اما از این نکته نیز نباید غافل بود که داریوش مدیری ممتاز و برجسته بوده که آثار متعددی از سازندگی‌ها و ابتکارها و نوآوری‌های دولت‌داری و دیوان‌سالاری را بنیان نهاده است. به هیچیک از این دو شخصیت و رویکرد متفاوت داریوش نمی‌توان بی‌اعتنا بود.
[…]

فراخوان برای ضبط و گردآوری صدای زبان‌های ایرانی

نگارنده قصد دارد تا همراه با مدخل‌های زبان‌های ایرانی در نسخه آنلاین فرهنگنامه ایران باستان، یک فایل صوتی نیز قرار دهد تا آن زبان قابل شنیدن باشد و خصوصیات آوایی آن بطور ملموس دریافته شود. بسیاری از این زبان‌ها بر اثر قدرت رسانه‌های فارسی‌زبان در حال اضمحلال هستند و رو به فراموشی و نابودی می‌روند. در برخی موارد، تعداد گویشوران یک زبان از چند هزار و حتی چند صد نفر فراتر نمی‌رود و به اندازه‌ای محجور هستند که حتی متخصصان و اهل زبان نه تنها آنها را نمی‌شناسند که نامشان را نیز نشینده‌اند. زبان‌های ایرانی، بخش مهم دیگری از یادمان‌های کهن و فرهنگی این سرزمین هستند که در قبال پاسداشت و حفاظت از آنها کوشش درخوری انجام نمی‌شود.

برای این منظور از همه علاقه‌مندان و گویشوران به زبان‌های گوناگون رایج در فلات ایران و عموم سرزمین‌های پامیروایرانی درخواست می‌شود تا برای تکمیل بایگانی صوتی زبان‌های ایرانی با ما یاری و همراهی کنند. از کسانی که علاقه به انجام اینکار را دارند و میل دارند تا زبان یا گویش بومی خود را به این مجموعه بیفزایند، تقاضا می‌کنم نکات زیر را تا جایی که مقدور است، در نظر داشته باشند: […]

رنج‌های بشری ۲۰۰: ممانعت از چاپ کتاب رنج‌های بشری

بخش‌های وسیعی از کتاب «رنج‌های بشری» موفق به دریافت پروانه چاپ از سوی وزارت ارشاد اسلامی نشد و در نتیجه چاپ نمی‌شود. با توجه به اینکه در سال‌های اخیر، حجم وسیعی از کتاب‌های غلوآمیز در معرفی آثار تقلبی و در شرح و بسط سجایای خیالی کورش و نیز ملی‌گرایی‌های افراطی و توأم با نژادپرستی و فاشیسم بدون هیچ محدودیت و بازدارنده‌ای منتشر شده و می‌شود، برای نگارنده جای سؤال است که چرا می‌توان از سجایای ساختگی ستمگران داد سخن راند، اما نمی‌توان از رنج‌های بشری سخن گفت؟ چرا و به چه دلیل می‌باید به قیمت نادیده انگاشتن رنج‌های بشری، نقاب‌های زیبای اغواگرانه برای کسانی ساخت که روزگاری زجرآور برای انسان رقم زدند و امروزه نیز دستمایه بهره‌کشی از توده‌ها شده‌اند؟ به گمان نگارنده، ممنوعیت انتشار رنج‌های بشری، خود یکی دیگر از رنج‌های بی‌پایان بشری است.

بیاد رحمان رجبی یزدانی‌فر: آن دارنده آتشگاهی بزرگ و فروزان از مهر به ایران

قلب مهربان رحمان رجبی یزدانی‌فر (رحمن یزدانوویچ رجبوف) آکنده از عشق به انسان و مهر به ایران بود. چشمان بانفوذش خبر از هوش سرشار، اطلاعات عمیق و نگاه انسان‌گرایانه‌اش می‌داد. عمر پربار خود را در انزوا و بی‌سروصدا و بی‌ادعا صرف پژوهش در فرهنگ ایران‌زمین و زبان فارسی و باورهای مردمی کرد. مطالعات غنی او به عنوان یک شرق‌شناس تاجیک در کتاب‌های متعدد او و از جمله در «نوروز در کشکرود» (تهران ۱۳۸۴)، نگاه لطیف و دوست‌داشتنی او به انسان و رنج‌های بشری در ترجمه او از کتاب روسی «مهمان شهرزاد» نوشته سیسیلیا دینرا (تهران ۱۳۷۹)، و احاطه او به زبان و ادبیات فارسی- تاجیکی در کتاب «فرهنگ فارسی فرارودی (تاجیکی)» هویداست. […]

انتشار کتاب فرهنگنامه ایران باستان

کتاب فرهنگنامه ایران باستان کتاب «فرهنگنامه ایران باستان» با ۴.۰۰۰ مدخل ایران‌شناسی منتشر شد. این کتاب به هر آن پدیده‌ای می‌پردازد که با ایران باستان در پیوند است و گستره وسیعی از نام‌ها و مفاهیم ایرانی را به شکل مختصر و گاه مفصل در بر می‌گیرد. از آن جمله است: نام‌های تاریخی پهلوانان، پادشاهان، سرداران، وزیران؛ نام‌های اسطوره‌ای ایزدان، قهرمانان، پدیده‌های طبیعی؛ نام‌های اوستا و شاهنامه؛ سنگ‌نگاره‌ها، کتیبه‌ها، متون پهلوی، متون مانوی، متون سُغدی، متون تاریخی و جغرافیایی سده‌های میانه، سفرنامه‌ها؛ خط‌های باستانی، زبان‌های باستانی، زبان‌های ایرانی؛ دوره‌های باستان‌شناسی، شهرها، تپه‌ها، غارها، محوطه‌های باستانی؛ بناهای باستانی، کاخ‌ها، قلعه‌ها، پل‌ها، دخمه‌ها، چهارطاقی‌ها، نیایشگاه‌ها؛ جشن‌ها، آیین‌ها، گردهمایی‌ها و مراسم همگانی، رویدادهای تقویمی، نظام‌های زمان‌سنجی؛ و نیز تاریخ‌نگاران، جغرافی‌نویسان، سفرنامه‌نویسان و شرق‌شناسان.

فرهنگنامه ایران باستان به فرخندگی و همزمانی هزاره تألیف آثارالباقیه، اثر جاودان ابوریحان بیرونی- باستان‌نگار بزرگ سده چهارم و پنجم- منتشر می‌شود. […]

پیشگفتار کتاب فرمان داریوش بزرگ

مراحل فنی چاپ کتاب «فرمان داریوش بزرگ» آغاز شده است. این کتاب از نظر گرافیک و کتاب‌آرایی در نوع خود ممتاز و ارزنده است و ناشر تلاش هنری و فنی فراوانی را برای آن به انجام رسانده است. متن زیر پیشگفتار کتاب است که در اینجا عرضه می‌گردد و ترجمه بخش‌هایی از متن کتاب به زبان انگلیسی قبلاً در همین سایت منتشر شده بود. برای این کتاب، قلم اختصاصی خط میخی طراحی شده که در نوع خود زیباترین و شیواترین قلم خط میخی فارسی باستان است. طرح‌ها و نقاشی‌های کتاب نیز همگی اصل و منحصراً برای همین اثر طراحی شده‌اند. […]

دعوت برای معرفی منابع برای آشنایی با رفتارهای شایسته کورش

با پیوست جدید/ قبلاً کتابی با عنوان «فرمان داریوش بزرگ» نوشته بودم که در آن برخی گفته‌های آموزنده و افتخارآمیز خردمندان آن زمان را که به کتیبه‌های او راه یافته بود، بازگو کرده بودم. این کتاب اکنون در دست چاپ است. همچنین در کتاب «رنج‌های بشری» (که آماده چاپ است) نمونه‌هایی از اعمال ناشایست و ضدانسانی کورش و داریوش را با اتکای به منابع دست اول آورده بودم. حال در این فکرم که اگر بخواهیم رفتارها و اعمال شایسته و افتخارآمیز کورش را گرد بیاوریم، چه منابعی در اختیار است؟ در نتیجه درخواست و خواهش می‌کنم که چنانچه کسی منبع دست اول تاریخی (اعم از کتیبه‌ها، شواهد باستان‌شناختی و تاریخ‌نامه‌های ایرانی یا یونانی یا سریانی و جز آنها) می‌شناسد که نمونه‌ای از اعمال شایسته و نیک و افتخارآمیز کورش در آن آمده باشد، با قید مشخصات کامل کتاب‌شناسی مرا متوجه آن کند تا ضمن تمجید کورش، در باره آنها نیز بنویسم. […]



web analytics