شهر و محوطه باستانی هَترا به همراه مجموعهٔ عظیم بناها، تندیسها، سنگنبشتهها و دیگر یادمانهای فراوانی که در آن به دست آمده، یکی از بزرگترین و مهمترین بازماندههای فرهنگ و تمدن اشکانی است. این شهر در سده دوم پیش از میلاد پایهگذاری شد و در سده دوم و ابتدای سده سوم میلادی به اوج بالندگی و عظمت خود رسید. هترا در زمان اردشیر بابکان مورد هجوم قرار گرفت و تضعیف شد. سپس در زمان شاپور یکم و شاپور ذوالاکتاف که هر سه پادشاهان ساسانی بودند، اشغال گردید و دستور ویرانی آن صادر گردید. هترا پس از این سه یورش ویرانگر، هرگز روی آبادانی مجدد ندید و برای همیشه متروک ماند. امروزه نیز ایرانیان هترا را بکلی به دست فراموشی و بیتوجهی سپردهاند و آشنایی چندانی با این آثار گرانمایهٔ ایرانی ندارند. هترا را بخاطر وجود نیایشگاه خورشید و دیگر بناها و آثار در پیوند با خورشید، «شهر خورشید» نیز مینامند. و این برای پارتیان دوستدار میترا و خورشید دور از انتظار نیست. [...]
دیدار انقلاب تابستانی ۱۳۹۰ در چارتاقی نیاسر، دوغاب سیمان بر جان چارتاقی
چارتاقی بتخانه آتشکوه نیز وضعیت بهتری ندارد و مرمتهایی که در یکسال اخیر بر روی آن انجام شده، بیش از آنکه بتوان نام مرمت بر آن نهاد، شایسته نام ویرانگری، شلختگی و کارهای سرسری و بیمطالعه است که بدست اشخاص نابلد، بیاطلاع و بدون احساس مسئولیت سپرده میشود. بخشهای وسیعی از این چارتاقی را با «سیمان» اندود کرده و حتی دوغاب سیمان را بر روی سازه ریخته بودند. آن چنان که کسی سطل دوغاب سیمان را بر دست بگیرد و به روی دیوارها بپاشد و از بالای آن به پایین سرازیر کند. زبانم از توضیح و شرح بیشتر چنین اعمالی ناتوان است و قادر به بیان این رنج نیستم. فقط میتوانم آرزو میکنم که هر چه زودتر شرّ بعضی اشخاص در سازمان میراث فرهنگی از سر این بناها کوتاه شود که هیچ عامل دیگری تا این اندازه در تخریب یادمانهای کهن و گرانقدر ایرانزمین نقش نداشته است و ندارد. [...]
برنامههای دیدار طلوع خورشید در انقلاب زمستانی و اطلاعیه دانشگاه کاشان
برنامه دیدار طلوع و یلدای خورشید در انقلاب زمستانی امسال و بررسی نظریه نگارنده پیرامون کاربری تقویمی چارتاقیها و پیوندهای آن با خورشید، همچون سالهای گذشته در بامداد سهشنبه یکم دیماه در محل چارتاقیهای ایران برگزار میشود. برنامههای دوستان را تا آنجایی که خبر دارم، به اطلاع دیگر علاقهمندان میرسانم: ۱- رصدخانه دانشگاه کاشان و [...]
انقلاب تابستانی در چارتاقی نیاسر
در نخستین روز تابستان امسال و همزمان با انقلاب تابستانی، گروهی از دوستداران بناهای تقویمی به دیدار طلوع خورشید در چارتاقی نیاسر- سالمترین چارتاقی و تقویم آفتابی ایران- رفتند. آنان پس از سفر، عکسها و خاطرههایی از وضعیت طلوع خورشید و یادداشتهایی در باره آسیبهایی که پایگاه میراث فرهنگی نیاسر به چارتاقی و محوطهٔ آن [...]
صفحه اصلی و راهنمای مطالب موجود در باره چارتاقیها
Chartaqi of Niasar: Home Page / Calendric Structure of Niasar / Power Point Version: 1.3 MB / PDF Version: 980 KB Чартаки из Ниясар: Календарь структура Ниясар / ППС версия: ۱٫۳ МБ / ПДФ версия: ۴٫۳ МБ / Главная страница از سال ۱۳۷۲ و همزمان با آغاز پژوهشهای اخترباستانشناختی در ایران توسط این نگارنده، نزدیک [...]
چارتاقی نیاسر: وضعیت طلوع و غروب خورشید در یک تقویم آفتابی باستانی
صفحه اصلی چارتاقی نیاسر، نسخه پیدیاف، نسخه پاورپوینت ۱- مختصات و مشخصات نام مشهور: چارتاقی/ چهارطاقی نیاسر. محل: صخرههای ارتفاعات غربی مشرف به شهر نیاسر، ۳۰ کیلومتری غرب کاشان، ۲۵۰ کیلومتری جنوب تهران، استان اصفهان. (تصویر ۱٫۱) مختصات جغرافیایی چارتاقی: ۳۳ درجه و ۵۸٫۲۸ دقیقه شمالی، ۵۱ درجه و ۰۸٫۵۳ دقیقه شرقی (دقت اندازهگیری ۰٫۰۱± [...]
دیدار انقلاب تابستانی ۱۳۸۷ در چارتاقی نیاسر
برنامه دیدار از طلوع خورشید انقلاب تابستانی در بامداد یکم تیرماه در چارتاقی نیاسر کاشان برگزار شد اما امکان اندازهگیری دقیقتر از یک درجه که پیش از این انجام شده بود، به دلیل افق غبارآلود با ارتفاع دو درجه ممکن نشد. با اینکه همه ما از ادامه عملیات انفجار معدن سنگ در مجاورت چارتاقی و [...]
اطلاعیه برای دیدار خورشید انقلاب تابستانی در چهارطاقی نیاسر
برنامه دیدار از طلوع خورشید انقلاب تابستانی به روال چند سال گذشته و پس از انتشار نظریه نگارنده پیرامون کاربری تقویمی چارتاقیهای ایران، در بامداد یکم تیرماه در کنار چارتاقی نیاسر کاشان برگزار میشود. برنامه امسال چند هدف اصلی را دنبال میکند: ۲- آشنایی با نظرهای احتمالی منتقدان کاربری تقویمی چارتاقی نیاسر و بررسی میدانی [...]
وضعیت اسفبار و رو به ویرانی چارتاقی نیاسر
برنامه امسال دیدار از طلوع خورشید انقلاب زمستانی و یلدای خورشید در تقویم آفتابی چارتاقی نیاسر، عملاً به برنامه آشنایی با وضعیت اسفبار و مخاطرهآمیز این سازه مهم و بی نظیر تقویمی منجر شد. اکنون پس از دو سال از انتشار نامه سرگشادهام به نام «اعلام خطر در باره چارتاقی نیاسر»، نه تنها هیچگونه اقدام [...]
همایش چارتاقیهای ایران برای سال جهانی نجوم
مجمع عمومی سازمان ملل متحد در بیستم دسامبر سال ۲۰۰۷ با تصویب یک قطعنامه، پیشنهاد کشور ایتالیا برای انتخاب سال ۲۰۰۹ میلادی به عنوان سال جهانی نجوم را پذیرفت و سرپرستی آنرا به سازمان یونسکو با همکاری اتحادیه جهانی نجوم به ریاست کاترین سزارسکی Catherine Cesarsky واگذار کرد. انگیزه پیشنهاد نامگذاری این سال از سوی [...]
پرسشهای متداول در باره کاربری تقویمی چارتاقی نیاسر
پیرامون نظریه این نگارنده در زمینه ویژگیهای تقویمی چارتاقیهای ایران و به ویژه چارتاقی نیاسر (نخستین انتشار در کتاب «نظام گاهشماری در چارتاقیهای ایران»، ۱۳۸۰)، پرسشهایی مطرح میشود که برخی از آنها مضمونی یکسان دارند. در اینجا به مرور به پاسخ آنها میپردازم و امیدوارم ادامه این روند علاوه بر آشنایی بیشتر علاقهمندان با بناهای [...]
دیدار انقلاب زمستانی ۱۳۸۶ در چارتاقی نیاسر
برنامه دیدار طلوع و تولد خورشید انقلاب زمستانی در چهارتاقی نیاسر و بررسی میدانی نظریه این نگارنده در زمینه کاربری تقویمی چارتاقیهای ایران به روال هرساله برگزار شد. هر چند که وضعیت آبوهوایی بسیار سرد، ابری، طوفانی و برفی روز پیش از دیدار، احتمال موفقیت در رصد خورشید را ناچیز نشان میداد؛ اما در روز [...]
دیدار انقلاب تابستانی ۱۳۸۶ در چارتاقی نیاسر
بامداد نخستین و دومین روز تابستان امسال، چارتاقی نیاسر میزبان دوستداران اخترباستانشناسی ایرانی بود که به مانند هر سال برای دیدار از طلوع خورشید انقلاب تابستانی و آغاز سال نو در نظام گاهشماری گاهنباری و نیز آشنایی با نظریه این نگارنده در زمینه کاربری تقویمی چارتاقیهای ایران، در نیاسر کاشان گرد آمده بودند. از همه [...]
دیدار انقلاب زمستانی ۱۳۸۵ در چارتاقی نیاسر
برنامه دیدار طلوع خورشید انقلاب زمستانی و شب یلدا (میلاد خورشید) در چهارتاقی نیاسر و بررسی میدانی نظریه این نگارنده در زمینه تقویمهای آفتابی و به ویژه چارتاقیهای ایران، علیرغم احتمال ابری بودن آسمان، با موفقیت برگزار شد. چارتاقی نیاسر در سرمای دوازده درجه زیر صفر بامداد یلدا و نخستین روز زمستان، میزبان حدود یکصد [...]
اعلام خطر برای چارتاقی نیاسر کاشان
این نوشتار، در اصل نامهای سرگشاده بوده است که در تیرماه سال ۱۳۸۴ و پس از رویدادهای تلخی که برای چارتاقی نیاسر پیش آمده بود، نوشته شد و در همان زمان برای شماری از مسئولان محلی و کشوری همچون ادارههای میراث فرهنگی نیاسر، کاشان، اصفهان و مرکز؛ و نیز بخشداری نیاسر، فرمانداری کاشان، استانداری اصفهان [...]