از خوانندگانی که نوشته قبلیام در مورد حقوق زنان در دین زرتشتی را خوانده و یا در رسانههای دیگر منتشر کرده بوده بودند، تقاضا میکنم بخش زیر را نیز بدان بیفزایند: در دین زرتشتی عصر ساسانی مجازات زنان نه تنها بخاطر گناه خودشان که حتی بخاطر جرم و گناهی که مردان مرتکب شده بودند، امری متداول بود و به سختترین و باورنکردنیترین شکل ممکن اجرا میشد. در نمونهای از این مجازاتها که در اوستا آمده است، چنین مقرر شده که چنانچه مردی سگآبی را چنان بزند تا بمیرد، میباید برای مجازات و کفاره گناهش، یکی از خواهران یا دخترانش را به خزانه موبدان و یا به خود موبد واگذار کند (احتمالاً برای مدتی موقت و نه دائمی). این خواهر یا دختر میبایست باکره و پانزدهساله باشد تا موبد او را به خود بپذیرد. [...]
بایگانی کلیدواژه دین زرتشتی
پوزش بخاطر کتاب آتشکدههای ایران
نگارنده قصد دارد در این نوشتار بابت اطلاعات نادرستی که پانزده سال پیش در کتاب «آتشکدههای ایران» به خواننده داده است، پوزش بخواهد و آن اشتباه را جبران کند. هر چند این کتاب اکنون نایاب است و قصدی برای انتشار مجدد آن نیست، اما امیدوار است که کتابخانهها و اشخاصی که این کتاب را در اختیار دارند، نسخهای از این نوشته را ضمیمهٔ آن کنند. [...]
نکاتی پیرامون جشن نوروز: مسئله تحویل سال و به رسمیت نشناختن نوروز در دین زرتشتی
نوروز طبیعی، روزی است که در آنروز خورشید به نقطه اعتدال بهاری برسد. برای تشخیص نوروز در این تعریف، ارتفاع خورشید را در روزهای نزدیک به اعتدال بهاری اندازهگیری میکردهاند تا هنگامی که ارتفاع خورشید به هنگام ظهر حقیقی برابر با عرض جغرافیایی ناظر شود. روش دیگر برای تشخیص نوروز، ساخت سازهها و شاخصهای خورشیدی بوده که بتوان از روزنهها یا فاصله میان پایههای آن، طلوع خورشید نوروزی یا خورشیدی که میل آن صفر درجه شده است را تماشا کرد و رصد نمود. بدیهی است که در چنین شیوههایی، آغاز سال نو (اگر مبدأ سال اعتدال بهاری بوده باشد) الزاماّ همزمان با نوروز تقویمی نیست. اما نوروز تقویمی- بنا به تعریفی که خواجه نصیر طوسی، اُلُغبیک و ملامظفر گنابادی بر اساس دانشهای کهنتر به دست دادهاند و تاکنون اعتبار خود را حفظ کرده است- عبارت است از «روزی که خورشید تا زمان عبور از نصفالنهار محل به نقطه اعتدال بهاری رسیده باشد». [...]
خویدوده: ازدواج با محارم در دین زرتشتی
امروزه برخی از کسانی که رویدادهای روزگاران باستان را بنا به ذوق و سلیقه بازگو میکنند و دادههای تاریخی و متون کهن را به یکسو مینهند، چنین وانمود میکنند که «ثنویت» و «ازدواج با محارم» هیچگاه در میان زرتشتیان واقعیت نداشته و «تهمتی» بوده که از روی عناد بازگو شده است. از سوی دیگر، سخنان و ادعاهایی را به مزدکیان و باورهای خرمدینی منسوب میدارند که با منابع تاریخی پشتیبانی نمیشوند. نگارنده پیش از این در چند گفتار با نامهای «آیین مزدک به روایت دینکرد- تنها متن بازمانده از گفتگوی زرتشتیان با روحانیت زرتشتی»، «حقوق زنان در عصر ساسانی»، «انتشار مأخذی مهم در زمینه ثنویت زرتشتی» و «تقویم نوساختهٔ موسوم به سالنمای دینی زرتشتیان» به کوتاهی نمونههایی از جعل و تحریف در دادههای تاریخی و تعبیر و تفسیرهای ذوقی و دلخواهانه بجای پژوهشهای استوار و متکی بر اسناد و منابع را نشان داده است. با توجه به مأخذهای یادشده در گفتارهای بالا آشکار است که آنچه در باره مزدکیان گفته شده، در اصل در میان زرتشتیان روایی داشته و سپس به مزدکیان منسوب شده است. ادامه »
انتشار مأخذی مهم در زمینه ثنویت زرتشتی
کتاب «دینکرد» که به درستی «دانشنامه مزدیسنا» نامیده میشود، بزرگترین کتاب بازمانده به زبان پهلوی است. دینکرد تا این اواخر به زبان فارسی ترجمه و منتشر نشده بود، در حالیکه سالیان متمادی از انتشار ترجمههای انگلیسی و فرانسه آن میگذرد. این کتاب یکی از بنیادیترین و مهمترین منابع برای پژوهش در دین زرتشتی است. در [...]
آیین مزدک به روایت دینکرد: تنها متن بازمانده از گفتگوی مزدکیان با روحانیت زرتشتی
در نخستین سالهای آغاز پادشاهی ساسانیان و با پشتیبانی اردشیر بابکان، دین تازهای به نام «بهدینی» یا «مزدیسنا» (مزداپرستی) بدست موبد کرتیر به وجود آمد که پس از حدود ۱۷۰۰ سال و در قرن اخیر به «دین زرتشتی» تغییر نام داده و ارتباطی با شخص زرتشت ندارد. نفوذ و دخالت موبدان زرتشتی عصر ساسانی در [...]
در باره تقویم نوساخته موسوم به سالنمای دینی زرتشتیان
پس از انتشار گفتار این نگارنده با عنوان «تقویم ایرانی، قربانی دستکاریهای دلخواهانه» در خبرگزاری میراث فرهنگی (و سپس در روزنامه اعتماد)، برخی از خوانندگان که این موضوع برایشان تازگی داشت؛ خواستار توضیحی روشنتر و سادهتر در باره «سالنمای دینی زرتشتیان» شدند که در اینجا به بیان آن میپردازم: تقویم سنتی زرتشتیان که بازمانده یکی [...]
روشهای تازه و کهنه در تبلیغ دین بهی
چندی پیش آقای موبد گشتاسپ اوشیدری، یادگار زندهیاد موبد جهانگیر اوشیدری، از روی لطف شماره مردادماه امسال نشریه «نامه ماه» را توسط آقای دکتر حسین وحیدی برای این نگارنده فرستادند که در بردارنده نوشتاری ارزنده از ایشان است (واژه «مرداد» به همین شکل درست آن در پیشانی مجله نوشته شده است). این نشریه از سوی [...]
حقوق زنان در دین زرتشتی
و عبارت مبهم حقوق و جایگاه ارزشمند زنان در ایران باستان عبارت «ایران باستان» مفهومی بسیار وسیع و پر دامنه است. با اینکه آغاز و پایان این دوره را نمیتوان در زمان خاصی تحدید کرد و تعریف کامل و یکسانی برای آن وجود ندارد؛ اما با اینحال «ایران باستان» گسترهای چندین هزار ساله در طول [...]
