Skip to content
 

تازه‌ها ۲۲

1- وضعیت حفاظت و نگهداری چارتاقی نیاسر روز به روز اسفبارتر و نگران‌کننده‌تر می‌شود. دلم نمی‌آید عکس‌های تازه چارتاقی را که دوستانی از نیاسر برایم فرستاده‌اند در اینجا بگذارم تا همه ببینند چارتاقی چگونه شبیه شتر گری شده که پشم و پیله‌اش تکه‌تکه ریخته و آویزان شده است. لیاقتمان بیشتر از این نیست. وقتی خانم شیوا مقدم عکس تازه‌ای از بنای تقویمی گوسک را در وبلاگش گذاشت و دیدم آلمان‌‌ها چگونه محوطه بنایی را که هیچ چیز جز یک کف صاف از آن باقی نمانده بود را احیا کرده‌اند و دیوارهای فروریخته بنا را با تیرهای چوبی بازسازی کرده‌اند، تا دلتان بخواهد دلم گرفت که چگونه دیوارها و پایه‌های ستبر و باشکوه و سالم باقی‌ماندهٔ چارتاقی نیاسر را با لجبازی و بی‌عرضگی تخریب و تباه کردند. روزگار بدین منوال نمی‌ماند که این چنگال‌ها برای همیشه بر حلقوم فرهنگ ایران باقی بماند. دور نخواهد بود روزی که فرزندان این مملکت تک‌تک آنان را در دادگاه‌های صالح محاکمه کنند.

همین عده که با اعمال نفوذ موفق شدند برنامه برگزاری سمینار بین‌المللی چارتاقی نیاسر در انقلاب تابستانی سال 1388 را از مسیر خود خارج کنند، در اطلاعیه‌های دروغین دیگری که برای سرپوش نهادن بر بی‌کفایتی خود صادر می‌کردند، مدعی برگزاری همایش در تیرماه و سپس در شهریورماه و سپس‌تر در مهرماه شدند تا با روش همیشگی هم‌مکتبی‌هایشان، آرام‌آرام با دروغ‌پردازی‌های زیبا ذهن علاقه‌مندان را بی‌تفاوت کنند و به فراموشی سوق دهند. البته چنین اعمالی را شخص دیگری از چند ماه زودتر آغاز کرده بود و نامه‌ای گمراه‌کننده و فریبنده برای استادانی فرستاده بود که مثلاً قرار است چنین همایشی در فرهنگستان هنر برگزار شود. خبری که با تکذیب به موقع فرهنگستان مواجه شد.

بگذریم. درد در این زمینه فراوان است. همه ما عادت کرده‌ایم که همیشه یک عده‌ای هستند تا هر برنامه سنجیده و برنامه‌ریزی شده‌ای را به تباهی کشند. چنانکه در همایش باستان‌شناسی جیرفت در فرهنگستان هنر نیز چنین مواردی پیش آمد و قرآنی را بر سر نیزه زدند تا در نهایت روند پیشرفت در دستاوردهای باستان‌شناختی جیرفت را که در حال نقض بسیاری از پیش‌فرض‌های قطعی دانسته شده در جهان بود را به تباهی کشیدند و مانع ادامه کاوش‌ها شدند. اما تجربه نشان می‌دهد که ما پیروز خواهیم شد و آنان خود در چاه‌هایی فرو خواهند افتاد که خود کنده‌اند.

در این زمینه مصاحبه‌ام با خبرگزاری میراث فرهنگی را ببینید: وضعیتی اسفبار بر چهارطاقی نیاسر سایه انداخته است.

2- استاد ابوالفضل خطیبی از روی دل‌نگرانی و اهمیتی که برای شاهنامه فردوسی به عنوان یکی از شناسنامه‌های هویت ایرانیان قائل است، نقد دیگری را پیرامون شاهنامه تحریف شده و ساختگی آقای جنیدی نوشته‌اند تا به سهم خود در پیشگیری از آسیب‌رساندنِ بیشتر به این کاخ بلند زبان فارسی کوشیده باشند: نیرنگ و خرسند: بار دیگر در باره شاهنامه ویرایش فریدون جنیدی.

3- وب‌سایت گروهی «گودریدز» goodreads امکانات بسیار خوب و جالبی برای نویسندگان و دوستداران کتاب و کتاب‌خوانی تدارک دیده است. اما متأسفانه به آن اندازه که نام وب‌سایت‌های گروهی دیگر را می‌خوانیم و می‌بینیم و می‌شناسیم، با این وبگاه آشنا نیستیم و از آن استفاده نمی‌کنیم. البته تعجبی هم ندارد. چرا که ما کم‌مطالعه‌ترین مردم جهان هستیم و دوست داریم بیش از آنکه بخوانیم، حرف بزنیم و بنویسیم. نوشته‌هایی که خود نوعی حرف زدن مکتوب است.

4- آقایی ایرج نام عکسی زیبا از خودشان فرستاده‌اند که در حال ساخت ظرف سفالیِ باشکوه و خیره‌کننده‌ای هستند که ساختنش نه کار هر کسیست. عکس ایشان را نگه می‌دارم تا زمانی که بخش «عکس‌های دوستان» در فرهنگنامه عکس ایران را راه انداختم، در آنجا قرار دهم.

5- آقای دکتر محسن حافظیان– زبان‌شناس برجسته- دو کتاب ارزنده‌ خود به نام «ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی» و Persian Verbs را با مهر همیشگی فرستاده‌اند که بسیار از ایشان سپاسگزارم. آقای حافظیان بر این باورند که ساختارهای صرفی فعل‌های فارسی به تمامی سامانمند است و تقسیم فعل‌های فارسی به باقاعده و بی‌قاعده نادرست است. از آنجا که آگاهی‌ام در این زمینه به اندازه‌ای نیست که به خود اجازه دهم چیزی در باره‌اش بنویسم، پیشگفتار کوتاه ایشان بر کتاب «ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی» را در اینجا نقل می‌کنم:

«شناخت بنیادین سامانه‌ای که در درونش واژگان زاده‌شده و روییده و برجای مانده‌اند، پیش‌درآمد بایستهٔ همهٔ تلاش‌هایی است که واژگان‌سازی را، بر اندیشهٔ پاسداری از زبان مادری، در دستور کار دارند. از توانایی‌های واژگان‌سازی زبان فارسی بسیار شنیده و خوانده‌ایم. در نوشته‌ای که پیش رو دارید، تلاش کرده‌ام توانایی‌های زبان فارسی را در لایه‌ای از لایه‌های زبانی باز بنمایانم. در نخستین کتابم در این مجموعه، از فعل‌های سادهٔ زبان فارسی و ساختارهای آن نوشتم. در این نوشته، ساختارها، گونه‌های وندی و بسامد این وندها را، در واژگانی که از فعل‌های سادهٔ فارسی به دست آمده‌اند، بررسی کرده‌ام. امید دارم که داده‌های این پژوهش راه را بر پشتیبانان سخت‌کوش زبان فارسی هموارتر کند».

ایشان همچنین در توضیح کتاب دیگر خود به نام Persian Verbs  آورده‌اند: «انگیزه‌های نوشتن این کتاب موارد زیر بوده است: -شناساندن فهرست کم و بیش کاملی از فعل‌هایی که در فرهنگ‌های زبان فارسی آورده شده‌اند. فعل‌هایی که در این فهرست آمده‌اند به سطح‌های گوناگون زبان و به ناحیه‌های گوناگون فارسی‌زبانان تعلق دارند. با این همه، بیشتر فعل‌های نمایه‌های کتاب گزیده‌ای از فعل‌های پربسامد فارسی در ایران امروز است. -شناساندن یک الگوی ساختاری فراگیر برای فعل‌های فارسی. ساختارشناسی فعل‌های ساده محور تمامی بررسی‌ها بوده است. فعل‌های ساده‌ی یاد شده می‌توانند پایۀ فعل‌های مشتق و یا ترکیبی باشند. -کمک به حل دشواری‌هایی که در کاربرد فعل‌های فارسی روی می‌نمایند. -شناساندن مختصر بافت جمله‌هایی که شکل تصریفی فعل‌ها در آن به کار می‌روند.

نبودِِ اثری که در قالبی نو قانونمند بودن ساختاری فعل‌های زبان فارسی را در ایران نشان دهد نویسنده را بر آن داشت که کتاب یاد شده را به فارسی برگرداند و در ایران نیز منتشر کند. همچنین نبود اثری در این حوزه و در این قالب در کشورهای انگلیسی‌زبان برای آموزش زبان فارسی، دلیلی شد برای ترجمۀ کتاب به انگلیسی. افزون بر دانشجویان انگلیسی زبان گروه‌های ایران‌شناسی خارج از ایران، دانش آموزان ایرانی‌تبار نیز می‌توانند از این کتاب در یادگیری زبان فارسی بهره گیرند».

حافظیان، محسن، ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی، نشر گل آفتاب، مشهد، 1388.

Hafezian, Mohsen,  Persian Verbs, Morphology and Conjugations, Multissage Inc., Montreal, 2009.

6- آقای بابک صالحیان- مترجم کوشا و فعال- دست یاری خود را بر شانه فرهنگنامه عکس ایران نهادند تا مبادا ترجمه‌های من از فارسی به انگلیسی ناقص و ضعیف باشد. ایشان تاکنون تعدادی از اصطلاحات را بررسی کرده‌اند و با احساس مسئولیتی که برای انتقال درست فرهنگ ایران به دیگر کشورها در خود می‌بینند با دل‌نگرانی و علاقه اینکار را دنبال می‌کنند. از ایشان صمیمانه سپاسگزارم.

7- پیش از این دیده بودم که کسانی بجای هجری قمری می‌نویسند: «تازی»! اما چند روز پیش دیدم که یکی از وطن‌پرستان دوآتشه بجای سال ایرانی یا هجری خورشیدی نوشته: «1388 تازی»! هیچ ملتی به این راحتی دستاوردهای دانشی نیاکان خود را به دیگران هبه نمی‌کنند که ما می‌کنیم. آن هم دو دستی و با میل قلبی. تعصب کور و عشق‌های بدون آگاهی و توأم با حماقت تا چه اندازه به ما ضربه زده است. ضربه‌هایی که هیچگاه از آنها درس نگرفته‌ایم و نخواهیم گرفت.

8- روزنامه اعتماد در این اواخر چند مقاله خواندنی در صفحه تاریخ خود منتشر کرد. مقاله‌ای از آقای دکتر کامران احمدی با نام «چرا اسنادمان را نگه نداشتیم» که با مقاله دیگری از آقای امین معصومی با نام «اوستا از دیرباز تا اکنون» تکمیل شده است. البته در بالای مقاله اخیر از اوستا به عنوان کتاب زرتشتیان یاد شده که عبارتی نادرست است. نه اوستا و نه گاتها کتاب دینی زرتشتیان نبوده است. هیچیک از زرتشتیان تا دوران معاصر حتی اسم گاتها به گوششان نخورده بوده است و همگان پس از یافته‌های علمی شرق‌شناسان با چنین نام و کتابی آشنا شدند. نویسنده آن مقاله کوشش کرده است تا ضمن آوردن نکاتی از پیشگفتار این نگارنده بر کتاب «اوستای کهن» بر این نکته مهم تأکید کند که نابودی آثار مکتوب ایرانیان علاوه بر اینکه تا اندازه‌ای ناشی از هجوم بیگانگان بوده است، ناشی از تنگ‌نظری و تعصب زرتشتیان عصر ساسانی و نابودی آثار مکتوب مغایر با دین زرتشتی نیز بوده است. به اینها می‌توان بی‌توجهی ایرانیان سده‌های بعدی را نیز اضافه کرد. مطلب روشنگر و خواندنی دیگری نیز در همین روزنامه از آقای دکتر پرویز رجبی منتشر شد.

9- وب‌سایت دیسکاوری خبری از کشف بقایای ارتش کمبوجیه در مصر منتشر کرده که ترجمه فارسی آن در برخی وبگاه‌های فارسی منتشر شده است. ساختار عامیانهٔ گزارش و بخصوص عکسی بی‌ربط با موضوع و نبود هیچ تصویر و نقشه دیگر، سوءظن‌ برانگیز است و فعلاً به صرف همین خبر نمی‌توان آنرا باور داشت. مگر آنکه گزارش‌های علمی‌تر و معتبرتری از آن نشر یابد.

10- نامه دردمندانه و سرگشاده آقای هوشنگ جاوید به وزیر ارشاد اسلامی پیرامون وضعیت رو به نابودیِ موسیقی آیینی و محلی ایران را در اینجا بخوانید: بغضی شکوفا در صبح استقبال. در زمینه موسیقی محلی و مقامی ایران وبلاگ آقای هوشنگ سامانی را هم ببینید: موسیقی ما، در باره موسیقی ایران زمین.

11- آقای کیان گزارش کوتاهی از سنگ‌نگاره‌ها و علامت‌های نوشتاری غار ایوب یا کوه ایوب در شمال شهربابک نوشته‌اند. نخستین بار حدود 15 سال پیش با عکس‌هایی که استاد ایرج افشار نشان دادند، با این منطقه آشنا شدم. گمان‌های آقای کیان همگی درست هستند. آن منطقه یکی از سکونتگاه‌های انسان پیش‌تاریخی بوده و در زمان‌هایی خاص، جنبه مقدس و آیینی و اسرارآمیز نیز داشته است. علامت‌های نوشتاری نیز گونه‌ای از خط هندسی هستند که از کهن‌ترین خط‌های شناخته‌شدهٔ بشری است اما هنوز آنچنان که باید به جامعه علمی جهانی معرفی نشده است. (یکی از دلایل این عقب‌ماندگی، همان نکته‌ای است که در پایان بخش اول این گفتار پیرامون همایش جیرفت عرض کردم).

12- کلکسیون دیوید در دانمارک در بردارنده آثار باستانی، اشیا و نسخه‌های مکتوب فراوان و بی‌نظیری از تمدن ایران و کشورهای اسلامی است. در وب‌سایت آنان، عکس‌هایی با کیفیت و مرغوبیت عالی قرار داده شده است. بخش مکانیک و اخترشناسی را در این صفحه ببنید و بخش‌های دیگر را نیز دنبال کنید: The David Collection

13- برگ‌هایی از شاهنامه معروف شاه طهماسبی (معروف به شاهنامه هوتون) و نگارگری شگفت آنها را با درشت‌نمایی خوب در اینجا ببینید: Houghton Shahnameh



web analytics