با اینکه شمالغربی ایران و نواحی آذربایجان، کردستان و به ویژه پیرامون دریاچه اورمیه/ ارومیه یکی از سرزمینهای تابعه دولت اورارتو (سده نهم تا سده ششم پیش از میلاد) بوده و آثار فراوانی از این تمدن بزرگ باستانی در این مناطق باز مانده است؛ اما کوشش برای شناخت و مطالعه و معرفی آثار اورارتویی در ایران بسیار کمتر از کوشش کشورهای روسیه، ارمنستان، گرجستان و ترکیه بوده است. این بیتفاوتی و اهمال در زمینه اورارتوشناسی در ایران در حالی است که هر از گاه خبر تخریب و انهدام بخشی از آن آثار شنیده میشود. (برای نمونهای از آثار اورارتویی بنگرید به: درفشهای اورارتویی آذربایجان)
روز گذشته، آقای کاوه فرزانه که با انگیزه و اهتمام شخصی مدتی را صرف پژوهش و عکاسی از آثار اورارتویی کرده است، با دریغ و درد خبر داد که کتیبه اورارتویی قلعه جوان در نزدیکی شهر عجبشیر تقریباً بطور کامل تخریب و متلاشی شده است. عکسهای آقای فرزانه نشان میدهد که این تخریب عامدانه و با ابزارهای کوبشی انجام شده است. اینکه چنین کاری چرا و به چه منظور انجام شده، پرسشی است که نمیتوان بدان پاسخ داد. چنانکه پس از گذشت بیش از دو سال نمیتوان به انگیزه تخریب کتیبه خارک پی برد.
کتیبه اورارتویی قلعه جوان، عکس از آقای کاوه فرزانه
سنگنبشته اورارتویی قلعه جوان در نزدیکی روستایی به همین نام در ده کیلومتری شرق شهر عجب شیر واقع شده و رود قلعه چای از کنار آن میگذرد. این کتیبه احتمالاً به فرمان «اَرگـیـشـتی یکم» (Argishti I) شاه بزرگ و مقتدر اورارتو در فاصله سالهای ۷۸۵ تا ۷۵۳ پیش از میلاد نویسانده شده و با شماره ۲۲۵۳۱ در فهرست آثار ملی ثبت شده است. تاکنون هیچگونه پژوهشی بر روی کتیبه انجام نشده بود و از جزئیات و محتوای آن اطلاعی در دست نیست. حدود نیمی از این کتیبه در زمانی نامشخص از بین رفته بود و اینک نیمهٔ سالمِ دیگرِ آن نیز منهدم گردید.
کتیبه اورارتویی قلعه جوان، عکس از آقای کاوه فرزانه
سرنوشت کتیبه قلعه جوان و کتیبه خارک تا اندازهای شبیه به یکدیگر بودند. هر دوی آنها پیش از خوانش و مطالعات کافی از بین رفتند. اما با این تفاوت که از زمان کشف کتیبه خارک تا انهدام آن، بیشتر از چند ماه به طول نینجامید؛ اما کتیبه قلعه جوان، با اینکه دهها سال پیش رویِ مردمی فرهنگدوست و علاقهمند به میراث باستانی، و نیز پیش روی انبوه کرسیهای زبانهای باستانی در ایران و کنگرهها و همایشهای پرشمار و دهانپرکن بود، در سکوت و گمنامی و بیتوجهی از بین رفت.
گفتارهای دیگر:
- تخریب و نابودی کتیبه خارک
- لطفاً کتیبه خارک را بیش از این تخریب نکنید
- کتاب درفشهای اورارتویی آذربایجان در دست چاپ
- انتشار کتاب کتیبه خارک
- تخریب غار دوشه تکذیب میشود چون غار میرملاس سالم است
- تخریب و نابودی نگارههای باستانی غار دوشه در لرستان
- کتیبه خارک وجود نداشت اگر شهرام اسلامی نبود
- کتیبه تخریبشده خارک: اظهارات تازه و نگرانیهای جدیتر
- درفشهای اورارتویی آذربایجان
- قلعه دارا و تکذیب قصه ساختگی کشف شهر هخامنشی در ترکیه