نوروز طبیعی، روزی است که در آنروز خورشید به نقطه اعتدال بهاری برسد. برای تشخیص نوروز در این تعریف، ارتفاع خورشید را در روزهای نزدیک به اعتدال بهاری اندازهگیری میکردهاند تا هنگامی که ارتفاع خورشید به هنگام ظهر حقیقی برابر با عرض جغرافیایی ناظر شود. روش دیگر برای تشخیص نوروز، ساخت سازهها و شاخصهای خورشیدی بوده که بتوان از روزنهها یا فاصله میان پایههای آن، طلوع خورشید نوروزی یا خورشیدی که میل آن صفر درجه شده است را تماشا کرد و رصد نمود. بدیهی است که در چنین شیوههایی، آغاز سال نو (اگر مبدأ سال اعتدال بهاری بوده باشد) الزاماّ همزمان با نوروز تقویمی نیست. اما نوروز تقویمی- بنا به تعریفی که خواجه نصیر طوسی، اُلُغبیک و ملامظفر گنابادی بر اساس دانشهای کهنتر به دست دادهاند و تاکنون اعتبار خود را حفظ کرده است- عبارت است از «روزی که خورشید تا زمان عبور از نصفالنهار محل به نقطه اعتدال بهاری رسیده باشد». [...]
ثبت نوروز در تقویم سازمان ملل
در روز چهارم اسفندماه، نوروز در تقویم رسمی سازمان ملل متحد ثبت شد: General Assembly Recognizes 21 March as International Day of Nowruz ثبت نوروز در میان مناسبتها رسمی و جهانی سازمان ملل میتواند کمک بزرگی برای ایرانیان خارج از کشوری باشد که تمایل به برگزاری عمومی جشن نوورز در شهرهای محل اقامت خود داشتهاند [...]
ثبت جهانی نوروز: افتخاری برای فهرست میراث معنوی
۱- پس از سالها کوشش پیگیر و بیدریغ آقای محمد میرشکرایی- رئیس پیشین پژوهشکده مردمشناسی سازمان میراث فرهنگی و دبیر همایشهای منطقهای نوروز- جشن نوروز به عنوان اثری مشترک در میان ایران و چندین کشور همسایه در فهرست یونسکو برای میراث معنوی جهان ثبت شد. از نُه سال پیش و به هنگام برگزاری همایش منطقهای [...]
هویت ساختگی برای ماهی قرمز: نمونهای تازه از دستکاری در اسناد و آثار تاریخی
پیش از این، در چندین نوشتار دیگر به این نکته مهم اشاره شد که امروزه آسیب رساندن و تحریف و دستکاری در واقعیتهای تاریخی، بیشتر به دست کسانی انجام میشود که خود را از دوستداران فرهنگ ایران و کوششگر پاسداری از آثار باستانی میدانند. اینان هرگاه که واقعیتهای تاریخی را مطابق با خواست و مصلحت [...]
جوانان خاوران و دلسوزی آنان بر ماهی قرمز نوروزی
چندی پیش، این افتخار دست داد تا به فراخوان انجمنی از دوستداران پژوهش در تاریخ و فرهنگ ایران، به نشست هفتگی آنان در فرهنگسرای خاوران رفته و سخنانی بگویم. با اینکه کم و بیش با چنین انجمنها و گروههایی آشنا هستم، اما آنان این انتقاد بر حق را نیز دارند که سخن چندانی در باره [...]
حاجی فیروز: پیامآور نوروزی
حاجی فیروز چیست؟ اجازه بدهید از یک پیشسخن کوتاه بیاغازم. خاستگاه جشنها و آیینهای ایرانی، پیوندی ژرف و شگرف با پدیدههای کیهانی و هستیشناسانه، و همچنین با ویژگیهای اقلیمی و زیستبومی دارد. اما روش برگزاری این آیینها در فرهنگ ایرانی، بیشتر از دیگران با واقعیتها نزدیکی دارد و رمزینههای موجود در آن به یکپارچگی با [...]
نوروز و آیینهای آن
کوشش ایرانیان برای همزیستی آشتیجویانه جوامع بشری و پاسداشت زیستبوم چندی پیش خانم میرزادگی با نگرانی از نامهها و پیامهایی سخن میراند که گویا بسیاری از ایرانیان دور از میهن برای برگزاری آیینهای گروهی نوروزی با دشواریهایی روبرو شدهاند. ایشان خواهان بودند نوشتاری فراهم شود تا با ترجمان آن به زبانهای گوناگون، توسط ایرانیان مقیم [...]