به گزارش شاهنامه فردوسی، انوشیروان عادل بجز نسلکشی مزدکیان به قتلعامهای دیگری نیز دست یازید که از آن جمله است قتلعام بلوچیان و گیلانیان و سپس غارت اموال آنان و سوزاندن خانههایشان. فردوسی درد و رنج مردم و قتلعام گروهی زن و مرد و کودک را به دست لشکریان ساسانی انوشیروان با شیواترین سرودهها بیان کرده است: «ازیشان فراوان و اندک نماند، زن و مرد جنگى و کودک نماند». او همچنین آورده است که گستردگی نسلکشی بلوچها به اندازهای بوده که یک نفر بلوچ و حتی یک نفر چوپان بلوچ در هیچ کجا به دیده نمیآمد: «ببود ایمن از رنج ایشان جهان، بلوچى نماند آشکار و نِهان/ شبان هم نبودى پس گوسپند، به هامون و بر تیغ کوه بلند». [...]
بایگانی موضوع گاهشماری و تقویم .
سالنمای سال ۱۳۹۱ ایرانی
نسخههای پیدیاف سالنمای سال 1391 هجری خورشیدی (۳۷۳7 از مبدأ اندازهگیری گاهشماری ایرانی) همراه با راهنمای زمان جشنها و گردهماییهای ملی ایران باستان در دو گونه هفتگی و ماهانه منتشر شده است. تکثیر این سالنما در محیط وب، بدون هیچگونه تغییر در متن آن برای همگان آزاد است. [...]
ماهگرفتگی خرداد ۱۳۹۰: شاخصی بر نادرستی تقویم دولتی
در شامگاه 25 خرداد 1390 یک ماهگرفتگی/ خسوف کلی رخ خواهد داد که در بسیاری از نواحی نیمکره شرقی زمین و از جمله در تمامی کشور ایران دیده خواهد شد. آغاز ورود ماه به سایه زمین در ساعت 22 و 52 دقیقه چهارشنبه 25 خرداد به وقت تابستانی ایران و خروج کامل ماه از سایه زمین در ساعت 02 و 32 دقیقه بامداد پنجشنبه 26 خرداد رخ خواهد داد. اوج ماهگرفتگی (گرفت کامل) نیز در ساعت 00 و 42 دقیقه خواهد بود. وقوع ماهگرفتگی در شرایطی ممکن میشود که اولاً خورشید همراه با زمین و ماه از دید ناظر عمود بر آنها در یک راستا واقع باشند و در نتیجه ماه در حالت بدر باشد؛ و دوماً ماه در حرکت مداری خود به یکی از عقدهها/ گرههای صعودی یا نزولی که نقاط تلاقی دو صفحه مداری زمین و خورشید است، رسیده باشد. از آنجا که یکی از شرایط وقوع ماهگرفتگی این است که ماه الزاماً میباید در وضعیت بدر (ماه کامل/ ماه پُر) باشد؛ این واقعه از گذشتههای دور یکی از شاخصها و معیارهای بررسی و تعیین درستی یا نادرستیِ محاسبات تقویم قمری بوده است. [...]
سالنمای سال ۱۳۹۰ ایرانی
نسخههای پیدیاف سالنمای سال 1390 هجری خورشیدی (۳۷۳۶ از مبدأ اندازهگیری گاهشماری ایرانی) همراه با راهنمای زمان جشنها و گردهماییهای ملی ایران باستان در دو گونه هفتگی و ماهانه منتشر شده است. تکثیر این سالنما در محیط وب، بدون هیچگونه تغییر در متن آن برای همگان آزاد است. [...]
سالنمای سال ۱۳۸۹ ایرانی
نسخههای پیدیاف سالنمای سال آینده ایرانی همراه با راهنمای زمان جشنها و گردهماییهای ملی ایران باستان در دو گونه هفتگی و ماهانه منتشر شده است. امسال برخلاف سالهای پیشین، احتمالاً نسخههای چاپی از این سالنما منتشر نخواهند شد. چرا که علاوه بر برخی معذورات، بارگیری نسخههای اینترنتی سالنمای سال گذشته چندین برابر شمار نسخههای چاپی آن بود. سالنمای 1388 حدود 80.000 بار از وبگاه پژوهشهای ایرانی بارگیری شد و این جدای از بارگیریهای بسیار بیشتری بوده که از طریق دهها وبگاه دیگر انجام شد. در اینجا جا دارد از توجه فراوان مخاطبان به این سالنما و پیامهای مهرآمیزی که فرستادند، سپاسگزاری کنم. ادامه »
La sauvegarde de la chronologie Iranienne
Tout au long de leur histoire, les Iraniens ont accordé une grande importance aux phénomènes naturels pour l’élaboration de leur calendrier. De l’Antiquité à nos jours, de nombreux systèmes chronologiques ont été successivement mis en place. Le système chronologique actuel de l’Iran (qui est un calendrier solaire) peut être considéré comme l’un des calendriers le plus exact du monde en lien étroit avec les cycles de la nature. En approfondissant les divers calendriers persans, une divergence se fait jour concernant leur premier jour ainsi que le nombre de jours de chaque mois. A titre d’exemple, là où la chronologie solaire est considérée comme la mesure de base, le premier jour est différent pour chacun des calendriers : calendrier Kouhdashti : le 4 Farvardin (23 mars), calendrier Tabari : le 2 Mordâd (23 juillet), calendrier Deylami : le 17 Mordâd (7 août), calendrier saisonnier de Kâshân et Natanz [1] : le 1 Esfand (19 février), etc. Néanmoins, l’important est que le titre et l’ordre des jours et des mois soient plus ou moins similaires dans tous ces calendriers. En outre, dans le calendrier persan chaque jour a son nom, 1er jour du mois s’appelle Hormoz, le 2ème jour Bahman, le 3ème jour Ordibehesht [2], même s’ils ne sont plus utilisés de nos jours. [...]
سالنمای سال ۱۳۸۸ ایرانی
از مبدأ هجری خورشیدی و ۳۷۳۴ از مبدأ اندازهگیری گاهشماری ایرانی نسخههای پیدیاف سالنمای سال آینده ایرانی همراه با راهنمای زمان جشنها و گردهماییهای ملی ایران باستان در دو گونه هفتگی و ماهانه منتشر شده است. این سالنما را میتوانید از اینجا دریافت کنید: سالنمای سال ۱۳۸۸ ایرانی، هر هفته در یک صفحه، ۲۵۰ کیلوبایت [...]
الگوریتم گاهشماری ایرانی برای نرمافزارهای مبدل تقویمها
اکنون نرمافزارهای گوناگونی برای تبدیل متقابل تقویم ایرانی (هجری خورشیدی/ هجری شمسی) به دیگر تقویمها وجود دارد که هر یک از آنها محاسن و معایبی در قیاس با یکدیگر دارند. مهمترین کمبود بیشتر نرمافزارها، بهرهگیری از الگوریتمهایی با دامنه خطای بالا و کمکارآمد، دامنه کوتاه مدت سالهای تطبیقپذیر و بسندهکردن به تبدیل تقویم ایرانی با [...]
تقویمهای سالانه
نسخههای پیدیاف سالنماهای ایرانی همراه با راهنمای زمان جشنها و گردهماییهای ملی ایران باستان هر ساله در دو گونه هفتگی و ماهانه منتشر میشود. برای بارگیری تقویم ها، سال مطلوب خود را انتخاب کنید:
زمان زرتشت بر پایه گزارشهای ایرانی
این گفتار پیشکش میشود به آقای دکتر جلیل دوستخواه که سی سال پیش، برای نخستین بار با گزارش اوستای ایشان با دنیای زرتشت و اوستا آشنا شدم. زادروز زرتشت ۳۰ یا ۲۹ اسفند (آخرین روز سال) ۱۲۸۳ــ ایرانی، ۲۷ مارس ۶۶۱ــ میلادی ژولی پیامآوری زرتشت ۱۵ اردیبهشت ۱۲۵۲ــ ایرانی، ۱۲ می ۶۳۱ــ میلادی ژولی دینپذیری [...]
سالنمای سال ۱۳۸۷ ایرانی
از مبدأ هجری خورشیدی و ۳۷۳۳ از مبدأ اندازهگیری گاهشماری ایرانی سالنمای سال آینده ایرانی همراه با راهنمای زمان جشنها و گردهماییهای ملی ایران باستان، با همت و دوستداری شرکت بدر سیستم و انجمن آریابوم در اندازههای گوناگون منتشر شده است. نسخه پیدیاف این سالنما را میتوانید با حجم ۲۵۸ کیلو بایت از اینجا دریافت [...]
تاریخهای روزشمار ده رویداد از زمان کورش بزرگ
امروزه از تاریخ تقویمی تعدادی از رویدادهای زمان پادشاهی کورش بزرگ هخامنشی آگاهی در دست است؛ آگاهیهایی که حداکثر دقت آنها به یک ماه میرسد. اما اطلاع از تاریخهای دقیق روزشمار از رویدادهای عصر کورش، تنها به ده واقعه محدود میشود که در آنها به ثبت سال، ماه و روز پرداخته شده است. به موجب [...]
چکیدهای در باره گاهشماری جلالی
این گفتار به درخواست آقای دکتر رجبی نوشته شده و در کتاب ایشان منتشر شده است: رجبی، پرویز، سدههای گمشده، جلد پنجم، سلجوقیان، نشر پژواک کیوان، تهران، ۱۳۸۷، صفحه ۱۳۶ تا ۱۳۹ گاهشماری جلالی که به نامهای «ملکشاهی»، «سلطانی» و «محدث» نیز نامیده میشود، یک نظام گاهشماری خورشیدیِ اعتدالی است که در زمان سلطان جلالالدین [...]
در باره تقویم نوساخته موسوم به سالنمای دینی زرتشتیان
پس از انتشار گفتار این نگارنده با عنوان «تقویم ایرانی، قربانی دستکاریهای دلخواهانه» در خبرگزاری میراث فرهنگی (و سپس در روزنامه اعتماد)، برخی از خوانندگان که این موضوع برایشان تازگی داشت؛ خواستار توضیحی روشنتر و سادهتر در باره «سالنمای دینی زرتشتیان» شدند که در اینجا به بیان آن میپردازم: تقویم سنتی زرتشتیان که بازمانده یکی [...]
نقدی بر مقاله زادروز فردوسی
بیست و هشت اشتباه تقویمی در دو صفحه از یک مقاله همراه با دیدگاه استاد خالقی مطلق این نوشتار، پیش از این در چند نشریه و از جمله در روزنامه شرق با عنوان «محاسبات تقویمی و دشواریهای آن/ که شد سال گوینده بر شصت و سه» و همچنین در کتابی از این نگارنده به نام [...]
راهنمای زمان جشنها و گردهماییهای ملی ایران باستان
برگرفته از کتابی به همین نام از این نگارنده (چاپ ۱۳۸۴) پیشگفتار یکی از نکتههایی که در سالهای اخیر و در بسیاری از نشستها و سخنرانیها به فراوانی پرسیده میشود، زمان درست و دقیق برگزاری جشنها، گردهماییها و آیینهای ملی ایران باستان است. پرسشهای فراوان در این باره نشاندهنده توجه مردم و به ویژه جوانان [...]
تقسیمبندی سال خورشیدی و مبدأهای آن
در سنت تقویمنگاری باستان که شیوهها، تعریفها و مفاهیم آن تا اندازه زیادی تاکنون زنده ماندهاند؛ طول یک سال خورشیدی با تعریفهای خاصی به اجزای کوچکتری تقسیم میشود. این تقسیمبندی بجز چند استثنا (همانند تقویم «مایا» و «آزتک» در آمریکای لاتین باستان) در میان همه مردمان جهان متداول بوده و هنوز هم هست. در این [...]
مردادماه: ماه آرزو برای پایندگی ایران و اهمیت آن در آیینها و سالشماریهای ایرانی
واژه «اَمِـرِتات» در اوستا به معنای نمیرندگی و بیمرگی، و در اوستای نو به چهره امشاسپند بانوی نگاهبان گیاهان و خوراکهای گیاهی در میآید. این واژه با تغییرات آوایی که در گذر زمان روی میدهد، در متون پهلوی متأخر به گونه «اَمُـرداد/ اَمُـردات» و در زبان فارسی به شکل «مرداد» تغییر مییابد که از ظاهر [...]
گاهسنجی خورشیدی در اوستیا
باقیماندههای سنتهای گاهسنجی و زمانسنجی ایرانی، در برخی سرزمینهای ایرانیتبار و ایرانینشین در دوران باستان، همچنان تا حدودی برجای ماندهاند. یکی از این سرزمینها عبارت است از ناحیه «اوستیا/ اوستی» (در روسی «آستیا») و به ویژه اوستیای شمالی در قفقاز شمالی که اصلیترین نواحی آن در شمال جمهوری گرجستان و جنوب روسیه واقع است و [...]
پیشینه ساعت و زمانسنجی شبانروز
از مصاحبه روزنامه شرق با این نگارنده، منتشر شده در ویژه نامه ۲۴ فروردین ۱۳۸۵ از یک پرسش کلی آغاز کنیم: زمان چیست؟ مردمان باستان چه تصوری از زمان و گذر آن داشتند؟ ماهیت “زمان” یکی بزرگترین رازها و پرسشهای مردمان باستان بوده است. پرسشی که هنوز هم پاسخی برای آن یافت نشده است. علیرغم [...]
Weeks in Ancient Persia
Week and weekdays have important application in calendar systems both solar and lunar. Even though world’s different calendars vary in many calculation details and other features, the method of reckoning based on seven-day week is the same in all of them. We know that number of days in a month or in a year is different in each calendar, even in the same calendar months different number of days (some months have 30 days some 31), and we also know that during the history there have been reforms to change this. [...]
روزهای هفته در ایران باستان
English کاربرد هفته و روزهای هفتگانه آن اهمیت فراوانی در نظامهای گاهشماری (خورشیدی یا مهی) دارد. با اینکه گاهشماریهای گوناگون جهان در بسیاری از جزئیات محاسباتی و دیگر ویژگیها با یکدیگر متفاوت هستند؛ اما شیوه روزشماری بر مبنای هفت روز هفته در همه آنها یکسان است. میدانیم که شمار روزهای ماه و سال در گاهشماریهای [...]
Gâhanbâr Calendar The Oldest Calendar that has Found in Persia
In Old Persian (Iranian) epigones there are six yearly celebrations that are called “Gâhanbâr celebrations”. Name and time of these celebrations has been recorded differently that shows their long history. These celebrations they start at summer. In order are these: “Midyu- shem” that means middle of summer. “Patyah- shahim” means end of summer. “Ayâthrema” coldness starting, middle of fall. “Mid- yârem” means middle of year, end of fall (year starts in summer). “Hamaspat- madam” that means equality between day and night or equality between coldness and warmness, end of winter, spring equinox. “Midyu- zarem” means middle of green season or spring. [...]
گاهشماری گاهنباری: کهنترین نظام گاهشماری شناختهشده در ایران
English در آثار کهن ایرانی از شش جشن سالیانه نام برده شده است که با نام «جشنهای گاهنباری» شناخته میشوند. نام و هنگام برگزاری این جشنها در آثار گوناگون با تفاوتهای فراوانی ثبت شده است که خود از نشانههای دیرینگی بسیار آن میباشد. این جشنها (با مبدأ آغاز تابستان) به ترتیب چنین هستند: «میدیوشـِم» (در [...]
زادروز فردوسی
از کتاب: زادروز فردوسی، تهران، ۱۳۸۴، نوشته همین نگارنده در سراسر ورارودان (ماوراءالنهر/ خراسان بزرگ) یا سرزمینهای آسیای میانه، یعنی در جمهوریهای فعلی تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان و قرقیزستان؛ و نیز در بخشهایی از افغانستان (آریانای باستان) و در میان همه اقوام، چه تاجیک و چه ازبک یا ترکمن، آیینی کهن و سنتی دیرینه وجود [...]
پاسداشت گاهشماری ایرانی
Français یکی از کوششهای همیشگی ایرانیان باستان، تنظیم تقویمی بوده است که با تقویم طبیعی و دوره رویدادهای کیهانی، حداکثر انطباق را داشته باشد. این کوشش منجر به ایجاد و بهرهبرداری از تقویمها و نظامهای گاهشماری بسیار متعدد و متنوعی شده بود که در نهایت با ایجاد و تنظیم تقویم اعتدالی ایرانی به حداکثر دقت [...]
تقویم و گاهشماری ایران
لطفاً برای این موضوع به بخش زیر بنگرید: تقویم و گاهشماری کلیدواژگان: ایران باستان، گاهشماری ایرانی، تقویم، رصدخانه، باستان شناسی، ستاره شناسی، جشن های ایرانی، اسطوره های ایرانی، هخامنشی، زرتشت، آریاییان، چارتاقی، چهارطاقی، هفته، سالشماری، زمان سنجی، سالنما، زرتشتی، تقویم هجری شمسی، خورشیدی، بناهای تقویمی.
