اگر کسی مدعی شود که کاشمر دوستداشتنیترین شهر تمام ایران است، شاید سخن او غلوآمیز و اغراقگونه قلمداد شود و ناشی از تعلق شخص بدان شهر و یا نشناختن شهرهای دیگر. اما اگر کسی که هیچ پیوند نَسَبی یا سببی یا منافع مشترک با کاشمر ندارد، چنین بگوید؛ اگر کسی که اولین بار 19 سال پیش مسافر کاشمر بوده و پس از آن به بیش از هزار شهر و روستای ایران سفر کرده و دستکم زیر آسمان یک چهارم آنها خوابیده است، چنین ادعایی بکند، نمیتوان آنرا جدی نگرفت: «کاشمر دوستداشتنیترین شهر تمام ایران است». اینرا مسافری که به کاشمر میرسد، در نخستین مشاهدات و برخوردها و مراودات خود با مردم محلی پی میبرد. او باغها و مزارع و خانهباغیهایی را میبیند که به حال خود رها نشدهاند و به دقت به آنها توجه و رسیدگی میشود. کشتزارهای گستردهای را میبیند که تپههای باستانی فراوانی را چون نگین گوهری در دل خود دارند. مردمی را میبیند که ریشه در خاک خود دارند و بدون شعار و تظاهر، داشتههای فرهنگی و نیاکانی خود را پاس میدارند. مسافری که تازه به کاشمر وارد میشود، بلافاصله احساس میکند که همه مردم شهر با او آشنایی و محبت دارند. آنان او را به خود میپذیرند و چون آشنایی دیرین از او استقبال میکنند. او میبیند که در کاشمر هیچکس با دیگری غریبه نیست؛ میبیند که هیچکس برای مسافران و مراجعان کیسهای ندوخته است؛ میبیند که گذرهای شهرها و روستاها پاکیزهتر از همه شهرهایی است که تاکنون دیده است؛ میبیند علاوه بر اینکه همگان پشت و پناه یکدیگر هستند، اما هر کس به کار خود مشغول است و فضولیهای متداول جامعه ایرانی در آنجا جایی ندارد. او در عمق چشم کاشمریان هرگز نشانهای از سوءظن نمیبیند، بلکه اعتماد و محبت عمیقی را میبیند که به جانش مینشیند. مسافری که به کاشمر میرسد، مردمی منضبط و رانندگانی مقید و پیشهورانی درستکار را میبیند. او خیلی زود متوجه میشود که در اینجا همه در این فکر هستند که چگونه میتوانند دستگیر و کمک او و دیگران باشند و چگونه میتوانند خاطرهای نیک از انسانیت خود بر جای گذارند. اینچنین است که کاشمر دوستداشتنی و زیباست! [...]
زیورافزارهای باستانی قفقاز
مردمان شرق باستان به ویژه در عصر مفرغ و عصر آهن دلبستگی فراوانی به زیورافزارهای گوناگون و پر نقشونگار داشتهاند. آنان نه تنها از انواع و اقسام کانیهای رنگین برای آرایش خود استفاده میکردهاند، که با بهرهگیری از فلزاتی که به تازگی بدان دست یافته بودند، زیورآلات متنوعی میساختهاند که تقریباً تمامی سطح بدن آنان را از نوک پا تا فرق سر میپوشانده است. در بهرهگیری از زیورافزار هیچ تفاوتی میان زنان و مردان نبوده است و همه آنان به یکسان از تمامی زینتهای ممکن و موجود استفاده میکردهاند. اما در این میان «کمربند» یک استثناء بشمار میرود و منحصر به مردان بوده است. کمربند علاوه بر اینکه بخشی از پوشاک مردانه بوده، نشانه و شاخصی برای موقعیت و مقام اجتماعی یا نظامی مردان بوده است. یکی از جالبترین زیورآلات بسیاری از مردمان باستان، زنگولههایی فلزی و زیبا بوده است که هم مردان و هم زنان بر گردن خود میآویختهاند و بر خلاف امروز مختص به حیوانات نبوده است. [...]
مار در مقام شوکت و اقتدار
نقش مار بر روی سفالینههای پیشتاریخی (از حدود 5000 سال تا حدود 2000 سال پیش از میلاد) به فراوانی و در سراسر سرزمینهای شرق باستان دیده شده است. در این نقوش، مار به عنوان عضوی از طبیعت و به همراه زمین، خورشید، پرندگان، رودها، کوهها و دیگر نشانههای حیات و زندگی، دیده میشود. چنانکه از این نگارهها دریافته میشود، مار موجودی موذی و زیانبار نیست و همانند و همپای دیگر موجودات و پدیدههای طبیعیِ پیرامون بشر بر روی سفالینهها رسم میگردیدهاند. اما از حدود 1500 تا 2000 سال پیش از میلاد سنگنگارهای به دست آمده که نشان میدهد طرز تلقی انسان نسبت به مار تغییر کرده و برای آن جایگاه و مقامی ممتاز در نظر گرفته شده است. این سنگنگاره، اثری عیلامی است که در نقشرستم در شمال تختجمشید قرار دارد. [...]
۵- مناسبات مدنی و نظامهای اجتماعی در دوران مفرغ و آهن
در حدود شش هزار سال پیش، تغییرات گسترده آبوهوایی و آغاز یک دوره بسیار پرباران که حدود پانصد سال بطول انجامید، موجب نابودی و تباهی اکثر قریب به اتفاق روستاها و جوامع انسانی در سراسر شرق باستان شد. انسانها از دشت به کوهستان باز میگردند و وضعیت زندگیِ انفرادی و متفرق در دوران پارینهسنگی و میانسنگی تکرار میشود. هر آنچه که انسان در طول این دوران چهار هزار ساله برای بهبود شرایط زندگانی خود و جامعهاش انجام داده بود، از میان رفت. بازگشت دوباره انسان از کوه به دشت که پس از پایان دوره طولانی بارندگیها و در حدود 5500 سال پیش اتفاق افتاد، نتوانست شرایط اجتماعیِ گذشته را مجدداً احیا کند. دورهای که از حدود 5500 سال پیش آغاز میگردد و تا حدود 3800 سال پیش ادامه مییابد، عصر مفرغ نامیده میشود. در این دوره، فلز دیگری کشف میشود که ارزیز یا قلع نام دارد. انسان در مییابد که آمیختن قلع با مس موجب پدید آمدن ماده سختتری در قیاس با مس میشود. فرایند تولید این آلیاژ سخت که مفرغ یا برنز نامیده میشود، موجب دگرگونی در نیروهای تولیدی جامعه و روابط تولیدی میگردد. از سوی دیگر، مبادلات تجاری گسترش مییابند و برای نخستین بار در زندگانی بشر «دارایی خصوصی» پدیدار میگردد. هر سه عاملی که از آنها یاد شد، سه شرط مهم و اساسی برای پیدایش شهرنشینی و تبدیل روستا به شهر است. [...]
۴- مناسبات مدنی و نظامهای اجتماعی در دوران نوسنگی و مس
در حدود ده هزار سال پیش، آخرین دوره یخبندان به پایان میرسد و دوره جدیدی از وضعیت آبوهوایی گرم و مرطوب همراه با افزایش مواد غذایی گیاهی آغاز میشود. انسان به مانند عصر یخبندان نیاز چندانی به شکار ندارد. رطوبت و گرمای هوا موجب پدید آمدن مراتع و زمینهای حاصلخیز میشود. زنان ساکن در قرارگاههای عصر میانسنگی بطور اتفاقی در مییابند که از محل دانههایی که بر زمین انداخته شده بود، جوانههایی سر میزند. کشاورزی آرامآرام آغاز میشود، گسترش مییابد و تا اندازه زیادی جای شکار را میگیرد. چرا که کشت زمین در قیاس با شکار محاسن و امتیازهای بیشتری داشت: این امتیازها از جمله عبارت بودند از: محصول فراوانتر، فرایند تولید آسانتر، عملیات بیخطرتر، در کنار هم بودن، و از همه مهمتر «احساس امنیت و اطمینان به آینده داشتن». اکنون مردان شکارچی که وظیفه داشتند شکار خود را تحویل ذخیرهگاه دهند و مطابق نیاز خود، غذایی از آنجا دریافت کنند، به کار در کشتزارها روی می آورند. آنان همراه با نقل مکان خود، در مییابند که میتوانند نمونه کمینگاههایی را که به شکل چالههایی یک نفره در نزدیکی آبگیرها و مراکز تجمع حیوانات در زمین میکندهاند، برای اقامت خود در مجاورت زمینهای زراعی ایجاد کنند. [...]
۳- مناسبات مدنی و نظامهای اجتماعی در دوران پارینهسنگی و میانسنگی
انسان ذاتاً موجودی اجتماعی نیست و زندگی اجتماعی را از روی ناچاری و به گونه اکتسابی و برای برخورداری از منافع مترتب بر آن و نیز برای دستیابی به «احساس امنیت» فرا گرفته است. برای «تمدن» یا «مدنیت» تعریفهای گوناگونی ارائه شده که هیچکدام جامع و کامل نیستند. در سادهترین و کوتاهترین تعریف، میتوان گفت که تمدن یا مدنیت عبارت است از شکلگیری و اجرای قراردادهایی در میان انسانها که موجب ایجاد تفاهم در همزیستی و زندگی اجتماعی شود. تمدن برخلاف تداول عامه، مترادف با فرهنگ و دستاوردهای علمی- تکنولوژیکی نیست. بلکه همه اینها «محصولاتی» منبعث از تمدن هستند. بنا به یافتههای فعلی باستانشناختی، از عمر انسان و انساننماها بر روی زمین حدود چهار میلیون سال میگذرد. در حالیکه زندگی اجتماعی انسان، پیشینهای در حدود ده هزار سال دارد. اگر این زمان چهار میلیون ساله را به مقیاس کوتاه نماییم و آنرا تنها یکسال فرض کنیم، آنگاه میتوان گفت که انسان 364 روز از عمر یکساله خود را بصورت انفرادی و یا در دستههای متفرق اما نزدیک به هم سپری کرده و فقط در آخرین روز اسفندماه به زندگی اجتماعی روی آورده است. [...]
ایران چیست؟
نامهای ایران و فارس و شکلهای پیشین آنها، همچون آریا، اَری، آرین، اَئیریَه، پَرسَه، پارسوا، پَرَشی، پِرسیس و انبوهی شمارشناپذیر از دیگر نامهای مشابه با آنها، از حدود ۴۵۰۰ سال پیش و به گونه پراکنده در منطقهای از حدود غرب بینالنهرین و آناتولیِ میانی تا شمال قفقاز، حوزه دریاچه خوارزم، سغد و دشت فرغانه تا دشت تاریم و غرب چین و تا پنجاب و رود سند برای نامیدن برخی سرزمینها و مردمان ساکن در آنها رواج داشته است. این رواج و تداول الزاماً به معنای هویت یکسان، مفاهیم برابر و یا خاستگاهی مشترک نیست. در آغاز و میانههای هزاره یکم پیش از میلاد که دوران لشکرکشیها و جهانگشاییها اوج میگیرد، نامهای در پیوند با سپاه غالب نیز عمومیت و گسترش بیشتری مییابد. از آنجا که هخامنشیان در یکی از نواحیای میزیستند که یکی از نامهای همخانواده با پارس را بر خود داشت، به این نام شمول بیشتری داده شد و به مرور آنرا به سراسر کشور و شاهنشاهی خود اطلاق کردند. بعدها و از دوره هخامنشیان به بعد، نامهای همخانواده با ایران به مرور نفوذ و گسترش بیشتری مییابند. سرزمینهای پهناوری در شرق و نیمۀ شرقی ایرانِ امروزی با یکی از این نامها (همچون آریا و آریانا) نامیده میشوند و در آغاز پادشاهی ساسانیان (با توجه به منابع موجود و شاید قبلتر از آن) این نام با شکلهای «اِران» و «اِرانشهر» تا اندازه زیادی بر هویت سیاسی و کشوری به نام «پارس» چیره میشود و جای آنرا میگیرد. ضمن اینکه نام پارس نیز همچنان بکار میرود. این چیرگی تنها در داخل کشور رخ میدهد و در بیرون از کشور، کماکان خانواده نامهای در پیوند با پارس رواج بیشتری دارد. پس از دوره ساسانیان و از سدههای نخستین دوران پس از اسلام، نامهای ایران و پارس با صورتهای «ایران»، «ایرانشهر»، «فارس»، «فرس» و «عجم» در تاریخنامهها و آثار جغرافیایی برای مفهومهای تاریخیِ آن نامها و در سرودههای برخی شاعران برای خطاب کردنِ شاهان معاصر بکار رفت. اما منظور از ایران در اینگونه اشعار، خاطرهای از ایرانِ تاریخی و حوزۀ تمدنی آن بوده و ناظر بر هویت سیاسیِ عینی و مشخصی نبوده است. هویت سیاسیِ کشوری با نام ایران در زمان ایلخانان مغول و پس از حدود هفتصد سال که از دوره ساسانیان میگذشت، مجدداً احیاء شد. این در حالی بود که از سده دوازدهم هجری، سرزمینی که از دورترین زمانها با نامهایی مرتبط با «ایران» شناخته میشد، از این نام دست کشید و به نام جدید افغانستان روی آورد. [...]
درفشهای اورارتویی آذربایجان
کشور و تمدن باستانی اورارتو (Urartu) یا «اوروآتری» (Uruatri) نام مشهورِ تاریخیِ خود را از کتیبههای آشوریان گرفته است. این نام به احتمال زیاد با نام جغرافیایی «آرارات» که در عهد عتیق نیز آمده، در پیوند است. نام آرارات اکنون برای نامیدن قلههایی در همین منطقه که در زبان ترکی «آغریداغ» و در زبان ارمنی «ماسیس» نامیده میشوند، بکار میرود. اما اورارتوییان هیچیک از این نامها را بکار نمیبردند و خود را «بـیـائی» (Biai) یا بیائیـنی/ بیائیـنیـلی (Biaini/ Biainili) مینامیدند. در کتیبههای برجای مانده بر ستونهای بناهای توشپا و نیز در سنگنبشته «کِـلِـهشـیـن» در غرب شهر اُشـنَـویه که شاه «ایـشـپـوئـیـنی» آنها را به دو زبان آشوری و اورارتویی نوشته است، خود را به ترتیب «پادشاه سرزمین نـائـیـری (Nairi)» و «پادشاه سرزمین بیائینی» نامیده است. واژه نائیری، نامی برای دریاچه وان و شهر مجاور آن بوده، اما گویا به تمامی کشور اورارتو تعمیم داده میشده است. زبان اورارتویی ادامه زبان هـوری/ خـوری و از خانواده زبانهای هورو-اورارتویی است. خط نگارشی این زبان در ابتدا نوعی خط تصویری (هیروگلیف) اختصاصی و بومی اورارتویی بود که بعدها به خط آشوریِ اصلاحشده که میخهای متقاطع آن به شکل منفصل و مجزا نوشته میشدند، تغییر یافت. اقتباس خط آشوری و نیز برخی دیگر از سنتهای هنری آشوری، دلالت میکند که اورارتوییان تا اندازه زیادی متأثر از سنت فرهنگی آشوریان بودهاند. در سنگنبشته سهزبانه داریوش بزرگ هخامنشی در بیستون (DB)، به گونههای متفاوتی به نام این کشور اشاره شده است. داریوش در نسخه بابلی کتیبه بیستون از نام «اوراشْـتـو» بهره میبرد در حالیکه در نسخه عیلامی، نام «هَـرمینـویـا» و در نسخه فارسی باستان (ستون یکم، بند ششم)، نام «ارمـیـنَـه» (ارمنیه) را بکار برده است. نام اوراشتو به همین شکل در نسخه بابلی سنگنبشته خشیارشاشاه در تختجمشید (XPh) نیز آمده است. [...]
نقشه باستانی ایران
نقشه باستانی ایران، فراگیرندهٔ شماری از تپهها، غارها، سرزمینها و دیگر سکونتگاههای باستانی در سراسر ایران بزرگ، و برخی شهرهای کهنسال امروزی است. در این نقشه، برخلاف معمولِ اغلب نقشههای تاریخی که بیشتر به قلمرو حکومتها و فراخنای تاختوتاز آنها میپردازند، به ثبت سکونتگاهها و باششگاههای مردمان و همچنین برخی از نامهای جغرافیایی اوستا و شاهنامه فردوسی که تا اندازهای از محل واقعی آنها آگاهیهایی وجود دارد، پرداخته شده است. این سکونتگاهها، بیگمان جایگاههای راستین شهرها و سرزمینهای گمشدهٔ اوستا و شاهنامه است که کوششهای پیگیر پژوهندگان را برای برابرگذاری آن نامها با تپههای باستانی ایران را خواستار است. [...]
تختجمشید: بنای میهنی ایرانیان و انجمن همپرسگی ملی ۵
برگرفته از کتابی به همین نام از این نگارنده، چاپ دوم، ۱۳۸۱ بخش پنجم بخش نخست، بخش دوم، بخش سوم، بخش چهارم جامعه هخامنشی برابری و آزادی در تختجمشید همه مردم برابرند. هیچگاه کسی را در حال خضوع و خشوع و کرنش و تسلیم نمیبینیم. هیچکس لگدمال نشده است. هیچکس فروتر از دیگران نمایانده نشده [...]
تختجمشید: بنای میهنی ایرانیان و انجمن همپرسگی ملی ۴
برگرفته از کتابی به همین نام از این نگارنده، چاپ دوم، ۱۳۸۱ بخش چهارم بخش نخست، بخش دوم، بخش سوم، بخش پنجم نبشتههای میخی بخش اعظم کتیبههای موجود در تختجمشید علاوه بر اینکه به زبان و خط میخی فارسی باستان نوشته شدهاند، به زبان و خط عیلامی و بابلی نیز ترجمه و در همانجا نویسانده [...]
تختجمشید: بنای میهنی ایرانیان و انجمن همپرسگی ملی ۳
برگرفته از کتابی به همین نام از این نگارنده، چاپ دوم، ۱۳۸۱ بخش سوم بخش نخست، بخش دوم، بخش چهارم، بخش پنجم سنگنگارهها کلیات ساخت سنگنگارههای تختجمشید از فناوری و تخصص خاصی بهرهمند بوده است که دیگر هیچگاه در تاریخ ایران تکرار نشد و امروز هرگز نمیتوان کوچکترین بخشی شبیه آنها را ساخت و یا [...]
تختجمشید: بنای میهنی ایرانیان و انجمن همپرسگی ملی ۲
برگرفته از کتابی به همین نام از این نگارنده، چاپ دوم، ۱۳۸۱ بخش دوم بخش نخست، بخش سوم، بخش چهارم، بخش پنجم بررسی بناها روش ساخت برای ساخت تختجمشید تمام اقوام شاهنشاهی ایرانی بسیج شده بودند. از منابع و معادنی در سراسر قلمرو ایران استفاده میشد، مرغوبترین مواد و مصالح از دورترین جایها به [...]
تختجمشید: بنای میهنی ایرانیان و انجمن همپرسگی ملی
عملیات ساخت تختجمشید در حدود سالهای 520 پیش از میلاد و به فرمان داریوش بزرگ هخامنشی آغاز شد و بخش اعظم آن پس از هفتاد سال در حدود 450 پیش از میلاد در زمان پادشاهی اردشیر یکم ساخته شد و به پایان رسید. اما عملیات ساختمانی بخشهای دیگری از تختجمشید تا پایان پادشاهی هخامنشیان کماکان ادامه داشت. چنانکه ساختمان «دروازۀ نیمه تمام» گواهی میدهد، پس از 90 سال همچنان کار ساختوساز و گسترش بناهای تختجمشید ادامه داشته است. کاخ آپادانا نخستین بنایی بود که ساخت آن بلافاصله پس از صدور فرمان داریوش آغاز شد و با فاصله کمی پس از آن ساختمان کاخ تَچَر، دروازۀ همه ملتها و پلکان ورودی نیز آغاز شد. ادامه و تکمیل ساختمان بناهای اخیر تا پادشاهی خشیارشا به طول انجامید. در زمان این پادشاه همچنین احداث کاخ هدیش، کاخ «د»، کاخ سهدری و کاخ مهمانخانه آغاز و به انجام رسید. اما احداث کاخ صدستون که به احتمال قوی در زمان خشیارشا آغاز شده بود، در زمان پادشاهی اردشیر یکم ادامه پیدا کرد و به پایان رسید، در دورۀ اردشیر یکم همچنین کاخ «هـ» و کاخ «ج» ساخته شدند. ادامه »
هوم/ هَئومَه: گیاه سپند ایرانیان باستان
این گفتار نیز ارمغان تو باد. ارمغان آن شاخه هوم زرین که حالا باید هفت ساله باشد، اگر باشد. ستایش بر ستیغ کوهی که تو بر آن میرویی، ای هوم! اوستا، هوم یشت هوم که در اوستایی «هَـئـومَـه» و در سانسکریت «سومَـه/ سوم» خوانده میشود، سپندترین و مقدسترین گیاه نزد ایرانیان و هندوان باستان بوده [...]
آتشکده پردغان: بازماندی در پیوند با مزدکیان فراهان
ابن فقیه همدانی در «مختصرالبلدان» (اوایل سده چهارم هجری) و حسن قمی در «تاریخ قم» (از اواخر سده چهارم هجری) آوردهاند که در روستای «فردجان» آتشکدهای بزرگ و کهن با باروهای بلند و قلعه مانند وجود داشته که در زمان حاکمیت حجاج بن یوسف و خلافت عبدالملک بن مروان (اواخر سده یکم هجری) به این [...]
سیمرغ و درنای سپید سیبری
بسیاری از اسطورهها، باورها و داستانهای مردمان باستان از پدیدهای راستین در طبیعت الهام گرفته شده است. یک پدیده کیهانی یا زمینی که برای مردمان توجهبرانگیز، جالب و دیدنی بوده و یا تأثیری نیکو یا مخرب بر زندگی آنان میگذاشته است، آنرا به گنجینه باورهای خود میافزودهاند و به مرور زمان به آن شکل تازهای [...]
سنجاب پرنده و مسئله روباه بالدار
ابوریحان بیرونی در فصل نهم از کتاب «آثارالباقیه» روایت عجیبی را به نقل از «ابوسعید مهندس» و «ابوالقاسم طاهری» بازگو میکند که بهرغم غرابت، شواهدی از پیشینه کهنتر آن در فرهنگ ایران در دست است. بیرونی ضمن نقل حرکت مردی با ریش بلند که گِل قرمز به همراه داشته و مرد دیگرِ کوسه رو و [...]
گورنگارههای اسپیتا: یادمانی پرشکوه از هزارههای فراموششده
سرزمینهای کوهستانی تپورستان (تبرستان/ طبرستان) در میانه استانهای تهران، سمنان، گلستان و مازندران همواره یکی از نواحی پیدایش و گسترش فرهنگ و باورهای ایرانی بوده است. مردمان دلاور و باشهامت این کوهستانهای بلند و صعبالعبور توانستهاند تا در طول تاریخ، فرهنگ و آیینها و زبان خود را بهتر از برخی نواحی دیگر پاس دارند و [...]
یادداشتی از دومین همایش باستانشناسی تمدن جیرفت
اکنون هفت سال از کشف تمدن بزرگ باستانی جیرفت و غارت گسترده تپهها و گورستانهای آن میگذرد. غارتی که منجر به فروش هزاران اثر بیهمتای این تمدن بزرگ نویافته در حوزه «هلیل رود» و خروج آنها از کشور شد. همچنین اکنون شش سال از آغاز کاوشهای جیرفت و تپههای «کُنار صندل» جنوبی و شمالی به [...]
یادداشتهای خارک: سمتنما و تختهنردهای سنگی نویافته
English پس از انتشار نخستین گزارش از خوانش سنگنبشته نویافته خارک، امیدوار بودم تا فرصتی دست دهد تا برای بررسی بیشتر کتیبه، چارتاقی و همچنین آفتابسنجهای گورصخره پارتی- پالمیری آنجا به جزیره ممنوعه خارک بروم. این فرصت پس از کشف چندین صخرهکند دیگر به همت آقای اسلامی و دعوت بخشداری جزیره خارک برای بررسی احتمال [...]
Discovery of 3000-Years old Board-Games and a Compass-Rose in Persian Gulf’s Kharg Island
LONDON, (CAIS) — An ancient four-pointed compass-rose showing directions of ‘four cardinal points’ and a number of board-games carved on rocks discovered in the Iranian island of Kharg in the Persian Gulf, reported Persian service of CHN on Saturday.
The discovery was made by Shahram Eslami, a local and a member of Kharg’s Friends of Cultural Heritage. The relics were studied and their ancient origins identified by Dr. Reza Moradi Ghiasabadi. “The engravings are between 2000 and 3000 years old. The first discovered carving is located beside an ancient road which is a four-pointed compass-rose showing directions of four cardinal points within a square-shape with rounded angles setting, 50x50cm in diameters. Some sections of the compass-rose have been damaged, apparently as the result of a cracks in the rock,” said Ghiasabadi. [...]
A Comparison of Touran Tattoos to Verses from the Shahnameh
Archeological excavations in East Central Asia in Pazyryk have led to the discovery of tattoos on humans’ bodies. The categorization of the tattoos and related graves can lead one to guess that they were not just for decoration but were an indication of their owner’s indentity. The tattoos designs are mostly of animals like tigers, rams, and fish along with mythic designs like winged horses. This article compares these designs with those on the arms of the heroes in the Shahnameh. It is notable that these historical finds were excavated from the tombs where the famous Pazyryk carpet, dating on the Achaemenid era, was discovered. [...]
خالکوبیهای توران در مقایسه با بیتهای از شاهنامه فردوسی
English کاوشهای چندین ساله گروههای باستانشناسی آلمان و موزه هرمیتاژ روسیه در آسیای میانه شرقی (جمهوری خودمختار تووا و شهرهای توران، پازیریک و ارژن)، منجر به پیدایی چندین نمونه از آثار خالکوبی بر روی بدن انسان شد. گزارشهای هیئتهای باستانشناسی نشان میدهد که این خالکوبیها بر روی بدن شاهان، شاهزادگان و پهلوانان یا سرداران انجام [...]
انسان در ایران
سرگذشت انسان در ایران از کهنترین روزگاران تا پایان دوره هخامنشی بشنوید: پادکست برنامه رادیویی سرگذشت انسان در ایران، در شش بخش یکساعته. داستان تمدن ایران بر بنیاد یافتههای باستانشناختی و شاهنامه فردوسی، موضوع سخنرانیهای پیشین این نگارنده بود که در چند نوبت هجده جلسهای برای علاقمندانی که مایل به دانستن آگاهیهای عمومی پیرامون روند [...]
Winged Globe: Achaemenid Empire Symbol
Everybody knows the ancient Winged Globe (Winged Disk). In it’s common kind there is a globe with two wings at it’s both sides and a god in the middle of that which sometime has a ring or flower in her hand and a star figure on top of her head .Winged Globe chart had been seen from ninth century BC at all western parts of Persian lands. But her different main parts like Globe, Wing, god had their own usage at more ancient times. Globe’s figure or medial tassel gets vision from sun which the origin of many of the ancient believes and we can see its effect on today’s praying. We can see symbol of sun without globe/ disk or anything else is so many charts which the most typical one is chart of quintet Lulluian at Sar-e Pol-e Zahab. [...]
فواید افزایش رطوبت بر آرامگاه کورش و دیگر بناهای سنگی باستانی
در سالهای اخیر، یکی از دلایلی که بارها برای مخالفت با آبگیری سد سیوند بیان شده و از سوی موافقان نیز نادیده انگاشته نشده؛ عبارت بوده است از افزایش رطوبت ناشی از دریاچه سد و تأثیر مخرب آن بر آرامگاه کورش و دیگر بناهای سنگی پاسارگاد. (البته بدون هیچگونه اشاره به جزئیات و چگونگی این [...]
چگالی سنگهای هخامنشی تختجمشید و شوش
آگاهی از چگالی سنگهای بکاررفته در ساخت بناهای باستانی، میتواند بجز طرح احتمالاتی در زمینه ترکیبهای کانی موجود در سنگ، برای تخمین وزن سازههای سنگی مفید باشد. تخمین وزن سازهها میتواند در عملیات مرمت و بازسازی آثار و نیز در بررسی و پیبردن از شیوههای حملونقل و حتی شناسایی محل معدنهای استخراج سنگ کاربرد داشته [...]
افزودههای چاپ سوم کتاب مهاجرتهای آریاییان
چاپ سوم کتاب «مهاجرتهای آریاییان و چگونگی آبوهوا و دریاهای باستانی ایران» که به تازگی منتشر شده، در بردارنده دو پیشگفتار و پیگفتار است که در چاپهای پیشین نبوده است. این دو متن کوتاه در اینجا منتشر میشود و برای دستیابی به گزیدهای از متن کتاب به زبانهای فارسی و انگلیسی، به صفحه ایران، سرزمین [...]
تپه آنو
این مقاله برای مدخل (آنـو/ اَنَـو) در «دانشنامه بزرگ ایران» نوشته شده است. آنـو/ اَنَـو (En: Anaw/ Ру, Тадж: Анав) تپهای باستانی با پیشینه هفت هزار سال به وسعت تقریبی یک هکتار در نزدیکی روستایی به همین نام که در فاصله دوازده کیلومتری جنوب خاوری شهر «اشک آباد» (منسوب به نام «اشک/ ارشک»، نخستین شاه اشکانی) [...]
آرامگاه کورش بزرگ در پاسارگاد
هنگامی که در ۷۵ کیلومتری تختجمشید، راه اصلی اصفهان به شیراز را به سوی پاسارگاد ترک میکنیم و از میان درختان بلند و سرسبزی که بر این راه خاطرهانگیز سایه افکندهاند، پیش میرویم؛ به نظر میآید که در اعماق تاریخ دور و دراز و پر فراز و نشیب و رنگارنگ این سرزمین کهن فرو میرویم. [...]
اردشیر چهارم: آخرین پادشاه هخامنشی
تاریخ سلسلههای پادشاهی آکنده از کوششها یا شورشهایی برای دستیابی قانونی یا غیرقانونی به قدرت فرمانروایی بوده است. چنانچه مدعی میتوانست پادشاهی را (حتی با شیوههای غیرقانونی) به چنگ آورد، نام او به عنوان یکی از شاهان قانونی شناخته میشد. و چنانچه مدعی نمیتوانست تاج و تخت را (حتی با شیوههای قانونی) فرا چنگ آورد، [...]
تختجمشید: انجمن قانونگذاری جهان باستان
برگرفته از کتاب «تختجمشید، بنای میهنی ایرانیان و انجمن همپرسگی ملی»، ۱۳۷۹، از همین نگارنده، با بازنگری و افزودهها. تختجمشید، بنای نمادین ملی ایرانیان و نشانه اقتدار و شکوه آنان و نماد تواناییهای علمی و فنی و هنری نیاکان ما بوده است. تختجمشید جلوهگاه همیستگی ملی و سرزندگی و بالندگی روان ایرانیست. ایرانیان را اراده [...]
مهاجرتهای آریاییان و چگونگی آبوهوا و دریاهای باستانی ایران
English ایران، سرزمین همیشگی آریاییان ابراز تردید در فرضیه اثبات نشده مهاجرت آریاییان از سرزمینهای شمالی برگرفته از کتابی به همین نام از این نگارنده، چاپ سوم، تهران، ۱۳۸۴٫ بیشتر منابع تاریخی، مردمان امروزه ایران را بازماندگان آریاییانی میدانند که از سرزمینهای دوردستِ شمالی به سوی جنوب و سرزمین فعلی ایران کوچ کردهاند و مردمان [...]
Aryans’ Immigration in Relation to the Ancient Seas and the Weather of Iran
The overwhelming majority of historical sources regard the people of present Persia (Iran) descendants of Aryans who are thought to have migrated from some far northern land towards south including the present land of Persia, destroyed native people and civilizations and replaced them. The date of this great migration is speculated to be sometimes between 3000 to 5000 years ago. Similarly, speculations on the point of origin of this great history-making shift includes a vast area from west, north and center of Europe to east of Asia, Baltic Sea, Scandinavian peninsula, north plains of central Asia and Caucasus, Siberia and even the north pole. This very disagreement and lack of unquestionable evidences on the exact geographical homeland of these Aryans point to the soundlessness of such speculations. Most of contemporary historical texts end the account of the land of origin and this great migration with a few short obscure and inexact statements without giving any sound reasons for such an important move. They usually suffice to present a map with a few large arrows drawn from Siberia to Caspian Sea and central plains of Persia. [...]
باستان شناسی و بررسی هایی در ایران باستان
لطفاً برای این موضوع به بخش زیر بنگرید: باستان شناسی کلیدواژگان: ایران باستان، گاهشماری، تقویم، جشن های ایرانی، اسطوره های ایرانی، هخامنشی، زرتشتی، آریاییان، شب یلدا، شب چله، مهرگان، تیرگان، چهارشنبه سوری، نوروز، سیزده بدر، تیرگان، سده.
