متن سخنرانی مشهور و جنجالبرانگیز زندهیاد احمد شاملو را سالها پیش خوانده بودم، اما تاکنون آنرا نشنیده بودم. شنیدن این سخنرانی موجب شد به نکته تازهای پی ببرم و سخنان نسنجیدهٔ شاملو را تا حد زیادی به گردن حاضران در آن مجلس «روحوضی» بیندازم. قصد من در اینجا پاسخ به بیانات ایشان نیست، چرا که آنچه لازم بوده را پیش از این کسانی همچون آقایان محمدعلی اسلامی ندوشن و عطاالله مهاجرانی و دیگران به فراوانی باز گفتهاند. همچنین قصد من تعرض به جایگاه بیبدیل آن زندهیاد نیست که در قلهٔ انساندوستی و تواناییهای شعری و ادبی نشسته است. آنچه با شنیدن سخنرانی شاملو توجهم را جلب کرد، نه سخنان او، که حاضران در سخنرانی او بودند. کسانی که انگاری برای تماشای یک مجلس روحوضی و سیاهبازی و میمونرقصانی دور هم جمع شده بودند. [...]
بایگانی کلیدواژه شاهنامه و فردوسی
در تفاوت سلام و درود
گاه دیده میشود که «سلام» و «درود» را بجای یکدیگر بکار میبرند و بجای سلام دادن، درود میگویند. اما این دو واژه معنا و کاربردی متفاوت دارند و نمیتوان همواره آنها را معادل و همتراز با هم بر زبان آورد. سلام، نخستین خطابی است که در مواجهه دو شخص با یکدیگر بر زبان رانده میشود. این کلام را هر کس به هر کس میتواند بگوید و محدودیتی در بکارگیری آن وجود ندارد. سلام را میتوان به هنگام روبرو شدن با دشمنان و بدکاران و دُژاندیشان نیز بر زبان آورد و حتی از نظر فقهی، در مقام جواب واجب است. اما درود، نه به صرف مواجهه دو شخص با یکدیگر، که به هنگامی بیان میشود که یکی از طرفین، کاری بزرگ یا پسندیده و شایسته انجام داده باشد و طرف دیگر در مقام بزرگداشت و قدردانی و آفرینگویی به او «درود» گوید. در نتیجه، گویندهٔ درود تنها یکی از طرفین است و برخلاف سلام نیاز به جواب متقابل ندارد. [...]
هزارمین سالگرد پایان سرایش شاهنامه فردوسی
فردا بیست و پنجم اسفندماه 1388، یکهزار سال تمام خورشیدی از روز پایان سرایش شاهنامه فردوسی میگذرد. از آنجا که سال 400 قمری از 9 شهریور 388 خورشیدی آغاز شده و در 28 مرداد سال 389 خورشیدی به پایان رسیده است؛ روز «اِرد» یا 25 اسفند در این دامنه زمانی، مطابق با سال 388 خورشیدی میشود. به دیگر سخن، 25 اسفند سال 388 هجری خورشیدی برابر است با آدینهروز، 21 رجب سال 400 هجری قمری (1± روز). به این ترتیب، امروز هزاره شاهنامه است و یکهزار سال تمام خورشیدی از زمان پایان سرایش شاهنامه میگذرد. [...]
پرسمان پایان کار اژیدهاک در باورهای ایرانی
آقای دکتر جلیل دوستخواه- پژوهشگر برجسته اوستا و شاهنامه- پرسمانی بحثبرانگیز و گستردهدامنه را پیش کشیدهاند و از این نگارنده نیز خواستهاند تا نگرش خود را پیرامون آن بنویسم. پاسخ به این پرسش میتواند بسیار گسترده باشد و شاخهها و رویکردهای گوناگونی داشته باشد. این گستردگی و پیچیدگی، در اصل از ذات و درونمایه اسطورهها ناشی میشود. چرا که اسطورهها در گذر زمان و در مواجهه با نیازهای فرهنگی و اجتماعی و باورداشتهای مردمان و جوامع گوناگون، دچار دگرگونی میشوند. تغییر ماهیت میدهند و جوامع بشری آنرا از شکل و ساختاری کهن به ماهیتی نوین در میآورند تا آنرا با نیازهای امروزین خود هماهنگ سازند. اسطورهها همچنان که نشاندهنده جهانبینی و نوع نگرش انسان به جهان و هستی است، پاسخی برای دردها و دشواریهای زندگانی او نیز به شمار میرود. [...]
انتشار نمودار شاهنامه فردوسی
به تازگی «نمودار شاهنامه فردوسی» و کتاب راهنمای همراه آن، اثر ارزندهٔ خانم فرانک دوانلو چاپ و منتشر شده است. همواره جای چنین اثری در میان دوستداران شاهنامه و تاریخ روایی ایران خالی بود که بتوانند در یک نمودار بزرگ و مفصل، همزمانی پادشاهان، پهلوانان و دیگر نامآوران را ببینند و تصور روشنی از آن [...]
نقد دیگری بر استنباطهای نجومی آقای فریدون جنیدی در تحریف شاهنامه فردوسی
پیشینه: روزنامه اعتماد در ۲۳ اردیبهشت سال ۱۳۸۷ گفتاری از آقای فریدون جنیدی را منتشر کرد که در بردارندهٔ پارهای از استنباطهای نجومی بود. ایشان با توجه به استنباطهای خود، حکم به الحاقی دانستن بیتهایی از شاهنامه داده بودند. اهمیت ممتاز شاهنامه فردوسی در فرهنگ و تمدن ایرانزمین و حساسیتی که هر فرد ایرانی در [...]
پاسخ آقای جنیدی به نقد نگارنده
به تازگی، آقای جنیدی پاسخی بر نقد نگارنده نوشتهاند که یکی از دوستان در انجمن آریابوم آنرا برایم فرستاده است. پاسخ آقای جنیدی که بر اشتباهات و نادرستیهایی فاحش متکی است، نشانه دیگریست از اینکه ایشان صلاحیت دخالت دادن دانش اخترشناسی در تصحیح شاهنامه را ندارند و شاهنامهٔ خودساختهٔ ایشان نیز ارتباطی به شاهنامه فردوسی [...]
پاسخهایی به نقد نگارنده در باره استنباطهای نجومی از شاهنامه
پس از اینکه این نگارنده و آقایان ابوالفضل خطیبی، دکتر جلیل دوستخواه و جلال حجتی فهیم، نقدهایی را با عناوین: «نقدی بر استنباطهای نجومی آقای فریدون جنیدی و بکارگیری آنها در حذف بیتهای شاهنامه»، «تصوری دیگر از شاهنامه»، «برداشتهای دوگانه از متن شاهنامه خالقی» و «آسمان تاریخ در دو بیت» پیرامون شاهنامه خودساختهٔ آقای فریدون [...]
گفتاری از استاد دوستخواه: پیوستی بر شاهنامه خودساخته جنیدی
پس از نقدهای پیشین این نگارنده و دکتر ابوالفضل خطیبی بر شیوهٔ ذوقی و غیرعلمی آقای فریدون جنیدی در گزارش شاهنامه، آقای دکتر جلیل دوستخواه- پژوهشگر نامی اوستا و شاهنامه- در گفتاری خردهگیرانه، به رویکرد کسانی که از روی ستیز و عناد، دستاورد بزرگ دکتر جلال خالقی مطلق در ویرایش شاهنامه فردوسی را نابهنجار مینمایانند [...]
شاهنامه خودساخته فریدون جنیدی
پیش از این در باره شیوه ذوقی و غیرعلمی آقای فریدون جنیدی و آسیبها و تحریفهایی که به شاهنامه فردوسی وارد آوردهاند، گفتاری به نام «نقدی بر استنباطهای نجومی آقای فریدون جنیدی و بکارگیری آنها در حذف بیتهای شاهنامه» نوشته بودم که در رسانههای گوناگون و از جمله در روزنامه اعتماد منتشر شده بود. در آن گفتار نمونههایی از استنباطهای نادرست ایشان که منجر به الحاقیدانستن بیتهایی از شاهنامه شده بود و نیز اینکه بخود اجازه دادهاند هر واژهٔ دلخواهی را به سخن فردوسی بیفزایند، نشان داده بودم. آقای جنیدی که در آن هنگام دانش خود را برابر با دانش بیست و پنج استاد متخصص در بیست و پنج رشته مختلف میدانستند، اکنون در پیشگفتار شاهنامهٔ خودساختهاشان، خود را تحت یاری و حمایت «جهان مینوی» (= امدادهای غیبی) نیز دانستهاند. ادامه »
نقدی بر استنباطهای نجومی آقای فریدون جنیدی و بکارگیری آنها در حذف بیتهای شاهنامه
این گفتار در روزنامه اعتماد (یکم خرداد ۱۳۸۷) نیز منتشر شده است. در صفحه ادبیات شماره امروز روزنامه اعتماد، گفتاری از آقای فریدون جنیدی منتشر شده است که در بردارنده پارهای استنباطهای نجومی است. ایشان در این گفتار آوردهاند که ویرایشگر شاهنامه میباید در زمینههای گوناگونی همچون دینشناسی، ستارهشناسی، متون پهلوی، سپاهیگری و همه مسائل [...]
شاخه ارغوان: ارمغان به فرزند فردوسی و شاهنامه
چندی پیش، خانم نوشین شاهرخی خواست تا برای جشننامه زادروز آقای دکتر جلال خالقی مطلق مطلبی بنویسم. هر چند که سخن از استاد و کوشندهای چنین بلند و فرازنده در حد همچو منی نیست؛ اما شاید بتوان پیلی را که بر پایهای پرغرور و استوار شاهنامه فردوسی ایستاده است، از دید موری هم نگریست که [...]
خالکوبیهای توران در مقایسه با بیتهای از شاهنامه فردوسی
English کاوشهای چندین ساله گروههای باستانشناسی آلمان و موزه هرمیتاژ روسیه در آسیای میانه شرقی (جمهوری خودمختار تووا و شهرهای توران، پازیریک و ارژن)، منجر به پیدایی چندین نمونه از آثار خالکوبی بر روی بدن انسان شد. گزارشهای هیئتهای باستانشناسی نشان میدهد که این خالکوبیها بر روی بدن شاهان، شاهزادگان و پهلوانان یا سرداران انجام [...]
همی نام مانَد ز ما ماندگار: انتشار متن کامل شاهنامه خالقی
پس از هفتصد سال از نخستین کوشش شناختهشده برای تهیه متنی منقح از شاهنامه فردوسی به دست حمدالله مستوفی، روز گذشته- سهشنبه نوزدهم تیرماه ۱۳۸۶- برای همه ایرانیان و فارسیزبانان، روزی فرخنده و بهیادمانی بود. سرانجام، کوششهای خستگیناپذیر استاد دکتر جلال خالقی مطلق پس از ۳۷ سال به بار نشست و برای نخستین بار، متن [...]
نقدی بر مقاله زادروز فردوسی
بیست و هشت اشتباه تقویمی در دو صفحه از یک مقاله همراه با دیدگاه استاد خالقی مطلق این نوشتار، پیش از این در چند نشریه و از جمله در روزنامه شرق با عنوان «محاسبات تقویمی و دشواریهای آن/ که شد سال گوینده بر شصت و سه» و همچنین در کتابی از این نگارنده به نام [...]
