Skip to content

   آخرین نوشته‌ها:

آیا ایران آینده‌ای خواهد داشت؟

«آیا ایران آینده‌ای خواهد داشت؟» عنوان سلسله گفتارهایی است که شاید در ادامه کتاب‌های «مناسبات مدنی» و «رنج‌های بشری» و با نگرانی مجدد از سرنوشت نسل‌های آینده، در دست انتشار قرار گیرد. در این گفتارها که همچون گذشته با واقعیت‌های تلخ و نه با رؤیاهای شیرین مواجه خواهیم بود، با استناد به داده‌های آماری و مشاهدات ملموس و انکارناپذیر جامعه شهری ایران (همچون اضمحلال مدنیت، استقرار سرمایه‌داری مصرف‌زده و ابتذال‌گرا، انحطاط اخلاق اجتماعی و فضیلت‌های انسانی، سقوط علم و صعود جهل و جعل، تخریب و تباهی و آلودگی محیط زیست و زندگانی، شیوع عصبیت و نژادپرستی و تحریک‌پذیری، سیطره غریزه توحش و غلبه خوی غارتگری و تجاوزطلبی)، نشان خواهیم داد که چنانچه روند فعلی از هم گسیختگی و فروپاشی جامعه ادامه پیدا کند، ایران «کشوری بدون آینده» خواهد بود.

دوره جدید اخترباستان‌شناسی و چهارطاقی

به اطلاع دوستداران دانش اخترباستان‌شناسی و همه همراهان و همفکران در گذشته و حال که مترصد فرصتی برای تشکل و فعالیت و نیز برگزاری دوره‌های آموزشی «معماری کیهانی و خورشیدی» بودند، می‌رساند که ایده‌هایی برای دوره جدید مطالعات و فعالیت‌های اخترباستان‌شناسی همراه با راه‌اندازی وب‌سایت «اخترباستان‌شناسی و چهارطاقی» در دست پیگیری و انجام است.

به آرمان تداوم و توسعه فرهنگنامه ایران

«فرهنگنامه ایران» اولین و تنها دایره‌المعارف یا دانشنامه فارسی با موضوع «ایران» است. ویرایش نخست کتاب فرهنگنامه ایران و نسخه آنلاین آن در سال گذشته و پس از بیست سال پژوهش و مطالعات میدانی چاپ و منتشر شد و در اختیار دوستداران تاریخ و فرهنگ فلات ایران قرار گرفت. این کتاب اکنون در انتظار برنامه‌ریزی و سازماندهی برای ویرایش جدید و گسترش مدخل‌ها و تهیه نسخه دیجیتال و افزودن پیوست‌های چندرسانه‌ای است. فرهنگنامه ایران اثری مستقل و غیروابسته است که صرفاً با فروش نسخه‌های آن و بدون هیچگونه حمایت از سوی شخص یا دولت یا نهادی منتشر می‌شود. امید می‌رود که تداوم و توسعه فرهنگنامه ایران و پیشبرد ایده‌ها و برنامه‌های آن گامی باشد برای ماندگاری فرهنگ ایران و برای نسل‌های آینده.

اصالت‌های ماندگار: هنر مردم ایران

مجموعه کتاب‌های دوزبانه و مصور «اصالت‌های ماندگار- هنرمندان برجسته و آثار برگزیده هنر ایرانی» (Iranian Folk Art) ایده‌ای است برای شناختن هنرهای اصیل مردمان فلات ایران و شناساندن آن به هنردوستانی که هنر ناب را قدر می‌نهند و بر صدر می‌نشانند. با این امید و آرزو که چنین تلاش‌هایی موجب معرفی بیشتر هنرهای بومی و رو به فراموشی این سرزمین و رونق افزون‌تر فعالیت‌های خلاقانه هنرمندان و استادکاران ممتاز آن شود.

در بخشی از پیشگفتار «سفال کلپورکان» آمده است: «این دفتر به معرفی کهن‌ترین نوع سفالگری بشری- یعنی سفالگری فتیله‌پیچ دست‌ساز و بدون چرخ- که پس از هزاران سال همچنان و بدون هیچ تغییری در روش‌ها، تکنیک‌ها و آرایه‌های زینتی به حیات خود ادامه داده، اختصاص دارد. اینکار با اتکای به آثار مروارید دهواری- هنرمند و استادکار برجسته سفالگری کلپورکان- انجام پذیرفته است. نگارنده عمیقاً آرزومند و امیدوار است تا هنر و صنعت سفالگری کهن روستای کلپورکان و روستاهای اطراف آن (که به سرعت رو به فراموشی می‌رود) بتواند با توجه و حمایت‌های همگانی، موانع و دشواری‌های موجود را پشت سر نهاده و به حیات دیرین خود ادامه دهد. امید است که با تلاش‌های روزافزون فعالان دلسوز و رسانه‌های کوشا، این آگاهی لازم به اطلاع عموم رسانده شود که نقائص ظاهری موجود در ظروف سفالین کلپورکان نشانه عیب و نقص آنها نیست؛ بلکه نشانه اصالت، هویت و فنون کهن در ساخت‌وساز آنها است. […]

دانشنامه دانش‌آموز

کتاب «دانشنامه دانش‌آموز»، ایده و موضوعی است که امید می‌رود بتوان آنرا پس از رفع کمبودها و تهیه ملزومات، در دست تألیف و تدوین قرار داد. این کتاب منبع و مرجعی علمی خواهد بود برای نوجوانان و دانش‌آموزان تا بتوانند پاسخ کنجکاوی‌ها و پرسش‌های خود از جهان هستی و محیط پیرامونی را در آن بیابند و از بینش و دانش‌های پایه و دانستنی‌های بنیادینی که برای رشد علمی و آگاهی اجتماعی بدان نیاز دارند، برخوردار شوند. در جهان ارتباطات کنونی، تأثیر سازنده یک دانش‌آموز دانش‌پژوه امروزی که دانشمند دانا و انسان‌دوست فردا خواهد شد، به تمام مردم جامعه کوچک پیرامونی خود و نیز به جامعه بزرگ بشریت خواهد رسید. هیچ درد و رنجی در دنیای امروز نیست که به دیگران سرایت نکند و هیچ تلاش سازنده‌ای نیست که سود آن به همه مردم جهان نرسد.

دانش‌آموز فرهیخته و رشدیافته امروز می‌داند که شاید بتوان بدون «علم» زندگی کرد و نوعی زندگی ابتدایی‌تر داشت، اما نمی‌توان بدون «صلح» زندگی کرد. می‌داند که بدون «علم» بخشی از زندگی از دست می‌رود و بدون «صلح» کل آن. او آموخته است که علم را در معیت صلح و دوری از خشونت و نیز در همراهی با توسعه، تفاهم، تحمل، تقارب فرهنگ‌ها و زبان‌ها، و دیگر ارکان زندگی آشتی‌جویانه بشری قرار دهد.

دانش‌آموز آگاه و تربیت‌شده امروز، ضمن تلاش برای دستیابی به علم، برای فرهنگ صلح و برای رفع هر نوع تبعیض نژادی و برترانگاری می‌کوشد و می‌داند که هیچ انسانی از بدو تولد بر انسان دیگر برتری ندارد. هیچ انسانی کشوری که در آن می‌زید، زبانی که بدان سخن می‌گوید، و خدایی را که می‌پرستد، خود انتخاب نکرده و محصول دست سرنوشت و اتفاق بوده است. او بخوبی می‌داند کسانی دوستان بشریت هستند که به خوشبختی نوع بشر فارغ از هر نوع تعلقی می‌اندیشند و تفاوت‌های بشری را به چشم تنوع گل‌های زیبای یک گلستان رنگارنگ و عطرآگین می‌نگرند.

نمایشگاه عکس دست‌ها و چشم‌ها

نمایشگاه عکس «دست‌ها و چشم‌ها» از روز شنبه ۲۴ خرداد تا پنجشنبه ۲۹ خرداد در نگارخانه کمال‌الدین بهزاد برگزار می‌شود. در این نمایشگاه سی تابلوی عکاسی بر اساس نگاتیوهای سیاه و سفید قطع بزرگ و یک تریلوژی رنگی با عنوان «روز موعود» یا «لحظه وداع» به نمایش گذاشته می‌شود. […]

دو سخنرانی در دانشکده هنر و معماری تهران و خانه ریاضیات اصفهان

در روزهای دوشنبه ۱۸ آذرماه و پنجشنبه ۲۱ آذرماه ۱۳۹۲ دو سخنرانی نگارنده در دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران و خانه ریاضیات اصفهان برگزار شد. موضوع سخنرانی در دانشکده هنر و معماری عبارت بود از «باستان‌شناسی و هنر: آنچه هنرمند معاصر به هنگام ایده گرفتن از آثار باستانی باید بداند». این برنامه با مشارکت دانشجویان رشته‌های هنری برگزار شد که به تبع فعالیت‌های حرفه‌ای و تحصیلی خود پرسش‌های متنوعی در این زمینه داشتند. […]

پیشنهاد ساخت و احیای معماری چهارطاقی و جهت‌گیری‌های خورشیدی

خورشید از دیرباز و از کهن‌ترین زمان‌هایی که دست بشر بدان می‌رسد، محبوب‌ترین و جالب‌توجه‌ترین پدیده‌ ملموسی بوده که انسان در محیط ‍ پیرامون خود می‌دیده است. حرکات روزانه و سالانه خورشیدی و تغییرات میل محور خورشید موجب پیدایش فصل‌ها و نیز جشن‌ها و آیین‌های وابسته بدان می‌شده و تأثیری عمیق بر باورداشت‌ها و آیین‌های اجتماعی بر جای گذارده است.

علاوه بر این، خورشید منظم‌ترین و دقیق‌ترین و قابل پیش‌بینی‌ترین پدیده‌ای بود که انسان می‌شناخت. این ویژگی موجب شده بود تا خورشید شاخص و معیار زمان‌سنجی دانسته شود و برای سنجش زمان‌های کوتاه روزانه و بلند سالانه بکار رود. در گاهشماری قمری نیز کماکان «روز خورشیدی» معیار و واحد اندازه‌گیری‌های تقویمی بوده است.

اهمیت و جایگاه خورشید در میان مردمان باستان موجب شده بود تا آنان با بهره‌گیری از ریاضیات و علوم دقیق، ضمن محاسبه و بررسی دقیق تغییرات میل سالانه خورشید، بناهایی را بسازند تا در حکم «خانه خورشید» باشند. بناهایی که مفاهیم کیهان‌شناختی، تجسم زمینی هندسه کیهانی، و چگونگی نگاه و اندیشه انسان به «چرخ فلک» را نیز شامل می‌شد. […]

شروع تازه!

بناهای بلند، ستون‌های استوار، درگاه‌های فراخ/ گنبد کیهان، آسمان پهناور، خورشید درخشان، ابرهای شتابان، زمین زاینده، زمان بی‌کرانه/ چشم‌انداز‌هایی به فلک، روزنه‌هایی به خورشید، دریچه‌هایی به چهارسوی هستی، به پیوندگاه‌های زرین گنبد آبی با سبزه‌زارهای بی‌انتها […]

دانلود کتاب رنج‌های بشری

کتاب «رنج‌های بشری: گفتارهایی پیرامون نژادپرستی، ناسیونالیسم، فاشیسم، آریاگرایی، کورش‌پرستی، و تبعات سلطه هخامنشیان و زرتشتیان ساسانی» پس از ویرایش و بازنگری‌ در سلسله گفتارهایی با عنوان «رنج‌های بشری» آماده چاپ شده است. نسخه پی‌دی‌اف این کتاب از هم‌اکنون و پیش از چاپ در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد و توزیع و به اشتراک گذاشتن آن در محیط وب بدون هیچگونه تغییر در محتوای آن برای همگان آزاد و رایگان است. […]

موانع دستیابی به واقعیت‌های تاریخی

دشواری دیگری که در سده اخیر مطالعات تاریخی و باستانی را با مشکلات و معضلات عدیده‌ای مواجه کرده، وجود انبوهی از جعل‌ها، تحریف‌ها و تقلب‌ها است که تمامی متعلقات ایران و نواحی مجاور را از صدر تا ذیل در بر گرفته است: تحریف گزاره‌ها و داده‌های تاریخی، دستکاری در اسناد و منابع و متون ادبی و جغرافیایی، ترجمه عامدانه ناصحیح از کتیبه‌ها و متون کهن، تصرف در نام‌ها و هویت آثار باستانی، ساخت و تبلیغ اشیای شبه‌باستانی تقلبی، وضع مناسبت‌های تقویمی نوساخته و نوپدید، و بسیاری موارد گوناگون و مشابه دیگر که امکان دستیابی به واقعیت‌های مسلم و بلاتردید را بسیار مشکل کرده است. […]

مطالعات باستانی و دردهای انسان امروز

استفاده از مطالعات باستانی برای فخرفروشی و برتری‌طلبی، از ناگوارترین کاربردهای چنین مطالعاتی است. بخصوص در جوامعی که «احساس افتخار و برتری» ناگوارترین فجایع بشری را رقم زده است. پسندیده‌ترین نوع مطالعات تاریخی و باستانی آنست که بتواند دردی از دردهای انسان امروز را التیام بخشد.

نقد باورهای اجتماعی در مصاحبه با رادیو فرانسه

در سال ۱۳۸۸، بخش فارسی رادیو بین‌المللی فرانسه (RFI) برنامه‌ای به نام «نقد باورها» داشت که در شامگاه جمعه هر هفته به همت آقای فرزاد جوادی- تهیه‌کننده و برنامه‌ساز و مجری کوشای رادیو فرانسه- آماده و پخش می‌شد. منظور و مقصود کلی این برنامه، نقد و تحلیل و واکاوی برخی رفتارها و عادات نابهنجار جامعه ایران بود. بنده نیز این فرصت را داشتم تا به مدت پنج هفته مهمان این برنامه باشم و در باره نکاتی که مطرح می‌شد، در حد امکان و فرصت موجود گفتگو کنم و پاسخ دهم. نسخه ویرایش و کوتاه شده این پنج قسمت به ترتیب زیر در وب‌سایت رادیو فرانسه در دسترس است […]

تأثیر تنوع فرهنگی بر تحمل اجتماعی

امروزه عموم شهرهای بزرگ جهان تبدیل به موزه‌هایی از مردمانی با هویت‌ها و تنوع فرهنگی و زبانی و مذهبی گوناگون شده‌اند. این تنوع موجب از بین رفتن یکدستی و یک‌شکلی و خودبینی و برترانگاری جوامع بسته و رشد نیافته می‌شود و در نتیجه سطح تحمل‌پذیری افراد را بیشتر می‌کند. نبود جامعه مهاجر و تنوع فرهنگی حاصل از آن در ایران، یکی از موجبات پایین رفتن سطح تحمل در جامعه ما و بالارفتن روحیه کم‌تحملی و تحریک‌پذیری و پرخاشگری را فراهم کرده است.

روابط متقابل زبان‌های نیرومند و قدرت‌های مهاجم

قدرت کاربردی زبان‌ها و گسترش و ضریب نفوذ آنها در میان جوامع، و نیز محجور ماندن و رو به فراموشی رفتن برخی دیگر از زبان‌ها، الزاماً به دلیل توانایی‌ها یا ناتوانی‌های ذاتی آنها نیست، بلکه بیشتر به این دلیل است که تا چه اندازه زبان نیروهای سلطه‌گر بوده و به آنها وابستگی داشته است. زبان‌ها و فرهنگ‌های وابسته به قوای مهاجم، موجب تضعیف و نابودی زبان‌ها و فرهنگ‌های مردمان تحت سلطه می‌شود.

رنج‌های بشری 260: گرامیداشت تجاوزگران مانعی در راه صلح و همزیستی

در مجارستان روز هفتم ژانویه را روز آتیلا می‌نامند و جشن‌هایی برای بزرگداشت او می‌گیرند. در این جشن‌ها تعدادی از دانشمندان در خدمت سلطه‌گری و رسانه‌های حامی آنها به بیان افتخارات آتیلا در جهان‌گشایی و بنیان‌گذاری یک امپراطوری بزرگ می‌پردازند و به نیابت از جهانیان او را شخصیتی مردمی و جهانی می‌نامند. مشابه اینگونه اعمال در بعضی کشورهای دیگر نیز دیده می‌شود: چنگیزخان در مغولستان، تیمور لنگ در ازبکستان و کورش کبیر در ایران. تا زمانی که کشورها به تجاوزگران خود می‌نازند و به مرزهای گسترده‌ای که محصول حمله و ویرانگری و قتل‌عام بوده است، افتخار می‌کنند، بشریت رنگ صلح و همزیستی و آرامش نخواهد دید.

ما و نسل‌های آینده

نسل‌های آینده چه سرنوشتی خواهند داشت و در چگونه کشوری زندگی خواهند کرد؟ ما برای آنان چه کرده‌ایم؟ آنان در باره ما چه خواهند گفت؟

web analytics