Skip to content

تازه‌ها: گفتگو با خانم حمیده میرحسینی در خبرگزاری کتاب: «تمایلات فاشیستی و آریاگرایی در کتابسازی‌های تاریخ باستان». گفتگو با آقای مهرداد قاسمفر در رادیو فردا: «داعش و تمدنی که نابود می‌کند». گفتگو با آقای شاهرخ بهزادی در رادیو فرانسه پیرامون «انتخاب بامیان برای پایتخت فرهنگی کشورهای جنوب آسیا». دانلود کتاب رنج‌های بشری.


   آخرین نوشته‌ها:

گام‌های استوار تو

زخمی و دردمند می‌شوی. در گوشه‌ای از پا می‌افتی. به امید روزی هستی که زخم‌ها بهبود یابند و کسی بر آنها مرهمی نهد. روزها و ماه‌ها و سال‌ها می‌گذرند و می‌بینی نه درمانی هست و نه درمانگری. دستانت را بر زانوانت استوار می‌کنی و با همه دردها و زخم‌ها دوباره برمی‌خیزی. تو پرغرور و دوست‌داشتنی هستی آنگاه که ناامید از همه جا به خودت امید می‌آوری و بر پای زخمی خود تکیه می‌کنی.

از کورش تا داعش: کوبانی در انتظار فاجعه انسانی

کوبانی در محاصره داعش

واحدهای مدافع خلق در کوبانی، عکس از خبرگزاری رویتر

باز هم صدای سم اسب‌های جهانگشای عدالت‌پرور دیگری از خاورمیانه زجرکشیده بگوش می‌رسد. 2500 سال پیش، کورش هخامنشی خود را برگزیده و نماینده خدای بزرگی می‌دانست که حق تجاوز به کشورها و حق حکومت بر مردم سرزمین‌های تصرف شده را به دستش سپرده بود. امروزه نیز در این «جهان متمدن» و در این «دهکده جهانی» شرایط توحش عصر کورش با همان اعمال و مشخصه‌ها و با همان مکررات تاریخ خاورمیانه به دست داعش تکرار می‌شود. اکنون شهر «کوبانی» روزهاست که در محاصره داعش است. چنانکه کردان یزیدی و ترکمن‌های آمرلی نیز با فاجعه مشابهی دست به گریبانند. داعش همچون کورش آب را به روی مردم بسته و آنان را زیر آتش گرفته است. اما مردم با بازوان متحد مقاومت می‌کنند؛ بدون آنکه هیچگونه حامی بین‌المللی یا منطقه‌ای داشته باشند. کوبانی و مردم نازنینش را فاجعه انسانی تهدید می‌کند. اگر فکر می‌کنیم کاری از ما ساخته نیست، اگر بیشتر رسانه‌های گروهی سکوت کرده‌اند، لااقل بدانیم کوبانی کجاست و در آنجا چه اتفاقی می‌افتد. [...]

باستان‌شناسی تقلب

ایران همچون برخی از دیگر کشورهای صاحب قدمت تاریخی به تحریف و تقلب گرفتار آمده است. انبوه تحریف‌هایی که تاریخ، جغرافیا، ادبیات، فرهنگ، هنر، باستان‌شناسی، زبان‌شناسی، مردم‌شناسی و دیگر شاخه‌های علوم و زندگی بشری را شامل می‌شوند، به اندازه‌ای گسترده و فراوان و تثبیت‌شده هستند که تمامی ایران و متعلقات آنرا از صدر تا ذیل در بر گرفته است: تحریف گزاره‌ها و داده‌های تاریخی، دستکاری در اسناد و منابع و متون ادبی و جغرافیایی، ترجمه عامدانه ناصحیح از کتیبه‌ها و متون کهن، تصرف در نام‌ها و هویت آثار باستانی، ساخت و تبلیغ اشیای شبه‌باستانی تقلبی، جعل نام‌های جغرافیایی کهن، وضع مناسبت‌های تقویمی نوساخته و نوپدید، و بسیاری موارد گوناگون دیگر که چنان موجب آمیختگی راست و دروغ و آشفتگی واقعیت‌ها شده است، که عملاً امکان دستیابی به واقعیت‌های مسلم و بلاتردید را- حتی در سطح موزه‌ها و منابع مرجع و متون دانشگاهی- با مشکلات عدیده‌ای مواجه کرده است. [...]

اکثریت خاموش

صدای غالب در جوامع بشری صدای اکثریت نیست، صدای اقلیت است. اقلیت کوچکی که منابع قدرت و ثروت عمومی را در اختیار خویش دارد و به واسطه رسانه‌های متعددی که در اختیار دارد، صاحب صدای بلندتر و غالب‌تری نیز هست. اقلیت از جناح‌های گوناگونی تشکیل می‌شود که بطور دائمی در حال نزاع و رقابت و نزاع یا یکدیگر هستند. نزاع‌ها و رقابت‌هایی که گاهی واقعی و برای دستیابی بیشتر به منابع بیشتر هستند و گاهی ساختگی و فرمایشی و برای ظاهرسازی نزد اکثریت و تحریک آنان به انجام کاری که خواست اقلیت است. [...]

ریچارد فرای: غولی که ایرانیان ساختند

حس حقارت و خودکم‌بینی ما در قبال آمریکاییان مکرراً موجب بزرگ کردن و غول ساختن‌های ناموجه از آنان شده است. این در حالی است که بسیاری از شخصیت‌های علمی مهم و برجسته آمریکایی بطور کلی در ایران ناشناخته هستند. ریچارد نلسون فرای یکی از آخرین نمونه‌های غول‌سازی‌های ناموجه است. او محقق متوسطی بود که با گردآوری و نگارش چند کتاب برای نوآموزان، خدماتی به تاریخ و فرهنگ ایران نمود. این مطالعات و فعالیت‌ها تا جایی که به تحریک حس نژادپرستی و توجیه استعمار نپرداخته باشد، در جای خود ارزنده است و قابل تشکر و قدردانی.

اما از طرف دیگر اینرا نیز نمی‌بایست فراموش کرد که ریچارد فرای برخلاف تبلیغات گسترده و عجیب ماه‌های اخیر، حتی در کشور خود به عنوان دانشمند مشهور و صاحب نظریه‌ای شناخته نمی‌شد. معدود آثار قلمی او نه دربردارنده تحقیقات مفصل و مهمی بود و نه ارائه کننده پیچیدگی‌های غامض تاریخی. با اینکه مشهور است او ده‌ها زبان امروزی و باستانی را می‌دانسته است، اما هیچکس حتی یک سطر از یک متن کهن را که ترجمه او بوده باشد، ندیده است. او بیشتر مردی خوش‌ذوق و خوش‌محضر و شیفته پرداختن به ایران بود و ارتزاق او از طریق این بیزینس میسر می‌شد.

ریچارد فرای برخلاف خلق و خوی عموم دانشمندان، گرایش شگفت و عجیبی به سیاسیون و دستگاه قدرت و ثروت ایران داشت. او کاری با دانشگاه‌های ایران نداشت، اما همیشه برای سفرهای مکرر و بی‌پایان به ایران و ملاقات با دولتیان و مهمانی‌های دولتی، چمدانی آماده داشت. در حدود شصت سال گذشته برای او تفاوتی نمی‌کرد که در ایران کدام حکومت و کدام دولت صاحب قدرت است. او به همه آنان نزدیک می‌شد و با همه آنان از نزدیک حشر و نشر داشت. [...]

صدای اکثریت خاموش باش

باز هم بنویس. سکوت طولانی را بشکن. صدای اکثریت خاموش باش. از کسانی بنویس که به نام تاریخ، قربانی پرچم‌های سلطه‌گری و پایمال گاوصندوق‌های سوداگری شدند. از کسانی بنویس که تاریخ را چونان طنابی تنگ بر گردنشان پیچاندند و هستی‌اشان را بباد یغما دادند. بنویس که چگونه جذابیت‌ها و زیبایی‌های رنگارنگ زندگی انسان‌ها به پای سودای کاسبکاران آزمندی ریخته شد که نان در خون بشر می‌زنند و ارتزاق می‌کنند.

دست‌ها و چشم‌ها: نمایشگاه عکس

دست ها و چشم ها: نمایشگاه عکس رضا مرادی غیاث آبادی

دو سخنرانی در دانشکده هنر و معماری تهران و خانه ریاضیات اصفهان

در روزهای دوشنبه ۱۸ آذرماه و پنجشنبه ۲۱ آذرماه ۱۳۹۲ دو سخنرانی نگارنده در دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران و خانه ریاضیات اصفهان برگزار شد. موضوع سخنرانی در دانشکده هنر و معماری عبارت بود از «باستان‌شناسی و هنر: آنچه هنرمند معاصر به هنگام ایده گرفتن از آثار باستانی باید بداند». این برنامه با مشارکت دانشجویان رشته‌های هنری برگزار شد که به تبع فعالیت‌های حرفه‌ای و تحصیلی خود پرسش‌های متنوعی در این زمینه داشتند. [...]

پیشنهادی برای ساخت و احیای چارتاقی‌ها و سازه‌های خورشیدی

خورشید از دیرباز و از کهن‌ترین زمان‌هایی که دست بشر بدان می‌رسد، محبوب‌ترین و جالب‌توجه‌ترین پدیده‌ ملموسی بوده که انسان در محیط ‍ پیرامون خود می‌دیده است. حرکات روزانه و سالانه خورشیدی و تغییرات میل محور خورشید موجب پیدایش فصل‌ها و نیز جشن‌ها و آیین‌های وابسته بدان می‌شده و تأثیری عمیق بر باورداشت‌ها و آیین‌های اجتماعی بر جای گذارده است.

علاوه بر این، خورشید منظم‌ترین و دقیق‌ترین و قابل پیش‌بینی‌ترین پدیده‌ای بود که انسان می‌شناخت. این ویژگی موجب شده بود تا خورشید شاخص و معیار زمان‌سنجی دانسته شود و برای سنجش زمان‌های کوتاه روزانه و بلند سالانه بکار رود. در گاهشماری قمری نیز کماکان «روز خورشیدی» معیار و واحد اندازه‌گیری‌های تقویمی بوده است.

اهمیت و جایگاه خورشید در میان مردمان باستان موجب شده بود تا آنان با بهره‌گیری از ریاضیات و علوم دقیق، ضمن محاسبه و بررسی دقیق تغییرات میل سالانه خورشید، بناهایی را بسازند تا در حکم «خانه خورشید» باشند. بناهایی که مفاهیم نجومی و کیهان‌شناختی، تجسم زمینی هندسه کیهانی، و چگونگی نگاه و اندیشه انسان به «چرخ فلک» را نیز شامل می‌شد. این خانه‌ها و سازه‌ها را در زبان و ادبیات فارسی و فرهنگ ایرانی با نام‌هایی همچون خورخانه (در غرب و نواحی استان‌های کردستان و کرمانشاه)، خورآباد (در نواحی استان مرکزی)، خرابات (در جنوب و نواحی استان فارس)، خوربین (در شمال و نواحی استان تهران)، مهربین (در مرکز و نواحی استان اصفهان) و بازه هور (در شرق و نواحی خراسان) می‌شناخته‌اند. [...]

شروع تازه!

بناهای بلند، ستون‌های استوار، درگاه‌های فراخ/ گنبد کیهان، آسمان پهناور، خورشید درخشان، ابرهای شتابان، زمین زاینده، زمان بی‌کرانه/ چشم‌انداز‌هایی به فلک، روزنه‌هایی به خورشید، دریچه‌هایی به چهارسوی هستی، به پیوندگاه‌های زرین گنبد آبی با سبزه‌زارهای بی‌انتها [...]

موانع دستیابی به واقعیت‌های تاریخی

دشواری دیگری که در سده اخیر مطالعات تاریخی و باستانی را با مشکلات و معضلات عدیده‌ای مواجه کرده، وجود انبوهی از جعل‌ها، تحریف‌ها و تقلب‌ها است که تمامی متعلقات ایران و نواحی مجاور را از صدر تا ذیل در بر گرفته است: تحریف گزاره‌ها و داده‌های تاریخی، دستکاری در اسناد و منابع و متون ادبی و جغرافیایی، ترجمه عامدانه ناصحیح از کتیبه‌ها و متون کهن، تصرف در نام‌ها و هویت آثار باستانی، ساخت و تبلیغ اشیای شبه‌باستانی تقلبی، وضع مناسبت‌های تقویمی نوساخته و نوپدید، و بسیاری موارد گوناگون و مشابه دیگر که امکان دستیابی به واقعیت‌های مسلم و بلاتردید را بسیار مشکل کرده است. [...]

مطالعات باستانی و دردهای انسان امروز

استفاده از مطالعات باستانی برای فخرفروشی و برتری‌طلبی، از ناگوارترین کاربردهای چنین مطالعاتی است. بخصوص در جوامعی که «احساس افتخار و برتری» ناگوارترین فجایع بشری را رقم زده است. پسندیده‌ترین نوع مطالعات تاریخی و باستانی آنست که بتواند دردی از دردهای انسان امروز را التیام بخشد.

تأثیر تنوع فرهنگی بر تحمل اجتماعی

امروزه عموم شهرهای بزرگ جهان تبدیل به موزه‌هایی از مردمانی با هویت‌ها و تنوع فرهنگی و زبانی و مذهبی گوناگون شده‌اند. این تنوع موجب از بین رفتن یکدستی و یک‌شکلی و خودبینی و برترانگاری جوامع بسته و رشد نیافته می‌شود و در نتیجه سطح تحمل‌پذیری افراد را بیشتر می‌کند. نبود جامعه مهاجر و تنوع فرهنگی حاصل از آن در ایران، موجبات پایین رفتن سطح تحمل در جامعه ما و بالارفتن روحیه کم‌تحملی و تحریک‌پذیری و پرخاشگری را فراهم کرده است.

روابط متقابل زبان‌های نیرومند و قدرت‌های مهاجم

قدرت کاربردی زبان‌ها و گسترش و ضریب نفوذ آنها در میان جوامع، و نیز محجور ماندن و رو به فراموشی رفتن برخی دیگر از زبان‌ها، الزاماً به دلیل توانایی‌ها یا ناتوانی‌های ذاتی آنها نیست، بلکه بیشتر به این دلیل است که تا چه اندازه زبان نیروهای سلطه‌گر بوده و به آنها وابستگی داشته است. زبان‌ها و فرهنگ‌های وابسته به قوای مهاجم، موجب تضعیف و نابودی زبان‌ها و فرهنگ‌های مردمان تحت سلطه می‌شود.

رنج‌های بشری ۲۶۰: گرامیداشت تجاوزگران مانعی در راه صلح و همزیستی

در مجارستان روز هفتم ژانویه را روز آتیلا می‌نامند و جشن‌هایی برای بزرگداشت او می‌گیرند. در این جشن‌ها تعدادی از دانشمندان در خدمت سلطه‌گری و رسانه‌های حامی آنها به بیان افتخارات آتیلا در جهان‌گشایی و بنیان‌گذاری یک امپراطوری بزرگ می‌پردازند و به نیابت از جهانیان او را شخصیتی مردمی و جهانی می‌نامند. مشابه اینگونه اعمال در بعضی کشورهای دیگر نیز دیده می‌شود: چنگیزخان در مغولستان، تیمور لنگ در ازبکستان و کورش کبیر در ایران. تا زمانی که کشورها به تجاوزگران خود می‌نازند و به مرزهای گسترده‌ای که محصول حمله و ویرانگری و قتل‌عام بوده است، افتخار می‌کنند، بشریت رنگ صلح و همزیستی و آرامش نخواهد دید.

ما و نسل‌های آینده

نسل‌های آینده چه سرنوشتی خواهند داشت و در چگونه کشوری زندگی خواهند کرد؟ ما برای آنان چه کرده‌ایم؟ آنان در باره ما چه خواهند گفت؟



web analytics