Skip to content

   آخرین نوشته‌ها:

به آرمان تداوم و توسعه فرهنگنامه ایران

«فرهنگنامه ایران» اولین و تنها دایره‌المعارف یا دانشنامه فارسی با موضوع «ایران» است. ویرایش نخست کتاب فرهنگنامه ایران و نسخه آنلاین آن در سال گذشته و پس از بیست سال پژوهش و مطالعات میدانی چاپ و منتشر شد و در اختیار دوستداران تاریخ و فرهنگ فلات ایران قرار گرفت. این کتاب اکنون در انتظار برنامه‌ریزی و سازماندهی برای ویرایش جدید و گسترش مدخل‌ها و تهیه نسخه دیجیتال و افزودن پیوست‌های چندرسانه‌ای است. فرهنگنامه ایران اثری مستقل و غیروابسته است که صرفاً با فروش نسخه‌های آن و بدون هیچگونه حمایت از سوی شخص یا دولت یا نهادی منتشر می‌شود. امید می‌رود که تداوم و توسعه فرهنگنامه ایران و پیشبرد ایده‌ها و برنامه‌های آن گامی باشد برای ماندگاری فرهنگ ایران و برای نسل‌های آینده. […]

اصالت‌های ماندگار: هنر مردم ایران

مجموعه کتاب‌های دوزبانه و مصور «اصالت‌های ماندگار- هنرمندان برجسته و آثار برگزیده هنر ایرانی» (Iranian Folk Art) که چند نمونه آزمایشی از آن آماده شده، ایده‌ای است برای شناختن هنرهای اصیل مردمان فلات ایران و شناساندن آن به هنردوستانی که هنر ناب را قدر می‌نهند و بر صدر می‌نشانند. با این امید و آرزو که چنین ایده‌ای فرصت و امکان اجرا یابد و موجب معرفی بیشتر هنرهای بومی و رو به فراموشی این سرزمین، و رونق افزون‌تر فعالیت‌های خلاقانه هنرمندان و استادکاران ممتاز آن شود.

در بخشی از پیشگفتار «سفال کلپورکان» آمده است: «این دفتر به معرفی کهن‌ترین نوع سفالگری بشری- یعنی سفالگری فتیله‌پیچ دست‌ساز و بدون چرخ- که پس از هزاران سال همچنان و بدون هیچ تغییری در روش‌ها، تکنیک‌ها و آرایه‌های زینتی به حیات خود ادامه داده، اختصاص دارد. اینکار با اتکای به آثار مروارید دهواری- هنرمند و استادکار برجسته سفالگری کلپورکان- انجام پذیرفته است. نگارنده عمیقاً آرزومند و امیدوار است تا هنر و صنعت سفالگری کهن روستای کلپورکان و روستاهای اطراف آن (که به سرعت رو به فراموشی می‌رود) بتواند با توجه و حمایت‌های همگانی، موانع و دشواری‌های موجود را پشت سر نهاده و به حیات دیرین خود ادامه دهد. امید است که با تلاش‌های روزافزون فعالان دلسوز و رسانه‌های کوشا، این آگاهی لازم به اطلاع عموم رسانده شود که نقائص ظاهری موجود در ظروف سفالین کلپورکان نشانه عیب و نقص آنها نیست؛ بلکه نشانه اصالت، هویت و فنون کهن در ساخت‌وساز آنها است. […]

دانشنامه دانش‌آموز

کتاب «دانشنامه دانش‌آموز»، ایده و موضوعی است که امید می‌رود بتوان آنرا پس از رفع کمبودها و تهیه ملزومات، در دست تألیف و تدوین قرار داد. این کتاب منبع و مرجعی علمی خواهد بود برای نوجوانان و دانش‌آموزان تا بتوانند پاسخ کنجکاوی‌ها و پرسش‌های خود از جهان هستی و محیط پیرامونی را در آن بیابند و از بینش و دانش‌های پایه و دانستنی‌های بنیادینی که برای رشد علمی و آگاهی اجتماعی بدان نیاز دارند، برخوردار شوند. در جهان ارتباطات کنونی، تأثیر سازنده یک دانش‌آموز دانش‌پژوه امروزی که دانشمند دانا و انسان‌دوست فردا خواهد شد، به تمام مردم جامعه کوچک پیرامونی خود و نیز به جامعه بزرگ بشریت خواهد رسید. هیچ درد و رنجی در دنیای امروز نیست که به دیگران سرایت نکند و هیچ تلاش سازنده‌ای نیست که سود آن به همه مردم جهان نرسد.

دانش‌آموز فرهیخته و رشدیافته امروز می‌داند که شاید بتوان بدون «علم» زندگی کرد و نوعی زندگی ابتدایی‌تر داشت، اما نمی‌توان بدون «صلح» زندگی کرد. می‌داند که بدون «علم» بخشی از زندگی از دست می‌رود و بدون «صلح» کل آن. او آموخته است که علم را در معیت صلح و دوری از خشونت و نیز در همراهی با توسعه، تفاهم، تحمل، تقارب فرهنگ‌ها و زبان‌ها، و دیگر ارکان زندگی آشتی‌جویانه بشری قرار دهد.

دانش‌آموز آگاه و تربیت‌شده امروز، ضمن تلاش برای دستیابی به علم، برای فرهنگ صلح و برای رفع هر نوع تبعیض نژادی و برترانگاری می‌کوشد و می‌داند که هیچ انسانی از بدو تولد بر انسان دیگر برتری ندارد. هیچ انسانی کشوری که در آن می‌زید، زبانی که بدان سخن می‌گوید، و خدایی را که می‌پرستد، خود انتخاب نکرده و محصول دست سرنوشت و اتفاق بوده است. او بخوبی می‌داند کسانی دوستان بشریت هستند که به خوشبختی نوع بشر فارغ از هر نوع تعلقی می‌اندیشند و تفاوت‌های بشری را به چشم تنوع گل‌های زیبای یک گلستان رنگارنگ و عطرآگین می‌نگرند.

نمایشگاه عکس دست‌ها و چشم‌ها

نمایشگاه عکس «دست‌ها و چشم‌ها» از روز شنبه ۲۴ خرداد تا پنجشنبه ۲۹ خرداد در نگارخانه کمال‌الدین بهزاد برگزار می‌شود. در این نمایشگاه سی تابلوی عکاسی بر اساس نگاتیوهای سیاه و سفید قطع بزرگ و یک تریلوژی رنگی با عنوان «روز موعود» یا «لحظه وداع» به نمایش گذاشته می‌شود. […]

دو سخنرانی در دانشکده هنر و معماری تهران و خانه ریاضیات اصفهان

در روزهای دوشنبه ۱۸ آذرماه و پنجشنبه ۲۱ آذرماه ۱۳۹۲ دو سخنرانی نگارنده در دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران و خانه ریاضیات اصفهان برگزار شد. موضوع سخنرانی در دانشکده هنر و معماری عبارت بود از «باستان‌شناسی و هنر: آنچه هنرمند معاصر به هنگام ایده گرفتن از آثار باستانی باید بداند». این برنامه با مشارکت دانشجویان رشته‌های هنری برگزار شد که به تبع فعالیت‌های حرفه‌ای و تحصیلی خود پرسش‌های متنوعی در این زمینه داشتند. […]

پیشنهادی برای ساخت و احیای چارتاقی‌ها و سازه‌های خورشیدی

نگارنده به عنوان پژوهشگری که پس از سال‌ها سفر و پژوهش، سازه‌های خورشیدی در ایران را برای نخستین بار شناسایی کرده و آنها را طی چندین کتاب و مقاله و همایش معرفی کرده، پیشنهاد می‌کند تا سنت کهن ساخت سازه‌های خورشیدی/ بناهای تقویمی و بخصوص چارتاقی‌ها مجدداً در ایران احیاء شود:

خورشید از دیرباز و از کهن‌ترین زمان‌هایی که دست بشر بدان می‌رسد، محبوب‌ترین و جالب‌توجه‌ترین پدیده‌ ملموسی بوده که انسان در محیط ‍ پیرامون خود می‌دیده است. حرکات روزانه و سالانه خورشیدی و تغییرات میل محور خورشید موجب پیدایش فصل‌ها و نیز جشن‌ها و آیین‌های وابسته بدان می‌شده و تأثیری عمیق بر باورداشت‌ها و آیین‌های اجتماعی بر جای گذارده است.

علاوه بر این، خورشید منظم‌ترین و دقیق‌ترین و قابل پیش‌بینی‌ترین پدیده‌ای بود که انسان می‌شناخت. این ویژگی موجب شده بود تا خورشید شاخص و معیار زمان‌سنجی دانسته شود و برای سنجش زمان‌های کوتاه روزانه و بلند سالانه بکار رود. در گاهشماری قمری نیز کماکان «روز خورشیدی» معیار و واحد اندازه‌گیری‌های تقویمی بوده است.

اهمیت و جایگاه خورشید در میان مردمان باستان موجب شده بود تا آنان با بهره‌گیری از ریاضیات و علوم دقیق، ضمن محاسبه و بررسی دقیق تغییرات میل سالانه خورشید، بناهایی را بسازند تا در حکم «خانه خورشید» باشند. بناهایی که مفاهیم نجومی و کیهان‌شناختی، تجسم زمینی هندسه کیهانی، و چگونگی نگاه و اندیشه انسان به «چرخ فلک» را نیز شامل می‌شد. […]

شروع تازه!

بناهای بلند، ستون‌های استوار، درگاه‌های فراخ/ گنبد کیهان، آسمان پهناور، خورشید درخشان، ابرهای شتابان، زمین زاینده، زمان بی‌کرانه/ چشم‌انداز‌هایی به فلک، روزنه‌هایی به خورشید، دریچه‌هایی به چهارسوی هستی، به پیوندگاه‌های زرین گنبد آبی با سبزه‌زارهای بی‌انتها […]

دانلود کتاب رنج‌های بشری

کتاب «رنج‌های بشری: گفتارهایی پیرامون نژادپرستی، ناسیونالیسم، فاشیسم، آریاگرایی، کورش‌پرستی، و تبعات سلطه هخامنشیان و زرتشتیان ساسانی» پس از ویرایش و بازنگری‌ در سلسله گفتارهایی با عنوان «رنج‌های بشری» آماده چاپ شده است. نسخه پی‌دی‌اف این کتاب از هم‌اکنون و پیش از چاپ در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد و توزیع و به اشتراک گذاشتن آن در محیط وب بدون هیچگونه تغییر در محتوای آن برای همگان آزاد و رایگان است. […]

موانع دستیابی به واقعیت‌های تاریخی

دشواری دیگری که در سده اخیر مطالعات تاریخی و باستانی را با مشکلات و معضلات عدیده‌ای مواجه کرده، وجود انبوهی از جعل‌ها، تحریف‌ها و تقلب‌ها است که تمامی متعلقات ایران و نواحی مجاور را از صدر تا ذیل در بر گرفته است: تحریف گزاره‌ها و داده‌های تاریخی، دستکاری در اسناد و منابع و متون ادبی و جغرافیایی، ترجمه عامدانه ناصحیح از کتیبه‌ها و متون کهن، تصرف در نام‌ها و هویت آثار باستانی، ساخت و تبلیغ اشیای شبه‌باستانی تقلبی، وضع مناسبت‌های تقویمی نوساخته و نوپدید، و بسیاری موارد گوناگون و مشابه دیگر که امکان دستیابی به واقعیت‌های مسلم و بلاتردید را بسیار مشکل کرده است. […]

مطالعات باستانی و دردهای انسان امروز

استفاده از مطالعات باستانی برای فخرفروشی و برتری‌طلبی، از ناگوارترین کاربردهای چنین مطالعاتی است. بخصوص در جوامعی که «احساس افتخار و برتری» ناگوارترین فجایع بشری را رقم زده است. پسندیده‌ترین نوع مطالعات تاریخی و باستانی آنست که بتواند دردی از دردهای انسان امروز را التیام بخشد.

تأثیر تنوع فرهنگی بر تحمل اجتماعی

امروزه عموم شهرهای بزرگ جهان تبدیل به موزه‌هایی از مردمانی با هویت‌ها و تنوع فرهنگی و زبانی و مذهبی گوناگون شده‌اند. این تنوع موجب از بین رفتن یکدستی و یک‌شکلی و خودبینی و برترانگاری جوامع بسته و رشد نیافته می‌شود و در نتیجه سطح تحمل‌پذیری افراد را بیشتر می‌کند. نبود جامعه مهاجر و تنوع فرهنگی حاصل از آن در ایران، یکی از موجبات پایین رفتن سطح تحمل در جامعه ما و بالارفتن روحیه کم‌تحملی و تحریک‌پذیری و پرخاشگری را فراهم کرده است.

روابط متقابل زبان‌های نیرومند و قدرت‌های مهاجم

قدرت کاربردی زبان‌ها و گسترش و ضریب نفوذ آنها در میان جوامع، و نیز محجور ماندن و رو به فراموشی رفتن برخی دیگر از زبان‌ها، الزاماً به دلیل توانایی‌ها یا ناتوانی‌های ذاتی آنها نیست، بلکه بیشتر به این دلیل است که تا چه اندازه زبان نیروهای سلطه‌گر بوده و به آنها وابستگی داشته است. زبان‌ها و فرهنگ‌های وابسته به قوای مهاجم، موجب تضعیف و نابودی زبان‌ها و فرهنگ‌های مردمان تحت سلطه می‌شود.

رنج‌های بشری 260: گرامیداشت تجاوزگران مانعی در راه صلح و همزیستی

در مجارستان روز هفتم ژانویه را روز آتیلا می‌نامند و جشن‌هایی برای بزرگداشت او می‌گیرند. در این جشن‌ها تعدادی از دانشمندان در خدمت سلطه‌گری و رسانه‌های حامی آنها به بیان افتخارات آتیلا در جهان‌گشایی و بنیان‌گذاری یک امپراطوری بزرگ می‌پردازند و به نیابت از جهانیان او را شخصیتی مردمی و جهانی می‌نامند. مشابه اینگونه اعمال در بعضی کشورهای دیگر نیز دیده می‌شود: چنگیزخان در مغولستان، تیمور لنگ در ازبکستان و کورش کبیر در ایران. تا زمانی که کشورها به تجاوزگران خود می‌نازند و به مرزهای گسترده‌ای که محصول حمله و ویرانگری و قتل‌عام بوده است، افتخار می‌کنند، بشریت رنگ صلح و همزیستی و آرامش نخواهد دید.

ما و نسل‌های آینده

نسل‌های آینده چه سرنوشتی خواهند داشت و در چگونه کشوری زندگی خواهند کرد؟ ما برای آنان چه کرده‌ایم؟ آنان در باره ما چه خواهند گفت؟

web analytics